Du lịch di sản văn hoá: Khơi dậy sức hấp dẫn từ những giá trị ngàn năm

Phố Hiến - “bảo tàng sống” của văn hóa giao thương quốc tế

Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, Hưng Yên là một vùng địa linh, nhân kiệt, tự hào là mảnh đất văn hiến, giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, nơi sinh dưỡng nhiều hiền tài, anh hùng, danh nhân văn hóa. Với đặc điểm địa lý, Hưng Yên là nơi hội tụ và lan tỏa các sắc thái văn hóa, văn minh của vùng châu thổ Bắc Bộ. Nét đẹp văn hóa còn được thể hiện qua bề dày trầm tích di sản với kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đồ sộ...

Nhắc đến du lịch Hưng Yên không thể không nhắc đến Phố Hiến - thương cảng cổ sầm uất thế kỷ XVI – XVII, trung tâm giao thương bậc nhất Đàng Ngoài. Được công nhận là Khu di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2014, Phố Hiến với 16 di tích đã tạo nên một “quần thể di sản sống”, không chỉ phong phú mà còn mang tính hệ thống: Đền Thiên Hậu, Văn Miếu - Xích Đằng, chùa Chuông, đền Mẫu, đền Trần, phố cổ Xích Đằng… Mỗi công trình là một mảnh ghép đánh dấu sự hiện diện của các cộng đồng cư dân qua nhiều thế kỷ. Trong đó, Chùa Chuông - “Phố Hiến đệ nhất danh thắng” - với kiến trúc “nội công ngoại quốc”, gác chuông cổ cùng hệ tượng Phật phong phú, là điểm dừng chân không thể thiếu của du khách khi đến Hưng Yên. Đền Thiên Hậu lại gợi nhớ về sự giao hòa văn hóa của thương nhân người Hoa từng làm nên phồn hoa của vùng đất này. Văn Miếu - Xích Đằng là trung tâm của truyền thống hiếu học xứ nhãn lồng, nơi ghi danh các bậc khoa bảng Hưng Yên… quần thể di sản phong phú ấy đã đưa Phố Hiến trở thành một “trục xương sống” của sản phẩm du lịch văn hóa - tâm linh, là thương hiệu mạnh nhất của du lịch Hưng Yên hiện nay.

Bên cạnh Phố Hiến, chùa Keo (Thần Quang Tự) là một “viên ngọc” quý khác của Hưng Yên. Nằm trên vùng đất Vũ Tiên, chùa Keo được xây dựng lại từ năm 1632, hiện giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc thời Lê Trung Hưng với 17 tòa, 128 gian gỗ lim, cùng gác chuông 12 mái độc đáo - được Guinness Việt Nam công nhận là gác chuông gỗ cổ cao nhất Việt Nam. Hai Bảo vật quốc gia - bộ cánh cửa chạm rồng và hương án chạm khắc tinh xảo là minh chứng cho trình độ nghệ thuật điêu khắc gỗ bậc thầy thế kỷ XVII. Cùng với pho tượng Tuyết Sơn đang được xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia, chùa Keo trở thành một điểm đến đặc biệt, thu hút giới nghiên cứu văn hóa, mỹ thuật và du khách trong nước, quốc tế.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hưng Yên Bùi Thị Lương, hiện toàn tỉnh đang lưu giữ 3.716 di tích, trong đó có 6 di tích và cụm di tích quốc gia đặc biệt, 284 di tích và cụm di tích cấp quốc gia, 884 di tích cấp tỉnh cùng 10 bảo vật quốc gia. Trong đó, nhiều điểm đến nổi bật đã trở thành thương hiệu của du lịch Hưng Yên như Phố Hiến, Đền Mẫu, Đền Đa Hoà - Dạ Trạch, Chùa Keo, Đền Đậu An, Chùa Thái Lạc, Đền Trần, Đền Phủ Ủng, cùng hệ thống đình - đền - miếu cổ và các điểm du lịch sinh thái, cộng đồng ở nhiều xã, phường trên địa bàn.

Bên cạnh các di sản vật thể, Hưng Yên còn sở hữu 29 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, hơn 1.152 lễ hội truyền thống và 257 làng nghề - con số thể hiện bề dày lịch sử, chiều sâu văn hóa và sức sống trường tồn của cộng đồng cư dân nơi đây.

Hải Phòng - di sản kiến trúc đô thị và tín ngưỡng dân gian

Nếu Hưng Yên nổi bật bởi bề dày lịch sử - văn hóa hàng trăm năm, Hải Phòng lại tạo dấu ấn mạnh mẽ qua hệ di sản kiến trúc và đô thị độc đáo. Từ Bảo tàng thành phố - tòa nhà Pháp cổ được xây dựng từ năm 1919, nguyên là trụ sở Ngân hàng Đông Dương. Với phong cách kiến trúc tân cổ điển Pháp thể hiện rõ qua hệ mái đỏ sẫm, các vòm cửa hình cung, những trụ cột đồ sộ và cầu thang gỗ xoắn mang dấu ấn châu Âu đầu thế kỷ XX... Bảo tàng thành phố là một tác phẩm nghệ thuật, thu hút đông đảo du khách yêu thích nhiếp ảnh, khám phá kiến trúc và lịch sử đô thị. Cùng với điểm đến đền Nghè, đình Hàng Kênh, Nhà hát Lớn, hồ Tam Bạc… tất cả tạo nên “bản sắc mềm” của một đô thị cảng giàu truyền thống giao thương.

Có thể nói, Bảo tàng thành phố là điểm mở đầu lý tưởng cho hành trình khám phá “dòng chảy lịch sử Hải Phòng”. Tại đây, du khách tìm thấy những lớp trầm tích khảo cổ từ Núi Voi, Cái Bèo, Đông Khê, cùng những tư liệu về hình thành thương cảng, tuyến đường sắt xuyên Đông Dương, các mốc lịch sử kháng chiến… Khu trưng bày về di sản tín ngưỡng thờ Mẫu và chầu văn - Di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh, đã giúp câu chuyện văn hóa Hải Phòng trở nên hoàn chỉnh.

Cách Bảo tàng không xa là đền Nghè - nơi thờ nữ tướng Lê Chân, người lập ấp Vẻn, khai sinh nền tảng đô thị Hải Phòng. Với các mảng chạm khắc long - ly - quy - phượng, các tích truyện lịch sử và hệ thống kiến trúc thời Nguyễn được bảo tồn gần như nguyên vẹn, Đền Nghè cùng lễ hội tưởng niệm nữ tướng Lê Chân hàng năm thu hút hàng vạn người, trở thành sản phẩm du lịch tâm linh đặc sắc của thành phố cảng.

Với đình Hàng Kênh, ngôi đình hơn 300 năm tuổi, là nơi thờ “Quốc tổ trung hưng” Ngô Quyền, người có công đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938, mở ra một kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Đình Hàng Kênh là công trình kiến trúc mang đậm phong cách của đình cổ Việt Nam, cũng là nơi lưu giữ văn hóa, lịch sử và nghệ thuật chạm khắc của vùng đất cảng, với hệ thống 308 con rồng được chạm bong, chạm lộng tinh xảo - đạt đến đỉnh cao mỹ thuật gỗ. Đây là một trong những công trình gỗ lim quy mô lớn nhất còn lại ở Việt Nam, với giá trị lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật đặc biệt, đình Hàng Kênh là mắt xích không thể thiếu trong hành trình khám phá di sản tại thành phố Hải Phòng, đóng vai trò quan trọng trong tuyến du lịch di sản nội đô Hải Phòng.