Có thể đến năm 2020, hội nhập ASEAN mới có thay đổi rõ nét

AEC vượt thách thức, đón cơ hội. Ảnh: moit.gov

ASEAN đã phát triển về quy mô và nâng tầm ảnh hưởng kể từ khi ra đời vào năm 1967 và nay có tổng GDP là 2.500 tỷ USD, với tổng kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 1.200 tỷ USD.

Sớm nhận rõ tiềm năng tăng trưởng và đòn bẩy lớn hơn về mặt kinh tế, các nhà lãnh đạo ASEAN năm 2007 đã thông qua kế hoạch chỉ đạo xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC). Với hơn 600 triệu dân, thị trường ASEAN tiềm năng sẽ vượt qua cả Liên minh châu Âu (EU) và Bắc Mỹ. 

Vượt qua thách thức

Các nhà phân tích cho rằng ASEAN cần phải nỗ lực rất nhiều thì trụ cột quan trọng nhất là AEC mới có thể đạt được mục tiêu quan trọng là tạo sự tự do hơn cho việc di chuyển công nhân lành nghề, thương mại và dòng vốn tại khu vực này.

Một số chuyên gia khu vực dự đoán việc thực thi AEC hầu như chỉ làm lợi cho các công ty, chứ chưa phải cho đa số người dân khu vực.

Curtis S. Chin, cựu Đại sứ Mỹ tại Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), cho hay “thời gian sẽ là câu trả lời cho lễ ký kết ngày 22/11 chỉ mang tính chất hình thức hay có ý nghĩa thực chất. Song kể từ ngày 1/1/2016, AEC sẽ không thể chỉ được thể hiện qua những phát biểu hùng hồn mà chắc chắn phải thông qua những hành động cụ thể".      

Theo Rabobank, kim ngạch thương mại nội khối ASEAN chỉ chiếm khoảng 26% tổng kim ngạch của toàn khối, so với mức khoảng 60% của EU.

Hai thập niên tăng trưởng vừa qua đã giúp giảm bớt rào cản tăng trưởng và đầu tư trong ASEAN. Ảnh: Brunei Times

Bộ trưởng Bộ Thương mại Malaysia Mustapa Mohamed từng nhận định khu vực ASEAN sẽ chính thức thành lập thị trường chung vào cuối năm nay, song những “mục tiêu lớn” có thể sẽ chỉ đạt được vào năm 2020.

Ông Mustapa cho biết năm 2015 sẽ đặt nền tảng cho việc thành lập và phát triển AEC. Khu vực ASEAN với dân số khoảng 600 triệu người, đang nỗ lực để thành lập AEC trước thời hạn ngày 31/12/2015, với việc bãi bỏ thuế quan và tự do hóa nguồn lao động tay nghề cao giữa các nước thành viên.

Tuy vậy, các mục tiêu này được cho là sẽ tiến triển chậm chạp, do trình độ phát triển kinh tế của các nước có sự chênh lệch rất lớn.   

Ông Mustapa thừa nhận rằng có thể phải đến năm 2020 hội nhập kinh tế ASEAN mới thực sự đạt được những tiến bộ rõ ràng trong các mục tiêu về loại bỏ các hàng rào phi thuế quan và di chuyển lao động tay nghề cao.

Cộng đồng doanh nghiệp đã và đang kêu gọi các nhà lãnh đạo ASEAN đẩy nhanh tiến trình hội nhập, song ông Mustapa cho biết mô hình ASEAN không phải là chuyện “ngày một ngày hai” do vẫn có những vấn đề khác biệt về biên giới, quy định hải quan,...

Trong khi Giám đốc điều hành Ngân hàng Thế giới (WB) Sri Mulyani Indrawati cũng khuyến cáo rằng tài chính là nguồn lực quan trọng đối với các nước Đông Nam Á trong giai đoạn hiện nay nhằm đẩy nhanh sự phát triển trong khu vực, tăng cường kết nối và hội nhập.

Theo bà Sri Mulyani Indrawati, các doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng góp từ 23-58% GDP khu vực. Tuy nhiên, hiện nay chỉ có chưa đầy 15% các doanh nghiệp có thể tiếp cận các khoản tín dụng ngân hàng.         

Nắm bắt cơ hội

Thủ tướng Malaysia Najib Razak cho biết sau khi thành lập AEC, nền kinh tế ASEAN sẽ đạt tăng trưởng dự kiến 5,6%/năm cho tới năm 2019. Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh kinh doanh và đầu tư ASEAN 2015 diễn ra gần đây,

Thủ tướng Najib Razak bày tỏ tin tưởng rằng với việc thành lập AEC, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào khu vực sẽ tiếp tục tăng.

Trong khi đó, Bộ trưởng Thương mại quốc tế và Công nghiệp Malaysia Mustapa Mohamed cho biết ASEAN đã đạt tăng trưởng và phát triển kinh tế mạnh trong hai thập niên qua, đã giảm bớt các rào cản góp phần thúc đẩy cả thương mại và đầu tư.

Năm 2014, ASEAN đã thu hút 136 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, vượt qua Trung Quốc, trong đó đầu tư nội khối ASEAN đóng góp khoảng 20%. Triển vọng tăng trưởng trong trung và dài hạn của ASEAN vẫn đầy hứa hẹn.  

Trước đó, theo Báo cáo Đầu tư ASEAN 2015, ASEAN trong năm 2014 đã thu hút được 136,2 tỷ USD vốn FDI, so với con số 117,7 tỷ USD trong năm 2013, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp vốn FDI tăng.

Thành tích trên của ASEAN đạt được trong bối cảnh dòng vốn FDI trên toàn cầu sụt giảm 16% và tăng trưởng kinh tế toàn cầu không đồng đều. Năm 2014, ASEAN trở thành khu vực thu hút nhiều FDI nhất trong thế giới phát triển.    

Việc cải thiện môi trường đầu tư của khu vực, cũng như tiến trình hội nhập để tiến tới AEC vào cuối năm 2015 đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn của ASEAN đối với FDI. Ngoài ra, "sức hút" của ASEAN còn xuất phát từ nền tảng kinh tế vững mạnh và sức tăng trưởng của thị trường. Tổng Thư ký ASEAN Lê Lương Minh khẳng định, ASEAN hiện được coi là "điểm đến đầu tư hàng đầu".  

Tổng Thư ký ASEAN Lê Lương Minh (ngoài cùng bên phải) và các trưởng đoàn chụp ảnh chung. Ảnh: TTXVN

Cũng theo báo cáo trên, vốn đầu tư trong nội khối ASEAN cũng tăng 26% lên 24,4 tỷ USD trong năm 2014, so với mức 19,4 tỷ USD năm 2013.

Trong khi đó, các nhà kinh tế thuộc ngân hàng ANZ (có trụ sở tại Australia), với giá nhân công rẻ, lực lượng lao động trẻ và vị trí chiến lược của Myanmar, Campuchia và Lào, khu vực Đông Nam Á sẽ ngày càng thu hút nhiều nhà sản xuất, và trong 10-15 năm tới sẽ thay thế Trung Quốc để trở thành "công xưởng của thế giới'.

Việc chuyển đổi sẽ là một phần của sự phát triển của ASEAN để trở thành "trụ cột thứ ba'' cho tăng trưởng khu vực, sau Trung Quốc và Ấn Độ. Đến năm 2030, hơn một nửa trong số 650 triệu người ở khu vực Đông Nam Á sẽ ở độ tuổi dưới 30, là một phần của tầng lớp trung lưu mới nổi với mức tiêu dùng cao./.