Chiến lược tự cường của Ấn Độ trước thuế quan Mỹ

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt mức thuế quan trừng phạt 50% lên hàng hóa Ấn Độ đã tạo ra một phép thử quan trọng đối với một trong những nền kinh tế đang phát triển nhanh nhất thế giới. Động thái này không chỉ đe dọa làm chậm tốc độ tăng trưởng mà còn cho thấy những khúc mắc sâu sắc trong quan hệ thương mại giữa hai quốc gia.

Tuy nhiên, Ấn Độ đang đáp trả thách thức bằng một chiến lược đa chiều, kết hợp giữa ngoại giao thận trọng, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, và quan trọng nhất là đẩy mạnh cải cách để khai phá sức mạnh từ thị trường nội địa khổng lồ.

*Bất đồng Ấn-Mỹ

Ngày 27/8, Chính phủ Mỹ đã áp đặt mức thuế quan trừng phạt 50% lên hàng hóa Ấn Độ, với lý do chính thức là để trừng phạt nước này mua dầu của Nga.

Mỹ từ lâu đã yêu cầu Ấn Độ mở cửa các thị trường nông nghiệp và sữa, vốn là những "lằn ranh đỏ" của New Delhi. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick từng bày tỏ sự thất vọng rằng một quốc gia 1,4 tỷ dân lại không mua một bushel ngô nào của Mỹ. Mâu thuẫn càng trở nên phức tạp khi chính Tổng thống Trump, trong khi áp đặt các biện pháp trừng phạt, lại bày tỏ sự lạc quan về việc có thể ký kết một thỏa thuận thương mại với Ấn Độ. Điều này đặt Thủ tướng Narendra Modi vào một tình thế vô cùng khó xử.

Tác động kinh tế của mức thuế 50% là không thể xem nhẹ. Các nhà kinh tế ước tính rằng biện pháp này có thể làm giảm tới 0,8 điểm phần trăm tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm của Ấn Độ. Các ngành xuất khẩu sử dụng nhiều lao động như dệt may, dược phẩm, ô tô và thép phải đối mặt với nguy cơ mất khả năng cạnh tranh.

Ngoài ra, nhà báo Andy Mukherjee của Bloomberg Opinion cảnh báo việc Mỹ gây áp lực lên Ấn Độ có thể là một "sai lầm chiến lược lớn, có nguy cơ đẩy quốc gia Nam Á này lại gần hơn với Nga và Trung Quốc.

*Chiến lược ứng phó đa tầng của Ấn Độ

Trước áp lực lớn, Ấn Độ đã triển khai một chiến lược ứng phó toàn diện trên ba mặt trận chính. Đầu tiên là mặt trận ngoại giao. Các cuộc đàm phán thương mại trực tiếp giữa hai nước đã được nối lại, lần đầu tiên kể từ khi thuế quan có hiệu lực. Phái đoàn Mỹ do Đại diện Thương mại Mỹ tại Nam Á, Brendan Lynch dẫn đầu đã có các cuộc thảo luận với phía Ấn Độ do quan chức cấp cao của Bộ Thương mại Rajesh Agarwal đại diện. Các quan chức cho biết đây là các cuộc gặp sơ bộ nhằm vạch ra một lộ trình cho tương lai, thay vì một vòng đàm phán chính thức. Dù vậy, Ấn Độ vẫn giữ vững lập trường về các vấn đề nhạy cảm như nông nghiệp, sản phẩm biến đổi gen và quyền tự chủ trong mua sắm hàng hóa.

Thứ hai là đa dạng hóa thị trường. Nhận thấy sự rủi ro khi quá phụ thuộc vào một thị trường, giới hoạch định chính sách Ấn Độ đang thúc đẩy một chiến lược được gọi là "Mỹ+1". Chiến lược này nhằm mục đích giảm sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Ấn Độ đang đẩy nhanh các cuộc đàm phán hiệp định thương mại tự do với Liên minh châu Âu và Anh, đồng thời tăng cường giao thương với các khối như BRICS và Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Thứ ba và cũng là quan trọng nhất, là mặt trận cải cách trong nước. Nhiều nhà phân tích tin rằng "nguồn sức mạnh và khả năng phục hồi lớn nhất của Ấn Độ sẽ đến từ các cải cách trong nước". Đây được xem là câu trả lời hiệu quả nhất cho các mối đe dọa từ bên ngoài. Trọng tâm của các cải cách này là giải phóng tiềm năng của thị trường nội địa khổng lồ, nơi có tầng lớp trung lưu đang phát triển nhanh chóng.

Một nghiên cứu năm 2021 ước tính rằng các rào cản thương mại trong nước chiếm tới 40% tổng rào cản thương mại của Ấn Độ. Chính phủ của Thủ tướng Modi đã đạt được tiến bộ với việc đơn giản hóa Thuế Hàng hóa và Dịch vụ (GST) và đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng như cảng biển, đường sắt và kết nối kỹ thuật số. Tuy nhiên, các cải cách về luật đất đai và lao động vẫn cần được đẩy mạnh để tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng quy mô.

Nhìn chung, dù thuế quan của Mỹ gây ra những khó khăn trước mắt, nhiều ý kiến cho rằng nền kinh tế Ấn Độ đủ sức chống chịu cú sốc này. Các chỉ số kinh tế vĩ mô vẫn tích cực, với GDP quý II/2025 tăng 7,8% và trong tháng Tám Chỉ số nhà quản lý  mua hàng (PMI) trong lĩnh vực dịch vụ do HSBC công bố đạt mức cao kỷ lục 15 năm. Đáng chú ý, S&P Global Ratings gần đây đã nâng xếp hạng tín nhiệm của Ấn Độ lên mức 'BBB', một minh chứng cho niềm tin vào kỷ luật tài khóa và khả năng phục hồi của quốc gia này.

Một số nhà quan sát cho rằng cú sốc thuế quan có thể xem như một "hồi chuông cảnh tỉnh", thúc đẩy Ấn Độ đẩy nhanh các cải cách cần thiết để xây dựng một nền kinh tế tự cường, có khả năng đứng vững trước mọi biến động từ bên ngoài.