EVNNPT chủ động đa dạng hóa nguồn vốn phát triển lưới truyền tải điện đến năm 2030

Để thực hiện các mục tiêu của Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, từ nay đến năm 2030, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) cần thu xếp vốn vay rất lớn. Với khối lượng đầu tư xây dựng hàng trăm công trình truyền tải, EVNNPT đang chủ động đa dạng hóa các kênh huy động vốn, tăng cường tiếp cận nguồn vốn quốc tế và từng bước nâng cao mức độ sẵn sàng của các dự án.

Nhu cầu vốn lớn, yêu cầu đa dạng hóa nguồn lực

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, giai đoạn từ nay đến năm 2030, EVNNPT dự kiến thu xếp vốn vay cho khoảng 220 dự án (chưa bao gồm các dự án HVDC và các dự án phục vụ giải tỏa công suất điện hạt nhân). Tổng nhu cầu vay dự kiến khoảng 204 nghìn tỷ đồng, tương đương 7,8 tỷ USD.

Đây là nhu cầu vốn rất lớn, đặt ra thách thức không nhỏ đối với EVNNPT trong việc bảo đảm nguồn lực tài chính phục vụ đầu tư phát triển lưới điện truyền tải, qua đó góp phần đáp ứng yêu cầu chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Trước yêu cầu đó, EVNNPT đang chủ động đa dạng hóa các nguồn vốn, gồm vốn vay ODA, vốn vay thương mại quốc tế, vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam và vốn vay thương mại trong nước.

EVNNPT chủ động làm việc với các tổ chức tài chính quốc tế để thu xếp vốn cho các dự án truyền tải điện. Ảnh: Thắng Trung/BNEWS/TTXVN

Theo Ban Tài chính – Kế toán EVNNPT, đối với nguồn vốn trong nước, ưu điểm là khả năng tiếp cận tương đối thuận lợi, thời gian thẩm định và ký kết hợp đồng tín dụng nhanh, phù hợp với yêu cầu cấp bách của nhiều dự án truyền tải điện. Các tổ chức tín dụng trong nước hiểu rất rõ về bức tranh tài chính cũng như năng lực của EVNNPT.

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là giới hạn cấp tín dụng theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng. Theo lộ trình áp dụng từ ngày 1/7/2024, giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng và một nhóm khách hàng liên tục được điều chỉnh giảm. Vì vậy, khả năng tiếp cận nguồn vốn tín dụng trong nước của EVNNPT ngày càng gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đó, nguồn vốn nước ngoài đang trở thành một kênh quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa nguồn lực của EVNNPT.

Đến nay, EVNNPT đã ký kết với Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) các khoản vay trực tiếp cho 3 dự án lưới điện với tổng giá trị 67 triệu EUR. Đồng thời, EVNNPT đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề xuất khoản vay REACH 1 cho Dự án đường dây 500 kV Krông Buk – Tây Ninh 1 với giá trị khoảng 270,3 triệu EUR và 48,7 triệu USD.

EVNNPT cũng đang trình các đề xuất vay vốn tại Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) với giá trị 461 triệu EUR, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) với giá trị 390 triệu USD; đồng thời tiếp tục làm việc với nhiều tổ chức tài chính quốc tế khác như KfW, EIB, JICA, JBIC, AFD, BNP Paribas, Standard Chartered, HSBC, Taipei Fubon và Citibank.

EVNNPT và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) làm việc với UBND tỉnh Sơn La thúc đẩy triển khai 2 dự án truyền tải điện 500kV trọng điểm. Ảnh: Thắng Trung/BNEWS/TTXVN

Theo EVNNPT, nguồn vốn nước ngoài có ưu điểm là quy mô lớn, còn nhiều dư địa để tiếp cận, trong khi điều kiện vay thường ưu đãi hơn, kỳ hạn và thời gian ân hạn dài hơn so với nhiều nguồn vốn thương mại trong nước.

Tuy nhiên, tiếp cận nguồn vốn quốc tế cũng đòi hỏi EVNNPT phải đáp ứng nhiều yêu cầu cao hơn. Các nhà tài trợ thường đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn về môi trường và xã hội; quá trình thẩm định, phê duyệt có thể kéo dài, tác động đến tiến độ triển khai dự án. Đối với vốn ODA, điều kiện cho vay lại trong nước có thể cao hơn điều kiện gốc của nhà tài trợ; trong khi các khoản vay trực tiếp thường đặt ra yêu cầu về bảo đảm tín dụng.

Chủ động từ khâu chuẩn bị dự án

Từ thực tiễn triển khai nhiều khoản vay ODA và vay thương mại quốc tế, EVNNPT nhận thấy khả năng huy động thành công nguồn vốn nước ngoài phụ thuộc rất lớn vào mức độ chuẩn bị dự án, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và sự chủ động trong phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước.

Một trong những kinh nghiệm quan trọng là lựa chọn phương thức vay và bên cho vay trên cơ sở tổng thể nhiều yếu tố, trong đó có tính cấp bách của dự án, thời gian thẩm định của nhà tài trợ, thời gian phê duyệt trong nước, các tiêu chí cho vay, đặc biệt là yêu cầu về môi trường và xã hội, cũng như thời hạn vay.

