Bỏ phố về làng: Khi người trẻ mở lối, nghề truyền thống hồi sinh

Từ ánh đèn tuổi thơ đến khát vọng đưa sản phẩm thủ công vươn ra thị trường thế giới, những nỗ lực của anh Lê Vĩnh Hà không chỉ là hành trình giữ nghề, mà còn thúc đẩy việc làm mới di sản văn hóa để phù hợp với dòng chảy hội nhập.

*Từ ánh đèn tuổi thơ đến quyết định trở về quê

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khi không khí mùa Xuân bắt đầu lan tỏa trên từng con phố, ánh đèn lồng rực rỡ lại trở thành hình ảnh quen thuộc, gợi nhắc về nét đẹp văn hóa truyền thống của nhiều vùng quê miền Trung, trong đó có những cơ sở làm lồng đèn truyền thống tại Đà Nẵng. Ít ai biết rằng, phía sau những chiếc lồng đèn mang vẻ đẹp mộc mạc nhưng tinh tế ấy là câu chuyện của những người trẻ đã chọn quay về quê hương, học lại nghề cũ của gia đình, góp phần giữ gìn một di sản văn hóa đang đứng trước nhiều thách thức của thời đại.

Sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với nghề làm lồng đèn truyền thống, anh Lê Vĩnh Hà (phường Điện Bàn, thành phố Đà Nẵng) lớn lên cùng mùi tre nứa ở vùng quê nơi đây. Tuổi thơ của anh gắn với hình ảnh người cha cặm cụi vót từng nan tre, căng từng lớp vải, tỉ mẩn hoàn thiện từng sản phẩm thủ công để phục vụ thị trường Hội An và các vùng lân cận.

Tuy nhiên, cũng như nhiều người trẻ khác, sau khi trưởng thành, anh Hà rời quê vào Thành phố Hồ Chí Minh lập nghiệp, làm việc trong môi trường doanh nghiệp với mong muốn tìm kiếm cơ hội phát triển bản thân. Cuộc sống nơi đô thị mang lại thu nhập ổn định, nhưng càng gắn bó, anh càng nhận ra khoảng trống khó lấp đầy. Đó chính là nỗi nhớ quê hương, nhớ nghề truyền thống đang dần mai một khi lớp thợ lớn tuổi ngày một ít đi.

Với anh Lê Vĩnh Hà, quyết định rời phố về quê không đến trong một sớm một chiều. Đó là quá trình suy nghĩ kéo dài, xen lẫn lo lắng về tương lai, về thu nhập và khả năng tồn tại của nghề thủ công truyền thống giữa thị trường cạnh tranh khốc liệt. Chính sự trăn trở ấy lại trở thành động lực để anh lựa chọn quay về, bắt đầu lại từ gốc rễ để học nghề một cách bài bản từ chính người cha của mình.

Những ngày đầu theo nghề, anh Hà không tránh khỏi bỡ ngỡ. Dù đã quen thuộc với lồng đèn từ nhỏ, nhưng để tự tay hoàn thiện một sản phẩm đạt yêu cầu lại là câu chuyện khác. Từng công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo và kinh nghiệm lâu năm. Có những lúc thất bại, sản phẩm không đạt chuẩn nhưng chính sự nghiêm khắc của nghề đã giúp anh hiểu sâu hơn giá trị của lao động thủ công và tinh thần “giữ nghề” của thế hệ đi trước.

Anh Lễ Vĩnh Hà cho biết: Những lúc khó khăn trong học nghề, anh lại nghĩ đến việc người dân nơi đây, nhà nhà đều làm tre để nuôi sống cả gia đình. Bao thế hệ cũng nhờ khung lồng đèn và ánh sáng vàng ấm mỗi khi đêm xuống ấy đã trưởng thành và phát triển. Do đó, anh quyết tâm không bỏ cuộc và phải nỗ lực hơn nữa để giữ gìn được nghề truyền thống này.

