Các nước khẩn trương đảm bảo nguồn cung năng lượng

Trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, nhiều quốc gia đã khẩn trương triển khai các biện pháp cụ thể nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng, nguyên liệu và hàng hóa thiết yếu, hạn chế tác động lan rộng từ xung đột tại Trung Đông.

Tại Nhật Bản, chính phủ đang cân nhắc xả bổ sung lượng dầu dự trữ tương đương 20 ngày tiêu thụ trong nước vào tháng 5, trong bối cảnh lo ngại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch - có nguy cơ chưa thể sớm hoạt động bình thường trở lại. Quyết định này, nếu được thông qua, sẽ nối tiếp đợt xả kho dầu quy mô lớn nhất từ trước đến nay mà Tokyo triển khai từ giữa tháng 3.

Tổng lượng dầu dự kiến đưa ra thị trường lên tới khoảng 80 triệu thùng, tương đương 50 ngày tiêu thụ, gồm cả nguồn dự trữ của nhà nước, khu vực tư nhân và các quốc gia sản xuất dầu vùng Vịnh. Riêng phần dự trữ do nhà nước nắm giữ, tương đương khoảng 30 ngày tiêu thụ, sẽ được giải phóng từ 11 cơ sở trên toàn quốc trước cuối tháng 4. Động thái này nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định trong nước và góp phần hạ nhiệt thị trường năng lượng toàn cầu.

Đồng thời, Nhật Bản cũng để ngỏ khả năng phối hợp với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trong các đợt xả kho chung. Trước đó, các nước thành viên IEA đã đồng loạt giải phóng hơn 400 triệu thùng dầu từ giữa tháng 3 - động thái phối hợp hiếm hoi kể từ sau khi xung đột tại Ukraine (U-crai-na) bùng phát vào đầu năm 2022. Là quốc gia phụ thuộc tới hơn 90% dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông, Nhật Bản đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này.

Trong khi đó, tại "xứ sở Kim chi", chính phủ nước này tập trung vào việc ổn định nguồn cung nguyên liệu đầu vào cho sản xuất hàng tiêu dùng thiết yếu. Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc Koo Yun Cheol cho biết giới chức trách sẽ “nỗ lực toàn diện” để bảo đảm nguồn cung các mặt hàng như túi nhựa, trong bối cảnh giá polyethylene - nguyên liệu chính để sản xuất sản phẩm này - tăng mạnh do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu và ảnh hưởng từ việc gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz.

Để ứng phó, Chính phủ Hàn Quốc đã đưa 7 sản phẩm hóa dầu cơ bản vào danh mục quản lý khủng hoảng, qua đó cho phép áp dụng các biện pháp giám sát và can thiệp khi cần thiết. Chính phủ nước này cũng tăng cường theo dõi toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu nhập khẩu nguyên liệu, sản xuất đến phân phối, nhằm ngăn chặn nguy cơ đứt gãy và hiện tượng tích trữ hàng hóa trong dân. Việc người tiêu dùng đẩy mạnh mua tích trữ túi rác tiêu chuẩn trong thời gian gần đây được xem là dấu hiệu rõ nét của tâm lý lo ngại thiếu hụt.

Trong khi đó, Ấn Độ lựa chọn công cụ tài khóa để giảm áp lực chi phí đầu vào đối với khu vực nông nghiệp. Chính phủ nước này đã quyết định tăng 11% trợ cấp phân bón, nâng tổng quy mô lên 415 tỷ rupee (4,48 tỷ USD) trong giai đoạn 6 tháng phục vụ vụ mùa Hè. Khoản trợ cấp sẽ được cấp trực tiếp cho các doanh nghiệp sản xuất phân bón theo mức giá đã được phê duyệt, nhằm bảo đảm nông dân có thể tiếp cận nguồn cung với giá hợp lý.

Động thái này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hơn 45% dân số Ấn Độ phụ thuộc vào nông nghiệp, trong khi giá phân bón và các đầu vào như urê tăng mạnh trên thị trường quốc tế. Theo khuyến cáo của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), việc gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông - nơi có hơn 30% lượng phân bón toàn cầu đi qua eo biển Hormuz - đang tạo ra nguy cơ kép đối với an ninh lương thực, bao gồm cả thiếu hụt nguồn cung và gia tăng chi phí sản xuất.

Trước những cảnh báo của nhiều tổ chức quốc tế về cú sốc năng lượng do ảnh hưởng của xung đột Trung Đông, Singapore đã công bố gói hỗ trợ tăng cường trị giá khoảng 1 tỷ SGD (khoảng 778 triệu USD) nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí năng lượng tăng cao đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp.

Gói hỗ trợ bao gồm việc tăng mức hoàn thuế thu nhập doanh nghiệp được công bố hồi tháng 2/2026 từ 40% lên 50% cũng như tăng thêm 200 SGD đối với khoản trợ cấp sinh hoạt phí cho những người đủ điều kiện.

Singapore, quốc gia phụ thuộc rất nhiều vào khí đốt tự nhiên nhập khẩu để sản xuất điện, đặc biệt dễ chịu tác động trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu, với những gián đoạn nguồn cung gần đây làm gia tăng sức ép giá cả. Thủ tướng Lawrence Wong đã tuyên bố chính phủ đang tăng cường kế hoạch dự phòng, bao gồm việc triệu tập một ủy ban cấp bộ trưởng về khủng hoảng để đánh giá rủi ro và đảm bảo an ninh năng lượng.

Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia Bahlil Lahadalia cho biết quốc gia Đông Nam Á này sẽ chính thức triển khai chương trình nhiên liệu sinh học B50 từ ngày 1/7 tới, sau gần 6 tháng thử nghiệm cho kết quả tích cực. B50 là loại nhiên liệu diesel pha trộn giữa 50% dầu cọ (CPO) và 50% dầu diesel hóa thạch, đã được thử nghiệm trên nhiều lĩnh vực như máy móc hạng nặng, tàu biển, tàu hỏa và xe tải.

Theo Bộ trưởng Lahadalia, chính sách này nhằm tăng cường an ninh năng lượng quốc gia, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị toàn cầu, đặc biệt tại Trung Đông, làm gia tăng rủi ro đối với các quốc gia phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu. Hiện Indonesia đang áp dụng chuẩn B40 (40% nhiên liệu sinh học), và chương trình này đã mang lại hiệu quả rõ rệt: giảm nhập khẩu dầu diesel khoảng 3,3 triệu kilolit/năm và cắt giảm 38,88 triệu tấn CO₂ tương đương.

Việc nâng lên B50 được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng các lợi ích này. Chính phủ Indonesia ước tính giảm thêm khoảng 4 triệu kilolit nhiên liệu hóa thạch mỗi năm; tiết kiệm tới 48.000 tỷ rupiah (khoảng 2,8 tỷ USD) chi phí trợ cấp. Đáng chú ý, Indonesia — quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới — đang tận dụng lợi thế này để thay thế nhiên liệu nhập khẩu bằng nguồn năng lượng nội địa, tiến tới mục tiêu chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu diesel trong tương lai gần.