Chủ động phương án sản xuất giữa mùa hạn mặn

Cho đến thời điểm này, đời sống và sản xuất của người dân vẫn “bình yên” với xâm nhập mặn. Các địa phương trong vùng cũng chủ động các phương án sản xuất theo hướng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ngay từ đầu năm 2025, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã xuất hiện nhiều cơn mưa rải rác và chia đều từ tháng 1 đến tháng 3/2025. Ông Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia độc lập Đồng bằng sông Cửu Long chia sẻ, dự báo năm nay không xảy ra tình trạng xâm nhập mặn gay gắt như năm 2024, vì đầu năm đã xuất hiện hiện tượng La Nina trong mùa khô kéo dài đến cuối tháng 2/2025. Vì vậy, từ tháng 3 đến hết tháng 4/2025 chỉ còn lại La Nina trung tính, với lượng mưa vừa phải, nắng nóng nhưng không gay gắt.

Hơn nữa, với lượng mưa rải đều từ đầu năm cho đến nay, lượng nước sông Mekong dồi dào nên các hiện tượng xâm nhập mặn chỉ ở mức bình thường, mặn chỉ lấn sâu vào đất liền theo con nước rong (nước lớn) trên các dòng chính sông Tiền, sông Hậu trong 3 ngày dịp rằm và cuối tháng âm lịch rồi rút ra theo con nước kém (nước nhỏ), ngày sau trễ hơn ngày trước khoảng 45 phút, không thể lấn sâu vào nội đồng, bởi khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã hoàn thiện tất cả các cống ngăn mặn khép kín.

Viện Khoa học thuỷ lợi miền Nam cũng khẳng định, xâm nhập mặn tại các cửa sông vùng Đồng bằng sông Cửu Long tăng theo triều cường từ ngày 27-31/3/2025 (những ngày cuối tháng 2 Âm lịch), ranh mặn 4g/l tại sông Tiền (cửa Đại, cửa Tiểu) từ 43 km; sông Hàm Luông (58 km); sông Cổ Chiên (50 km); sông Hậu (50 km) xuất hiện vào ngày 24-25/3/2025. So với chiều sâu xâm nhập mặn lớn nhất từ đầu mùa khô thấp hơn từ 1-3 km, so với năm 2024 thấp hơn 7-12 km, so với năm 2020 thấp hơn từ 20-48 km, so với năm 2016 thấp hơn từ 10-15 km.

Trong 3 ngày tới, ranh mặn 4g/l tại các nhánh sông Tiền (cửa Đại, cửa Tiểu) từ 43-45 km; sông Hàm Luông (từ 58-60 km); sông Cổ Chiên (từ 50-53 km); sông Hậu (từ 51-53 km). Trong tháng 4/2025 sẽ có 2 đợt độ mặn tăng theo triều cường tại các nhánh sông Tiền (cửa Đại, cửa Tiểu) từ 38-40 km; sông Hàm Luông (từ 50-55 km); sông Cổ Chiên (từ 40-45 km); sông Hậu (từ 40-43 km).

Bởi hiện tượng La Nina trong mùa khô và dần chuyển sang La Nina trung tính từ tháng 3/2025 đến tháng 9/2025, nên khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có hiện tượng mưa nắng luân chuyển trong thời gian này, đảm bảo nguồn nước ngọt đều đặn cho người dân sản xuất và sinh hoạt.

Ông Huỳnh Quang Đức, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bến Tre chia sẻ, tình hình hạn mặn năm nay không gay gắt như năm 2024 và những năm trước. UBND tỉnh Bến Tre cũng đã hoàn thiện các giải pháp công trình cống ngăn mặn, đê bao khép kín ngăn mặn khu vực nội đồng, hơn nữa, ngành nông nghiệp Bến Tre cũng đã khuyến cáo lịch thời vụ, sản xuất, trữ nước tưới tiêu cho sản xuất và sinh hoạt đầy đủ, nên người dân yên tâm sản xuất trong mùa khô sắp tới.

Tại tỉnh Tiền Giang, với kế hoạch ứng phó xâm nhập mặn từ cuối năm 2024, tỉnh đã chủ động triển khai các giải pháp tổ chức sản xuất phù hợp theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu, giảm nhẹ thiên tai hạn mặn nên nông dân thu hoạch an toàn, "ăn chắc" với năng suất đạt khá.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tiền Giang hướng nông dân sử dụng phổ biến các giống lúa thơm và lúa chất lượng cao, có khả năng chịu hạn và chịu mặn tốt, ưu tiên các giống lúa được thương lái hoặc doanh nghiệp liên kết sản xuất – tiêu thụ, bao tiêu, đầu ra thuận lợi, được giá như VD 20, OM 6976, OM 7347, Nàng Hoa 9, OM 5451…

Tỉnh cũng đã ra quân nạo vét, duy tu, sửa chữa các công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nhằm khai thông dòng chảy, phục vụ bơm tát sạ vùng, sạ dề đồng loạt trong vùng kiểm soát lũ phía Tây cũng như cải tạo môi sinh môi trường và trữ ngọt phục vụ sản xuất vùng ngọt hóa Gò Công phía Đông tỉnh. Đến thời điểm này, toàn tỉnh thu hoạch gần 32.000 ha; năng suất bình quân trên 68 tạ/ha và sản lượng trên 217.000 tấn. Trà lúa còn lại đang được khẩn trương thu hoạch dứt điểm trong những ngày tới.

Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tiền Giang chia sẻ, Vụ Đông Xuân là vụ chính trong năm nên Tiền Giang tập trung thâm canh, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm giành vụ sản xuất mới thắng lợi. Địa phương phân bố lịch thời vụ xuống giống tập trung, đồng loạt với mục tiêu ứng phó hạn hán và xâm nhập mặn khi mùa khô 2024 - 2025 vào cao điểm phù hợp cho từng tiểu vùng: vùng ngọt hóa Gò Công phía Đông, vùng kiểm soát lũ phía Tây, vùng Đồng Tháp Mười.

Tại huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang, có vùng sản xuất lúa ứng dụng công nghệ cao với quy mô khoảng 2.000 ha tại các xã Bình Tân, Long Bình, Vĩnh Hựu, Long Vĩnh, Thạnh Trị và Yên Luông; nhân rộng các mô hình “Cơ giới hóa đồng bộ, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất lúa ở các khâu làm đất, gieo sạ, bón phân, phun thuốc, thu hoạch”, “Sản xuất lúa hữu cơ” từ nguồn hỗ trợ cho người trồng lúa tại các xã Bình Nhì, Thạnh Nhựt, Thành Công, Bình Phú, Đồng Thạnh. Qua đó, hiệu quả mang lại vượt trội so với canh tác truyền thống trước đây. Cụ thể, nông dân giảm được chi phí đầu vào và hiệu quả kinh tế cao hơn mô hình sản xuất lúa truyền thống gần 5,4 triệu đồng/ha/vụ, chưa kể các lợi ích khác về môi sinh, môi trường và sức khỏe người dân. Với hệ thống ngăn mặn khép kín trên địa bàn tỉnh Tiền Giang hiện nay, nông dân an tâm sản xuất vụ Đông Xuân 2025, bà Lê Thị Thanh Minh, Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Gò Công Tây cho biết.