CPTPP – Điểm tựa thúc đẩy dòng chảy thương mại tự do

Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã và đang khẳng định vị thế là một trong những Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, tiêu chuẩn cao nhất và toàn diện nhất trên thế giới.

Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đối mặt với biến động địa chính trị phức tạp, đứt gãy của chuỗi cung ứng và xu hướng bảo hộ gia tăng, CPTPP trở thành một điểm tựa vững chắc, thúc đẩy dòng chảy thương mại tự do, mở ra không gian phát triển mới.

Theo các chuyên gia, dư địa trong hợp tác thương mại và đầu tư giữa CPTPP và EU vẫn còn tiềm năng rất lớn. Sự kết nối giữa một khối kinh tế năng động bậc nhất châu Á - Thái Bình Dương với một thị trường truyền thống với tiêu chuẩn quản trị cao và bền vững sẽ tạo ra một lực đẩy cộng hưởng vô cùng mạnh mẽ, giúp các nền kinh tế thành viên nâng cao năng lực tự cường trước những cú sốc kinh tế và thương mại từ bên ngoài.

Bà Mary-Catherine Spiers, Vụ trưởng Vụ Đàm phán Thương mại, Bộ Toàn cầu Canada, đồng thời là Trưởng đoàn đàm phán CPTPP cấp cao của Canada chỉ ra rằng, những biến động địa chính trị đang làm thay đổi căn bản môi trường thương mại quốc tế. Hiện tại, thế giới không chỉ đứng trước một giai đoạn chuyển đổi mà đang trải qua một sự đứt gãy của trật tự quốc tế, nên nền kinh tế cần chủ động tham gia định hình những cơ chế hợp tác mới.

Bà Mary-Catherine Spiers phân tích, thúc đẩy đối thoại giữa CPTPP và EU được Canada xem là nền tảng cho các nền kinh tế tầm trung cùng xây dựng một hệ thống thương mại mở, minh bạch và dựa trên luật lệ. Mục tiêu tăng cường kết nối giữa CPTPP và EU còn hướng đến tạo điều kiện cho các nền kinh tế thành viên cùng tham gia xây dựng luật chơi, thay vì trở thành đối tượng chịu tác động của những biến động địa kinh tế.

Còn bà Nguyễn Sơn Trà, Trưởng phòng WTO và Đàm phán thương mại, Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), đồng thời là Phó Trưởng đoàn đàm phán CPTPP cấp cao của Việt Nam cho biết, các nền kinh tế thành viên CPTPP thống nhất tập trung vào 5 ưu tiên lớn trong Năm Chủ tịch CPTPP 2026 do Việt Nam đảm nhiệm.

Điển hình, các thành viên sẽ rà soát, cập nhật Hiệp định nhằm bảo đảm CPTPP tiếp tục duy trì tiêu chuẩn cao và thích ứng với những xu hướng mới như thương mại số, chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu tốt hơn và vấn đề thương mại mới nổi.

Một ưu tiên đáng chú ý khác, là tăng cường kết nối với các đối tác ngoài khối, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU). Các Bộ trưởng CPTPP đã thống nhất thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn với EU từ năm 2025 và năm 2026 sẽ tập trung hiện thực hóa các cam kết này thông qua những chương trình hợp tác cụ thể.

Trước sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu, quá trình chuyển đổi số và yêu cầu phát triển bền vững, việc duy trì một hệ thống thương mại mở, minh bạch và dựa trên luật lệ được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp các nền kinh tế nâng cao khả năng chống chịu, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư và thương mại quốc tế.

