Có cơ chế hút vốn đa dạng qua thương vụ M&A

Chuyên gia, doanh nghiệp tham gia phiên tọa đàm tại hội thảo. Ảnh: Mỹ Phương – TTXVN

Cụ thể, theo số liệu từ Công ty kiểm toán KPMG Việt Nam, tổng giá trị giao dịch M&A trong 10 tháng năm 2023 là 4,4 tỷ USD với hơn 260 thương vụ; trong đó, 80% giá trị giao dịch từ ngành y tế, tài chính, bất động sản... Giá trị trung bình những thương vụ này là 54,5 triệu USD.

Thông tin này được các chuyên gia nhấn mạnh tại Hội thảo xu hướng M&A và chiến lược kêu gọi đầu tư bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam do Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng chất lượng cao phối hợp cùng một số đơn vị tổ chức ngày 12/3 tại Tp. Hồ Chí Minh.

TS. Nguyễn Tuấn Anh, Giảng viên Tài chính, Đại học RMIT Nam Sài Gòn cho hay, trong nhóm ngành tiềm năng ở thị trường M&A Việt Nam có thể kể đến là ngành hàng tiêu dùng và ngành hàng tiêu dùng không thiết yếu. Đồng thời, nhà đầu tư sẽ hướng đến những doanh nghiệp có chiến lược đầu tư sản phẩm ổn định và lâu dài gồm nông nghiệp và thực phẩm với nền tảng cơ bản của nền kinh tế - sản xuất, phân phối thực phẩm.

Trước bối cảnh này, cơ quan quản lý nhà nước cần bổ sung luật các khái niệm như quyền kéo theo và quyền bán theo; trong đó, quyền kéo theo là điều khoản cho phép một cổ đông lớn (hoặc đa số) buộc một cổ đông thiểu số tham gia vào việc bán công ty (giúp bên mua loại bỏ thiểu số và mua 100%). Còn quyền bán theo là nghĩa vụ theo hợp đồng được sử dụng để bảo vệ cổ đông thiểu số, thường là trong giao dịch vốn đầu tư mạo hiểm.

Về cơ chế chính sách, một số chuyên gia cho rằng phải tạo môi trường thuận lợi hơn nữa cho hoạt động thoái vốn, bởi khi rót tiền vào doanh nghiệp, nhà đầu tư cân nhắc phải lấy ra được. Cùng với đó, yêu cầu thị trường cũng đòi hỏi các nước tạo điều kiện rút ngắn thời gian hoàn tất thương vụ M&A.

Đơn cử, thương vụ M&A tại thị trường nội địa Nhật Bản trong 3 tháng có thể hoàn tất một thương vụ, ngược lại Nhật Bản với thị trường toàn cầu phổ biến là cần 6 tháng. Trong khi đó, thương vụ của Nhật Bản với thị trường Việt Nam phải mất thời gian hơn một năm, vì giới hạn hệ thống kế toán và kỳ vọng định giá quá cao của bên bán.

Hay trên thực tế, xu hướng về môi trường, xã hội, quản trị (ESG) sẽ ngày càng tăng cao hơn và trở thành một trong những yếu tố chính yếu thúc đẩy các thương vụ M&A. Thống kê mỗi năm, tối thiểu 2/5 thương vụ yêu cầu có ESG trong quá trình thẩm định và đây là yếu trước trước đây không có.

Chuyên gia cập nhật xu hướng thị trường M&A tại hội thảo. Ảnh: Mỹ Phương – TTXVN

Ghi nhận tại thị trường Việt Nam cho thấy, người Việt luôn định hướng phát triển bền vững doanh nghiệp, cũng như không có tinh thần “xây để bán” như cộng đồng doanh nghiệp nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên, môi trường pháp lý bảo vệ sản xuất và doanh nghiệp trong nước, giữ vững thị trường nội địa và bán được giá là vấn đề đầy thách thức hiện nay và trong thời gian tới.

Đặc biệt, so với khu vực châu Á, tỷ lệ doanh nghiệp sẵn sàng thế hệ kế thừa chỉ có 15%, nhưng tỷ lệ này ở Việt Nam đang tăng. Mặc dù vậy, trong xu hướng chung của khu vực, thế hệ sáng lập doanh nghiệp đã và đang già đi nhưng chưa chuẩn bị hoặc sẵn sàng người kế thừa cũng là một trong những vấn đề tại Việt Nam.