*Khát vọng đưa lồng đèn truyền thống ra thế giới

Không dừng lại ở việc học và làm nghề theo lối cũ, anh Lê Vĩnh Hà cùng gia đình sớm nhận ra rằng, để nghề lồng đèn tồn tại và phát triển bền vững, cần có sự đổi mới phù hợp với thị hiếu hiện đại. Từ kinh nghiệm làm việc tại đô thị, anh mạnh dạn cải tiến mẫu mã, đa dạng kích thước, màu sắc, kết hợp chất liệu truyền thống với yếu tố trang trí hiện đại, hướng sản phẩm đến phân khúc quà tặng, trang trí không gian du lịch, nhà hàng, khách sạn.

Một trong những trăn trở lớn nhất của anh Hà là đầu ra sản phẩm. Gia đình anh từng bước xây dựng thương hiệu, chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, đăng ký nhãn hiệu và tham gia các chương trình đánh giá sản phẩm đặc trưng địa phương. Đây cũng là nền tảng để anh thành lập Cơ sở sản xuất lồng đèn Thiên Đăng, chuyên cung ứng sản phẩm cho nhiều nhà hàng, khách sạn, hàng quán tại Hội An.

Chị Lê Hoàng Hà (chủ quán cà phê tại phố cổ Hội An) cho biết, cơ sở thường xuyên đặt mua và trưng bày lồng đèn Thiên Đăng để trang trí không gian phục vụ khách du lịch. Những sản phẩm này tuy được làm thủ công nhưng có độ bền cao, màu sắc hài hòa và giữ được nét truyền thống, góp phần tạo điểm nhấn văn hóa đặc trưng, giúp du khách ấn tượng hơn khi đến Hội An.

Hoạt động sản xuất tại xưởng được tổ chức theo quy trình thống nhất, bảo đảm kiểm soát chất lượng từ xử lý nguyên liệu đến hoàn thiện sản phẩm. Tre được lựa chọn kỹ, trải qua các công đoạn gia công thủ công như chuốt nan, phơi, sấy để bảo đảm độ bền khung. Công đoạn hoàn thiện bằng vải lụa đòi hỏi tay nghề cao nhằm tạo ra sản phẩm vừa chắc chắn vừa thẩm mỹ. Cơ sở cũng chú trọng đào tạo thợ trẻ và ứng dụng công nghệ trong quảng bá sản phẩm, giúp lồng đèn từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.

Bình quân mỗi năm, cơ sở cung ứng ra thị trường hơn 10.000 lồng đèn, phục vụ các cơ sở lưu trú, dịch vụ trong nước và xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Chile, Colombia và Hàn Quốc.

Phó Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Phạm Văn Ba chia sẻ, Cơ sở sản xuất lồng đèn Thiên Đăng đã góp phần tạo việc làm cho nhiều lao động tại địa phương, những người vốn gắn liền với nghề làm tre truyền thống. Hiện, phường đang triển khai thành lập tổ khảo sát nhằm xây dựng đề án “Phát triển du lịch Điện Bàn” đến năm 2030; trong đó, Cơ sở sản xuất lồng đèn Thiên Đăng được định hướng xem xét đưa vào hệ thống các điểm tham gia phát triển du lịch trên địa bàn.

Nói về anh Hà, Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên thành phố Đà Nẵng Nguyễn Bá Duân cho rằng, thành công của anh Lê Vĩnh Hà cùng nhiều thanh niên khác trên địa bàn đã minh chứng cho sự chủ động, đổi mới, sáng tạo của thanh niên trong làm chủ kinh tế. Đây là hướng đi phù hợp, thể hiện vai trò xung kích của thanh niên trong xây dựng kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững, đồng thời lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm trong thế hệ trẻ hiện nay.

Mỗi mùa Xuân đến, khi những chiếc lồng đèn được thắp sáng, đó không chỉ là ánh sáng trang trí, làm đẹp thêm cho không gian ngày Tết mà còn là biểu tượng của niềm tin, của khát vọng gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp. Hành trình của anh Lê Vĩnh Hà là minh chứng cho việc người trẻ hoàn toàn có thể làm mới nghề xưa, đưa sản phẩm quê hương vươn xa, nếu có đủ tâm huyết, bản lĩnh và tầm nhìn dài hạn.