Chính vì vậy, CPTPP ưu tiên nâng cao hiệu quả thực thi cam kết, không chỉ gia tăng tỷ lệ tận dụng ưu đãi thuế quan mà còn mở rộng khả năng khai thác các lợi ích trong lĩnh vực dịch vụ, đầu tư, thương mại số và chuỗi cung ứng khu vực thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng, CPTPP cùng xu hướng liên kết với EU sẽ mở rộng chuỗi cung ứng, đầu tư và tạo thêm dư địa cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn. Đồng thời, cộng đồng doanh nghiệp tin rằng, khi có một thị trường được vận hành trên cơ sở Hiệp định thương mại tự do, với thuế nhập khẩu và thuế quan bằng 0, chất lượng hoạt động của doanh nghiệp chắc chắn sẽ được nâng lên và cơ hội hợp tác giữa hai quốc gia cũng sẽ tăng lên rất nhiều.

Tuy thuộc hai không gian địa lý khác nhau, nhưng CPTPP và EU ngày càng gắn kết thông qua chuỗi cung ứng, dòng vốn đầu tư, công nghệ và lợi ích kinh tế chung, thể hiện qua việc không chỉ mở rộng thị trường mà còn góp phần củng cố khả năng chống chịu của thương mại toàn cầu.

Cùng với đó, một số Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới cũng cho thấy, đang tạo nền tảng cho dòng chảy của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, dữ liệu, đổi mới sáng tạo, cũng như mang lại tính ổn định và khả năng dự báo cao hơn cho môi trường kinh doanh.

Ông Michele D'Ercole, Tổng Giám đốc Henoto Việt Nam chỉ ra rằng, từ việc tăng cường quan hệ giữa CPTPP và EU, cộng đồng doanh nghiệp có thể được hưởng lợi rất nhiều như thị trường sẽ trở nên rộng lớn hơn và cạnh tranh hơn nhờ môi trường thương mại tự do.

Điều này thúc đẩy mối quan hệ giữa các bên trên nền tảng hình thành môi trường và điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh, bởi với diễn biến kinh tế hiện nay thì điều quan trọng là phải có một thị trường mở, chứ không phải khép kín.

Ông Michele D'Ercole thông tin thêm, trong những lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại và đầu tư với đối tác Canada trong khuôn khổ CPTPP thì năng lượng là một lĩnh vực rất quan trọng khi Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ phát triển bền vững. Cùng với đó, còn có thể kể đến một số ngành như nông nghiệp, thực phẩm,…

Trong khi đó, ông Jack Nguyen, Tổng Giám đốc InCorp Việt Nam đánh giá, vẫn còn một số thách thức và rào cản cần vượt qua khi thực thi CPTPP như tuân thủ đầy đủ quy định cam kết, vấn đề logistics và vận chuyển hàng hóa,… Do đó, muốn tận dụng tối đa các lợi thế mà CPTPP mang lại thì doanh nghiệp trước hết phải nâng cao nhận thức về Hiệp định, chủ động tìm đến các đơn vị tư vấn để được hướng dẫn cách thức bảo đảm hàng hóa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.

Hiệp định CPTPP hiện nay đã tương đối toàn diện vì bao gồm nhiều thị trường lớn ở Bắc Mỹ, châu Âu và khu vực châu Á - Thái Bình Dương, mở ra cơ hội hợp tác và kết nối rất lớn. Thực tế cho thấy, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường này tăng khá mạnh trong những năm gần đây.

Trong số đó, có thể kể đến nhóm mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là may mặc, giày dép, nông, lâm, thủy sản đều tăng rất mạnh. Đây là cơ hội rất lớn để hàng hóa Việt Nam tiếp cận nhiều thị trường trên thế giới.

CPTPP cũng tạo ra cơ hội hợp tác sâu rộng hơn giữa Việt Nam và các nước thành viên. Hơn thế nữa, CPTPP cũng có những quy định rõ ràng về tỷ lệ sử dụng nguyên liệu trong nội khối để đáp ứng quy tắc xuất xứ, tạo cơ hội hợp tác giữa các nước thành viên, trong đó thúc đẩy thu hút đầu tư từ các nước vào Việt Nam để sản xuất và xuất khẩu.