Bộ Xây dựng tham vấn chính sách mới về giao thông xanh

Số lượng phương tiện sử dụng năng lượng xanh liên tục gia tăng, đặc biệt là các phương tiện giao thông điện như xe đạp điện và ô tô điện. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, đồng thời chuẩn bị các điều kiện về hạ tầng và nguồn năng lượng để đáp ứng quá trình chuyển đổi.

Đây là nhấn mạnh của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn tại Hội nghị tham vấn Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon và khí metan của ngành giao thông vận tải, và Dự thảo Quyết định phê duyệt Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải, thay thế Quyết định số 876/QĐ-TTg (Dự thảo Quyết định mới), do Bộ Xây dựng tổ chức ngày 17/9.

Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, sau 4 năm triển khai Quyết định số 876/QĐ-TTg, với sự tham gia tích cực của các bộ, ngành và địa phương, chương trình đã đạt được một số kết quả đáng ghi nhận. Chính sách phát triển phương tiện giao thông xanh từng bước được hoàn thiện. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được ban hành, cơ bản đáp ứng yêu cầu chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải.

Đáng chú ý, số lượng phương tiện sử dụng năng lượng xanh liên tục gia tăng, đặc biệt là các phương tiện giao thông điện như xe đạp điện và ô tô điện. 

Tuy vậy, thực tế còn những hạn chế, khó khăn trong việc phát triển hệ thống giao thông xanh, an toàn, bền vững. Những vấn đề này cần được nghiên cứu, trao đổi kỹ lưỡng trong quá trình hoàn thiện Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg, cũng như Dự thảo Quyết định mới, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường trong tình hình mới.

Theo đó, Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg cần khái quát đầy đủ những kết quả đạt được, làm rõ tồn tại, hạn chế và các thách thức trong thời gian tới. Đối với Dự thảo Quyết định mới làm rõ những quan điểm mới, nội dung mang tính đột phá và các ý kiến đã được tiếp thu, giải trình trong quá trình xây dựng văn bản.

Một vấn đề được Thứ trưởng Lê Anh Tuấn lưu ý là hình thức ban hành văn bản. Dự thảo Quyết định mới hiện kế thừa Quyết định số 876/QĐ-TTg với hình thức chương trình hành động, song cần tiếp tục xem xét tính phù hợp của hình thức này đối với lĩnh vực chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải.

“Cần nghiên cứu tính chất dài hạn của chương trình, lựa chọn hình thức văn bản phù hợp, bảo đảm lộ trình thực hiện có tính khả thi”, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh và yêu cầu cần tiếp tục rà soát mục tiêu, lộ trình, bảo đảm thống nhất với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật mới ban hành và các cam kết cập nhật của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính.

Bà Nguyễn Thị Phương Hiền, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ Xây dựng cho biết, đến nay, hệ thống văn bản pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến chuyển đổi xanh từng bước được bổ sung, hoàn thiện. Ở cấp địa phương, chính sách bắt đầu chuyển từ định hướng sang triển khai cụ thể.

Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã xây dựng những công cụ quản lý vùng phát thải thấp, hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sạch, phát triển giao thông công cộng và từng bước kiểm soát phương tiện cá nhân tại khu vực trung tâm.

Song để tiến tới mục tiêu giao thông vận tải phát thải ròng bằng “0” (Net-Zero) vào năm 2050, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ Xây dựng cho rằng cần cụ thể hóa lộ trình theo từng nhóm phương tiện, cự ly, tải trọng và địa bàn; đồng bộ đầu tư hạ tầng năng lượng; hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực; nâng cao chất lượng dữ liệu, nhân lực và năng lực theo dõi, đánh giá phát thải.

Tại hội nghị, các đại biểu thống nhất cao với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải trong giao thông vận tải, đồng thời tập trung góp ý vào những nội dung nhằm bảo đảm tính khả thi của chương trình trong thực tế.

Một số ý kiến đề nghị Dự thảo Quyết định mới quan tâm hơn đến việc xây dựng hệ thống đo đạc, theo dõi, báo cáo và kiểm tra chuyên ngành, qua đó tạo cơ sở đánh giá chính xác kết quả chuyển đổi, kiểm soát phát thải và bảo đảm tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

Bộ Công Thương đề nghị nghiên cứu giãn lộ trình thực hiện theo hướng giai đoạn 2025 - 2035 thay vì 2025 - 2030, nhằm có thêm thời gian chuẩn bị đồng bộ về nguồn năng lượng, hạ tầng và điều kiện triển khai.

Ý kiến này cũng đặt vấn đề cần bảo đảm sự phù hợp giữa tốc độ chuyển đổi phương tiện với khả năng đáp ứng của hệ thống năng lượng, tránh tạo áp lực quá lớn lên hạ tầng điện trong từng thời kỳ.

Theo Dự thảo Quyết định mới xây dựng theo hướng cụ thể hóa mục tiêu, lộ trình chuyển đổi, bảo đảm sự đồng bộ giữa phương tiện, hạ tầng giao thông và nguồn cung năng lượng, đồng thời gắn với quy hoạch đô thị và quy hoạch điện lực.

Các nội dung trong dự thảo được xây dựng theo hướng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn. Các phương tiện điện hóa như hybrid được xem xét như bước chuyển tiếp. Đối với các tuyến vận tải tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa khi hạ tầng năng lượng chưa đáp ứng, có thể áp dụng lộ trình phù hợp thay vì chuyển đổi ngay...

Về phía Bộ Xây dựng ghi nhận và tiếp thu những ý kiến, đóng góp từ phía các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, từ đó hoàn thiện Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg và Dự thảo Quyết định mới thay thế Quyết định số 876/QĐ-TTg, góp phần xây dựng chính sách chuyển đổi năng lượng xanh phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống giao thông vận tải xanh và bền vững.