Cần thêm thời gian hoàn thiện Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi

Ngày 18/3 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức hội thảo "Tham vấn hoàn thiện dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt". Hội thảo là cơ hội để các cơ quan lập pháp, cơ quan soạn thảo và các cơ quan quản lý lắng nghe trực tiếp ý kiến đa chiều từ cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia kinh tế và các hiệp hội ngành hàng, từ đó góp phần xây dựng chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt phù hợp với thực tiễn, đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý nhà nước và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.

Đây cũng là dự thảo luật đang nhận được rất nhiều sự quan tâm, ý kiến đóng góp từ các doanh nghiệp, hiệp hội thuộc ngành hàng như rượu bia nước giải khát, thuốc lá, sản xuất ô tô....

Dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sau lần chỉnh sửa này đề cập áp dụng 3 phương án tính thuế cho đối tượng chịu thuế là hàng hóa, dịch vụ, hàng hóa nhập khẩu và các loại hàng hóa khác. Người nộp thuế và căn cứ tính thuế cũng là nội dung được điều chỉnh và sửa đổi.

Thời điểm xác định tính thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật này chính thức có hiệu lực dự kiến là 1/1/2026, là nội dung mà nhiều đại biểu tham gia hội thảo đồng tình là khá gấp gáp, không dễ triển khai trong thực tiễn. 

Tại hội thảo, TS. Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Ban Nghiên cứu Môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh thuộc Viên Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đưa ra những nghiên cứu đánh giá tác động kinh tế của việc đề xuất tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng bia, nước giải khát; đồng thời, đưa ra những so sánh về mức độ ảnh hưởng tới lợi nhuận và tăng trưởng của doanh nghiệp, thu nhập của người lao động và mức đóng góp ngân sách Nhà nước...

Qua đó, ủng hộ phương án 3 bởi đạt được sự hài hòa hơn cả về các mục tiêu, tác động tiêu cực tới nền kinh tế ở mức giảm nhẹ hơn, đảm bảo mức độ ổn định tương đối về chính sách và hạn chế được những rủi ro ảnh hưởng tới cơ hội việc làm và thu nhập của người lao động cũng như các vấn đề an sinh xã hội. 

hời điểm áp dụng cần muộn hơn, sau năm 2027 và việc triển khai với lộ trình 2 năm sẽ giúp doanh nghiệp có đủ thời gian để dự liệu, điều chỉnh kế hoạch sản xuất kinh doanh, chủ động thích ứng với thị trường và tránh được sự suy giảm nghiêm trọng mà phương án tăng thuế sốc có thể làm tổn hại tới sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và của ngành. 

Đại diện CIEM cũng góp ý thêm cho dự thảo, nếu lựa chọn phương án 3, cần đánh giá toàn diện và tính tới các yếu tố như tính chất mặt hàng và mức độ ảnh hưởng của việc tiêu thụ sản phẩm đến sức khỏe, bối cảnh kinh tế, thực trạng doanh nghiệp;yêu cầu về phát triển các ngành sản xuất, dịch vụ trong nước, các công cụ điều tiết khác sẵn có và các tác động kinh tế, xã hội. 

Theo TS. Nguyễn Minh Thảo, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục tham vấn rộng rãi đối với các đối tượng chịu tác động bởi chính sách, giải trình rõ ràng, minh bạch, công khai đối với các ý kiến góp ý, áp dụng đồng thời nhiều công cụ quản lý khác nhau nhằm điều tiết tiêu dùng, nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chất lượng thực phẩm, đồ uống,… Người dân và doanh nghiệp đang trông chờ một chính sách thuế phù hợp hướng tới tạo động lực và tinh thần kinh doanh, đảm bảo mục tiêu quản lý Nhà nước; đồng thời thực hiện được mục tiêu điều tiết tiêu dùng.

Đối với các hiệp hội ngành hàng, đại diện CIEM khuyến nghị, cần chủ động cập nhật, phối hợp cung cấp thông tin, cơ sở khoa học tới cơ quan soạn thảo và các bên liên quan trong quá trình lấy ý kiến cho dự thảo luật.

Các hiệp hội cũng cần hợp tác trao đổi, chia sẻ các mối quan tâm, kịp thời thể hiện quan điểm chính sách; phản ánh các vấn đề, vướng mắc, khó khăn; đồng thời, đề xuất các kiến nghị liên quan đến chính sách và thực thi chính sách để đảm bảo hiệu quả quản lý Nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi, an toàn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các doanh nghiệp cần nghiên cứu đa dạng hóa, cơ cấu lại sản phẩm, đầu tư, nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới có lợi cho sức khỏe, cấu trúc lại hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh để tiết giảm chi phí, từ đó giúp giảm giá thành sản phẩm, duy trì thị trường.

 

Ở góc độ doanh nghiệp, lãnh đạo cấp cao Tổng công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (SABECO) ông Nguyễn Hoàng Giang ủng hộ các chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là các quy định pháp luật liên quan đến ngành bia. SABECO đề xuất Bộ Tài chính, Chính phủ và Quốc hội cân nhắc điều chỉnh mức tăng thuế và lộ trình tăng thuế theo đề nghị của Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA), cụ thể là theo Phương án 1 của Chính phủ đã trình Quốc hội nhưng giãn hiệu lực thực hiện đến năm 2028 thay vì năm 2026 như hiện nay.

Cũng tại hội thảo, đại diện Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam chia sẻ, căn cứ vào mức tăng của dự thảo, thực tiễn hoạt động để thấy môi trường kinh doanh, những khó khăn vướng mắc hiện nay và thách thức phía trước của ngành thuốc lá Việt Nam. Hiệp hội cho rằng, nếu không thận trọng thì nhiều doanh nghiệp thuốc lá trong nước có nguy cơ đóng cửa, phá sản vì các phương án theo đề xuất trong dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) có mức tăng quá cao so với thời gian trước, hiện tại và chưa có tiền lệ. 

Cũng như nhiều đại biểu Quốc hội từng tham vấn chính sách, đại diện hiệp hội có ý kiến về việc tăng thuế đột ngột có nguy cơ dẫn đến tình trạng nhập lậu, trốn thuế gia tăng, hệ lụy của việc tăng thuế cao có thể ảnh hưởng đến sản xuất, vùng trồng nguyên liệu bị thu hẹp ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người lao động, người nông dân có hoạt động liên quan đến ngành sản xuất thuốc lá, ảnh hưởng đến an ninh biên giới, thu ngân sách giảm vì vậy cần xây dựng lộ trình tăng thuế hợp lý để tránh gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp và người lao động; đồng thời tham khảo kinh nghiệm của một số nước trong vấn đề này.