Cơn khát chip AI đẩy thị trường điện thoại giá rẻ vào thế khó

Công ty nghiên cứu Counterpoint Research ngày 1/6 dự báo lượng điện thoại thông minh xuất xưởng trên toàn cầu sẽ giảm 13,9% trong năm nay, xuống còn 1,08 tỷ chiếc, do tình trạng thiếu hụt chip nhớ ngày càng nghiêm trọng. Mức dự báo mới thấp hơn so với dự báo giảm 12,4% được đưa ra hồi tháng 2/2026. Theo Counterpoint, cuộc xung đột liên quan đến Iran đã khiến tình trạng thiếu hụt chip trên toàn cầu trở nên trầm trọng hơn.

Tác động của cuộc khủng hoảng nguồn cung hiện thể hiện rõ nhất ở phân khúc điện thoại giá rẻ. Các nhà sản xuất chip đang chuyển công suất sang sản xuất những loại chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), khiến việc sản xuất điện thoại phổ thông trở nên kém hiệu quả về mặt chi phí.

Trong quý I/2026, giá bán buôn điện thoại thông minh toàn cầu tăng 14%, trong khi lượng xuất xưởng giảm 3,1% so với cùng kỳ năm trước. Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp diễn khi lượng hàng tồn kho được tích trữ trước khi xảy ra cú sốc nguồn cung dần cạn kiệt. Một số mẫu điện thoại có giá dưới 150 USD thậm chí có thể biến mất khỏi thị trường.

Ông Wang Yang, chuyên gia phân tích cấp cao tại Counterpoint, cho biết các nhà sản xuất điện thoại ở phân khúc giá rẻ và tầm trung đang rơi vào thế khó khi phải đối mặt với chi phí tăng cao nhưng không thể chuyển toàn bộ gánh nặng đó sang người tiêu dùng có khả năng chi tiêu hạn chế. Ông nói: “Theo đuổi tăng trưởng doanh số hay mở rộng thị phần giờ không còn là vấn đề quan trọng nhất. Câu hỏi đặt ra là liệu các hãng có thể tiếp tục tồn tại trên thị trường hay không”. Theo ông Wang, tình trạng thiếu hụt chip nhớ hiện là cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất mà ngành công nghiệp điện thoại thông minh từng phải đối mặt. Các nhà sản xuất gần như không thể giảm bớt tác động bằng cách tăng giá bán hoặc điều chỉnh sản phẩm.

Trong khi đó, phân khúc điện thoại cao cấp cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động của thị trường. Apple ghi nhận doanh thu cao kỷ lục trong ba tháng đầu năm nay, nhờ nhu cầu nâng cấp lên dòng điện thoại thông minh iPhone 17 của người dùng. Counterpoint dự báo lượng iPhone xuất xưởng của Apple trong năm 2026 sẽ giữ ổn định trước khi tăng 5% trong năm tiếp theo. Nhờ nguồn cung chip ổn định hơn và biên lợi nhuận cao hơn nhiều đối thủ, Apple được đánh giá có vị thế thuận lợi để mở rộng thị phần và ít chịu áp lực tăng giá bán.

Samsung Electronics cũng duy trì sản lượng ổn định trong quý I. Counterpoint dự báo lượng điện thoại xuất xưởng của hãng trong cả năm chỉ giảm khoảng 4%, thấp hơn đáng kể so với mức suy giảm chung của toàn thị trường nhờ nguồn cung ổn định và danh mục sản phẩm tương đối đồng đều.

Ở chiều ngược lại, Transsion – doanh nghiệp có tỷ trọng lớn ở phân khúc điện thoại dưới 150 USD – được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với lượng xuất xưởng giảm 32% trong năm nay. Counterpoint cũng dự báo lượng điện thoại xuất xưởng của Xiaomi và Honor- hai đối thủ của Transsion trong phân khúc điện thoại phổ thông- sẽ giảm lần lượt 28% và 20% trong cả năm 2026.