EVNNPT làm việc với JICA (Nhật Bản) trao đổi về khả năng thu xếp vốn cho các dự án truyền tải điện. Ảnh: Thắng Trung/BNEWS/TTXVN

EVNNPT cũng xác định phải hoàn thiện tối đa các thủ tục pháp lý trước khi chính thức tiếp cận các nhà tài trợ. Danh mục dự án cần có mức độ sẵn sàng cao, trong đó dự án đã có trong quy hoạch, đã có chủ trương đầu tư đối với các dự án vay trực tiếp; đồng thời chuẩn bị sớm hồ sơ môi trường, xã hội, đất đai và giải phóng mặt bằng.

Đối với các khoản vay trực tiếp không có bảo lãnh, việc đăng ký khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước cũng cần được thực hiện theo đúng quy định.

Đối với nguồn vốn ODA, EVNNPT cho rằng cần sớm trình cấp có thẩm quyền để dự án được phê duyệt là dự án ưu tiên đầu tư của Nhà nước. Qua đó, khoản vay có thể được áp dụng cơ chế tài chính cho vay lại chịu một phần rủi ro tín dụng và được hưởng chi phí dự phòng rủi ro cho vay lại thấp hơn, góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả dự án và hỗ trợ giảm giá điện.

Bên cạnh đó, việc nắm rõ quy định và hướng dẫn mua sắm của nhà tài trợ ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng, giúp quá trình thực hiện hài hòa giữa yêu cầu của bên cho vay và quy định đấu thầu trong nước.

Một kinh nghiệm khác được EVNNPT đặc biệt lưu ý là lựa chọn đồng tiền vay. Trong điều kiện hiện nay, đồng EUR có một số lợi thế so với USD, trong đó lãi suất Euribor kỳ hạn 6 tháng khoảng 3%/năm, thấp hơn Term SOFR kỳ hạn 6 tháng khoảng 4,2%/năm; lãi biên đồng EUR thấp hơn đồng USD; đồng thời mức trượt giá trung bình 15 năm qua của EUR/VND khoảng 1,1%/năm, thấp hơn mức 2,1%/năm của USD/VND.

Việc cân nhắc kỹ đồng tiền vay ngay từ giai đoạn chuẩn bị không chỉ giúp tối ưu chi phí vốn mà còn góp phần kiểm soát rủi ro tài chính trong suốt vòng đời khoản vay.

Tạo nguồn lực cho phát triển lưới điện

Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư lưới điện truyền tải ngày càng lớn, việc đa dạng hóa nguồn vốn không chỉ là yêu cầu về tài chính mà còn gắn trực tiếp với khả năng triển khai các dự án điện cấp thiết.

Với khoảng 220 dự án cần thu xếp vốn trong giai đoạn từ nay đến năm 2030 và tổng nhu cầu vay khoảng 204 nghìn tỷ đồng, EVNNPT đang đứng trước yêu cầu phải đồng thời mở rộng các kênh huy động, nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án và tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính trong và ngoài nước.

Tháng 7/2026, Đoàn công tác của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) thăm Trạm biến áp 500kV Bình Dương 1, đây là dự án sử dụng vốn vay của AFD. Ảnh: Thắng Trung/BNEWS/TTXVN

Thực tiễn từ các khoản vay đã triển khai cho thấy, để thu hút được nguồn vốn quốc tế, EVNNPT không chỉ cần một dự án có nhu cầu vốn mà còn phải có một dự án đủ mức độ sẵn sàng, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính.

Đây cũng là cơ sở để EVNNPT tiếp tục tăng cường hợp tác với các đối tác phát triển, các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế, đồng thời kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước tiếp tục hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình huy động vốn cho các dự án lưới điện truyền tải.

Việc huy động hiệu quả các nguồn lực tài chính, đặc biệt là nguồn vốn quốc tế, sẽ góp phần tạo thêm dư địa cho EVNNPT triển khai các dự án truyền tải điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, nâng cao năng lực truyền tải và đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống điện trong giai đoạn mới.

Qua đó, EVNNPT từng bước xây dựng nền tảng tài chính vững chắc hơn cho đầu tư phát triển lưới truyền tải, góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

 EVNNPT là Công ty TNHH một thành viên do EVN sở hữu 100% vốn điều lệ; hoạt động trong lĩnh vực quản lý vận hành và đầu tư phát triển lưới điện truyền tải từ cấp điện áp 220kV trở lên trên phạm vi toàn quốc, đồng thời từng bước liên kết với lưới điện với các nước trong khu vực.

Trong 8 năm liên tiếp, EVNNPT được Fitch Ratings đánh giá và công bố xếp hạng tín nhiệm ngang bằng quốc gia và công ty mẹ EVN, hiện ở mức BB+.

EVNNPT có gần 7.000 lao động; tổng tài sản khoảng 117 nghìn tỷ đồng, tương đương 4,5 tỷ USD; vốn chủ sở hữu khoảng 30 nghìn tỷ đồng, tương đương 1,15 tỷ USD.