Châu Âu tìm cách đối phó làn sóng thương mại điện tử Trung Quốc

Theo nhật báo kinh tế Les Echos (Pháp), trước sự bùng nổ của các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc như Shein, Temu và AliExpress, châu Âu đang tìm cách tăng cường các biện pháp kiểm soát và đổi mới công nghệ nhằm bảo vệ thị trường nội địa, đồng thời thích ứng với những biến đổi sâu sắc trong mô hình tiêu dùng toàn cầu. 

Theo một báo cáo công bố ngày 5/3 của Viện Montaigne – tổ chức nghiên cứu chính sách có trụ sở tại Paris (Pháp), các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc đang nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường nhờ mô hình kinh doanh tích hợp cao, kết hợp giữa thiết kế, sản xuất, hậu cần và phân phối trong một chuỗi vận hành khép kín.

Tại Pháp, từ ngày 1/3, các kiện hàng nhỏ được gửi từ các quốc gia ngoài châu Âu đã bắt đầu chịu mức thuế 2 euro (2,32 USD) đối với mỗi loại sản phẩm trong gói hàng khi làm thủ tục thông quan. Biện pháp này chủ yếu nhắm tới các mặt hàng giá rẻ như quần áo hoặc đồ trang trí gia đình được bán qua các nền tảng trực tuyến của Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, biện pháp thuế này chỉ mang tính bước đầu và khó có thể tạo ra tác động lớn đối với xu hướng tiêu dùng đang thay đổi nhanh chóng. Từ tháng 7 tới, Liên minh châu Âu (EU) dự kiến triển khai một loại thuế tương tự ở quy mô toàn khối nhằm siết chặt hơn hoạt động nhập khẩu các kiện hàng nhỏ.

Báo cáo của Viện Montaigne cho rằng thành công của các nền tảng Trung Quốc không chỉ đến từ giá rẻ mà còn từ khả năng tối ưu hóa toàn bộ chuỗi giá trị. Các doanh nghiệp này áp dụng mạnh mẽ tự động hóa trong sản xuất, bao gồm cả việc robot hóa nhiều khâu trong dây chuyền, giúp tăng tốc độ sản xuất và giảm chi phí. Điều đáng chú ý là xu hướng robot hóa này không chỉ xuất hiện ở các tập đoàn lớn mà còn lan rộng tới các doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ quan trọng giúp các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc phân tích dữ liệu người dùng, dự đoán nhu cầu thị trường và thậm chí điều chỉnh hoạt động kinh doanh để phù hợp với các quy định tại châu Âu.

Theo ông François Godement, cố vấn đặc biệt về châu Á và Mỹ của Viện Montaigne, việc ứng dụng AI tại châu Âu vẫn còn chậm so với tiềm năng. Ông cho rằng mặc dù người dân Pháp đã bắt đầu sử dụng AI trong nhiều lĩnh vực của đời sống, song các doanh nghiệp vẫn tụt lại phía sau. Vì vậy, châu Âu cần thúc đẩy đào tạo và ứng dụng AI trong sản xuất, phân phối cũng như trong giáo dục.

Ngoài yếu tố công nghệ, báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của hệ thống hải quan trong việc kiểm soát dòng chảy khổng lồ của các kiện hàng nhỏ từ bên ngoài châu Âu. Với hàng triệu bưu kiện được chuyển tới mỗi ngày, việc kiểm tra toàn bộ là gần như không thể. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng châu Âu có thể nâng cao hiệu quả kiểm soát thông qua việc tăng cường sử dụng các thiết bị quét hiện đại và các công cụ phân tích dữ liệu để lựa chọn ngẫu nhiên những lô hàng có nguy cơ cao.

Theo Viện Montaigne, việc hiện đại hóa hệ thống kiểm soát hải quan cần đi kèm với nỗ lực đơn giản hóa các quy định hiện hành. Hiện nay, châu Âu có tới khoảng 370 cơ quan khác nhau tham gia quản lý các tiêu chuẩn và quy định liên quan đến hàng hóa, khiến quá trình kiểm soát trở nên phức tạp và thiếu đồng bộ.

Báo cáo cũng đề xuất đẩy mạnh số hóa các quy trình hải quan nhằm hỗ trợ việc kiểm tra vật lý theo phương pháp dự báo rủi ro, đồng thời tăng cường giám sát các vấn đề như sự phù hợp của sản phẩm với tiêu chuẩn châu Âu, các yêu cầu về môi trường và xã hội, cũng như bảo mật dữ liệu và thuật toán.

Tuy nhiên, các biện pháp kiểm soát cũng đặt ra thách thức về mặt xã hội. Báo cáo cảnh báo nguy cơ xuất hiện một “khoảng cách tiêu dùng” ngày càng rõ rệt tại châu Âu. Theo đó, một bộ phận người tiêu dùng có khả năng chi trả cho các sản phẩm châu Âu có xu hướng lựa chọn các mặt hàng cao cấp, trong khi nhóm còn lại ngày càng phụ thuộc vào các sản phẩm giá rẻ từ châu Á.

Đáng chú ý, các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc không chỉ dừng lại ở các sản phẩm giá thấp. Nhiều nền tảng đang mở rộng sang các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn. Việc Temu ngày càng gia tăng sự hiện diện trong lĩnh vực đồ nội thất được xem là một dấu hiệu cho thấy sự cạnh tranh này đang lan sang nhiều ngành hàng khác.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng châu Âu cần kết hợp giữa chính sách thương mại, đổi mới công nghệ và cải cách quản lý để xây dựng một chiến lược dài hạn, nếu muốn duy trì khả năng cạnh tranh trước làn sóng thương mại điện tử đang tăng tốc từ Trung Quốc.