COVID-19 có thể đánh dấu quan hệ hợp tác Nga-OPEC

Thị trường châu Á: Khó nắm bắt

Điều này đến từ sự gia tăng cạnh tranh trên thị trường châu Á nơi các công ty của Nga đã chuyển hướng xuất khẩu dầu mỏ sang thị trường này trong những năm gần đây.

Chiến thuật tương tự cũng được Saudi Arabia áp dụng trong cùng khoảng thời gian trên khi xuất khẩu dầu mỏ của nước này vào EU giảm 1,7 triệu tấn và xuất khẩu vào Ấn Độ, Trung Quốc tăng 4,7 triệu tấn.

Trong khi đó, Mỹ cũng giảm hơn nửa xuất khẩu dầu mỏ vào Trung Quốc do tác động của cuộc chiến thương mại (chỉ còn 5,8 triệu tấn so với 12,6 triệu tấn trong năm 2018).

Trong những năm tới, Mỹ dự kiến sẽ tăng xuất khẩu dầu mỏ vào Trung Quốc theo như kết quả của thỏa thuận thương mại giai đoạn một giữa hai nước, trong đó Trung Quốc cam kết nhập dầu, khí hóa lỏng và các sản phẩm năng lượng khác từ Mỹ trị giá 52,4 tỷ USD cho đến năm 2021.

Sự cạnh tranh ngày càng gia tăng sẽ mang lại sự phức tạp trong nguồn cung cho thị trường châu Á cho các công ty của Nga vốn có dự định khai thác các mỏ dầu dự trữ tại Đông Seberia để xuất khẩu.

Đây không chỉ là khu vực Kuyumbinskoye của tập đoàn Gazprom Neft và Yurubcheno-Tokhomskoye của tập đoàn Rosneft mà còn bao gồm Lodochnoye, Tagulskoye, Vankorskoye, Payakhskoye nằm trong dự án dầu khí Vostok với tổng trị giá lên tới hơn 157 tỷ USD. Các dự án này sẽ giúp GDP của Nga tăng thêm 2% mỗi năm, theo dự báo của ông Ignor Sechin, CEO của tập đoàn Rosneft.

Việc tăng sản lượng tại các khu vực này sẽ dẫn tới việc Nga không thể tuân thủ thỏa thuận cắt giảm sản lượng của OPEC+, trong đó tổ chức này hy vọng sẽ duy trì giá dầu trên 60 USD/thùng.

Tuy nhiên, mức giá này gây bất lợi cho nền kinh tế Trung Quốc và Ấn Độ, vốn chạm mốc tăng trưởng thấp kỷ lục lần lượt trong 30 năm và 11 năm qua (Trung Quốc chỉ tăng trưởng 6,2% trong khi kinh tế Ấn Độ tăng 4%). Chính sự tăng trưởng chậm này đã làm giảm nhu cầu về dầu mỏ. 

Thị trường Mỹ - Một sự thay thế mạo hiểm

Theo số liệu của Cơ quan thông tin năng lượng Mỹ (EIA), xuất khẩu dầu mỏ của Nga sang Mỹ đã tăng từ 9,9 triệu thùng/ngày trong tháng 1/2019 lên 20,9 triệu thùng/ngày vào tháng 10/2019. 

Vào tháng 11/2019, xuất khẩu ròng của Mỹ đạt 771.000 thùng/ngày và theo dự báo của EIA, sẽ tăng lên 779.000 thùng/ngày năm 2020 và 1,16 triệu thùng/ngày năm 2021. Nhiều khả năng con số thực tế đã vượt dự báo khi sự hợp nhất đã bắt đầu trong ngành công nghiệp đá phiến của Mỹ trong tiến trình cung cấp tài lực nhằm phục hồi nền tài chính của nước Mỹ. 

COVID-19: Chất xúc tác cho sự thay đổi

Bên cạnh việc hợp nhất trong khai thác đá phiến, sự gia tăng đầu tư trong các cơ sở xuất khẩu tại bờ biển vùng Vịnh của Mỹ cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy xuất khẩu lên tới 8,4 triệu thùng vào năm 2024. Điều này sẽ giúp Mỹ tiếp cận gần hơn Nga và Saudi Arabia về sản lượng xuất khẩu.

Trong bối cảnh này, COVID-19 chỉ là nhân tố thúc đẩy sự thay đổi mà quá trình này đã diễn ra liên tục trên thị trường trong thời gian dài. Hiển nhiên đối với Nga, cường quốc này sẽ tiến tới một lối thoat khỏi thỏa thuận OPEC+ nhằm ngăn chặn miếng bánh thị trường bị mất vào tay các đối thủ.

Đối với OPEC, điều này không có gì mới. Tổ chức này đã từng chứng kiến thị phần của mình trên thị trường dầu mỏ toàn cầu giảm từ 38,6% trong quý IV/2016 (khi thỏa thuận OPEC+ lần đầu tiên được ký kết) xuống còn 34,1% vào quý IV/2019, theo báo cáo của Refinitiv, trong khi thị phần của các nước OECD tăng từ 27,6% lên 32,4%.