Ông Đào Tiến Phong, Luật sư điều hành Hãng luật Investpush Legal phân tích, doanh nghiệp cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng khi thực hiện thương vụ M&A sẽ giảm chi phí thuê ngoài. Mỗi nhà đầu tư, quỹ đầu tư có “khẩu vị” riêng trong quá trình giải ngân vốn hay rót vốn vào doanh nghiệp nào.

Hiện nay, thị trường cũng ngày càng nhiều quỹ đầu tư, nhưng những đơn vị này thường tìm kiếm cơ hội trong một số ngành nghề, lĩnh vực tiềm năng như hàng tiêu dùng, phân phối, giáo dục, y tế... Hầu hết nhà đầu tư quỹ đầu tư cũng có những điều kiện chung và riêng cho từng ngành nghề, lĩnh vực khi lựa chọn nhưng cơ bản vẫn phải đảm bảo yêu cầu hàng đầu là nhìn thấy cơ hội sinh lợi.

Trong đó, câu chuyện về đàm phán hay đánh giá đúng giá trị doanh nghiệp là vấn đề quan trọng hàng đầu mà mỗi doanh nghiệp khó có thể làm được nên cần những đơn vị chuyên nghiệp tham gia kêu gọi vốn, thực hiện thương vụ M&A. Bên cạnh đó, hiểu biết về nhà đầu tư, quỹ đầu tư cũng là một trong những vấn đề doanh nghiệp kêu gọi vốn, thực hiện thương vụ M&A không thể bỏ qua.

Liên quan đến xu thế M&A, bà Huỳnh Thanh Bình Minh, Giám đốc của Quỹ đầu tư TAEL Partners tại Việt Nam chỉ ra rằng, khi nghĩ đến kêu gọi vốn, thực hiện thương vụ M&A doanh nghiệp cần trả lời hai vấn đề là công ty cần gọi vốn để làm gì và hệ quả từ sự tham gia của nguồn vốn đó như thế nào. Hơn nữa, để hoàn thành một kêu gọi vốn, thực hiện thương vụ M&A có rất nhiều đơn vị tham gia, riêng đối với doanh nghiệp cần chủ động đánh giá thế mạnh của công ty và trên nền tảng này xây dựng chiến lược quản trị kinh doanh có khả năng thu hút nguồn vốn.

Để hấp dẫn nhà đầu tư, quỹ đầu tư, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh cần tái cấu trúc hoạt động quản trị công ty, chiến lược kinh doanh, định hướng thị trường, xây dựng thương hiệu... Cùng với đó, định vị lại hệ sinh thái của doanh nghiệp trong bối cảnh diễn biến thị trường nội địa và toàn cầu ở giai đoạn ngắn hạn và trung hạn, thậm chí kể cả dài hạn.

Từ kinh nghiệm kêu gọi vốn, thực hiện thương vụ M&A, một số doanh nghiệp cũng chia sẻ, Việt Nam đang có điều kiện thuận lợi hơn những nước trong khu vực ASEAN như khi đã ký kết nhiều Hiệp định Thương mại tự do, đón nhận làn sóng chuyển dịch sản xuất kinh doanh vào thị trường nội địa, quốc gia có dân số đông, địa chính trị ổn định... nên là một trong những thị trường M&A tiềm năng.

Tuy vậy, Việt Nam phải có cơ chế chính sách hút vốn đa dạng lĩnh vực thông qua thương vụ M&A, nhất là dòng vốn vào ASEAN là như nhau nhưng nhà đầu tư, quỹ đầu tư cần lý do để lựa chọn rót vốn Việt Nam.

Những dấu hiệu trên thị trường đã và đang cho thấy thị trường M&A tại Việt Nam được dự báo vẫn sôi động, nhiều doanh nghiệp kêu gọi đầu tư do sức ép về tài chính. Đặc biệt, khi nền kinh tế phục hồi, niềm tin tiêu dùng được cải thiện nhiều, bức tranh tăng trưởng của doanh nghiệp trở nên rõ ràng hơn và đầu tư nước ngoài tăng tốc, hoạt động M&A tại Việt Nam sẽ hấp dẫn trở lại.