Giá dầu tăng và thách thức trên thị trường dầu mỏ

Một giàn khoan dầu ở Mỹ. Ảnh: AP/TTXVN

Tuy nhiên, các nhà đầu tư vẫn thận trọng về triển vọng trung hạn trước khả năng thị trường dầu mỏ sẽ thắt chặt, trong bối cảnh nguồn cung hạn chế ở một số khu vực và kho dự trữ dầu thô của Mỹ giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 10/2018.

Niềm tin của thị trường được cải thiện nhờ các tín hiệu cho thấy nhu cầu dầu thô toàn cầu chỉ chịu tác động nhẹ bất chấp sự gia tăng các ca mắc COVID-19 trên toàn cầu thời gian gần đây. Nhập khẩu dầu mỏ hàng năm của Trung Quốc đã giảm xuống mức 10,3 triệu thùng/ngày trong năm 2021, đánh dấu lần giảm lần đầu tiên kể từ năm 2001, khi Trung Quốc phải kìm hãm lĩnh vực lọc hóa dầu và giảm lượng hàng tồn kho của các nhà máy để hạn chế sản xuất dư thừa nhiên liệu trong nước.

Tại Ấn Độ, nhu cầu các sản phẩm dầu mỏ như khí hóa lỏng và nhiên liệu của nước này trong tháng 12/2021 đồng loạt giảm. Số ca mắc COVID-19 mới hàng ngày của Ấn Độ đã ở mức trung bình 170.000 ca trong tuần qua, tăng mạnh so với mức chỉ khoảng 8.000 ca/ngày cùng kỳ tháng trước.

Các ca mắc COVID-19 mới ở các thành phố lớn như New Delhi và Mumbai đã vượt qua mức đỉnh từng ghi nhận hồi tháng 4/2021, cho dù Ấn Độ đã tiêm phòng ngừa COVID-19 ít nhất một liều cho 900 triệu người dân và khoảng 644 triệu người đã được tiêm đủ hai mũi.

Chính phủ Ấn Độ đã không áp dụng bất kỳ hình thức hạn chế nghiêm ngặt nào như phong tỏa đất nước, song các bang đã áp dụng một số hạn chế riêng như lệnh giới nghiêm vào ban đêm và giảm công suất hoạt động các văn phòng, qua đó làm giảm khả năng đi lại của người dân.

Các hạn chế về môi trường trước Thế vận hội mùa Đông của Chính phủ Trung Quốc, cũng như rủi ro giảm mức tiêu thụ nhiên liệu do các trường hợp mắc COVID-19 gia tăng ở Ấn Độ và Trung Quốc, có thể tạo ra áp lực đối với thị trường dầu mỏ châu Á trong thời gian tới, đặc biệt nếu các lệnh phong tỏa diện rộng được áp dụng trở lại. 

Trên bình diện khu vực, nhập khẩu dầu thô của châu Á cũng đã giảm trong năm 2021 do nguồn dự trữ ở mức cao được tích lũy từ một năm trước đó và sự phục hồi nhu cầu thấp hơn dự kiến do sự bùng phát trở lại của đại dịch COVID-19. Nhập khẩu dự báo sẽ tăng trở lại năm nay khi nhu cầu phục hồi trong bối cảnh sản lượng dầu thô tiếp tục giảm. Đáng chú ý, phần lớn tăng trưởng nguồn dầu thô có thể sẽ đến từ khu vực Trung Đông.

Sự sụt giảm gần đây về công suất của các hãng hàng không do các hạn chế đi lại của dịch COVID-19, nếu tiếp tục có thể sẽ ảnh hưởng đến thị trường nhiên liệu máy bay và khiến tỷ suất lợi nhuận của sản phẩm dầu mỏ thấp hơn so với hiệu suất đạt được hồi tháng 12/2021.

Người dân đeo khẩu trang phòng lây nhiễm COVID-19 tại Melbourne, Victoria, Australia. Ảnh: THX/TTXVN

Trước những dự báo lạm phát của Mỹ khi một đợt tăng lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có khả năng diễn ra vào tháng Ba tới, thị trường dầu mỏ được dự báo sẽ có biến động vào thời điểm mà biến thể Omicron đang ảnh hưởng đến tăng trưởng của Mỹ trong quý đầu năm 2022.

Trong khi đó, tỷ suất lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu ở Mỹ tăng lên nhờ hỗ trợ từ lĩnh vực sản xuất nội địa cũng như xuất khẩu dầu khí và nhiên liệu ổn định. Tại châu Âu, tỷ suất lợi nhuận bị ảnh hưởng do sản lượng tăng và lượng hàng dự trữ có dấu hiệu phục hồi đáng kể.

Một số ngành công nghiệp kỳ vọng rằng Iran có thể xuất khẩu thêm dầu mỏ kể từ quý II/2022, với tổng khối lượng tăng 1,4-1,5 triệu thùng/ngày trong nửa cuối năm nay, nếu các cuộc đàm phán khôi phục thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và các cường quốc thế giới diễn ra thành công. Trong kịch bản đó, thị trường dầu mỏ chắc chắn sẽ có nhiều biến động về giá.

Tại Libya, nguồn cung dầu thô của nước này đã vượt 900.000 thùng/ngày vào ngày 13/1 vừa qua, và sản lượng dầu thô sẽ sớm đạt 1,1 triệu thùng/ngày sau khi các cơ sở dầu mỏ hoạt động trở lại sau giai đoạn ngừng hoạt động do ảnh hưởng của thời tiết xấu. Hoạt động sản xuất của Kazakhstan cũng có khả năng khôi phục và đạt gần tối đa công suất, sau khi tình hình bất ổn hồi tuần trước lắng xuống.

Nhìn vào cán cân thị trường năm 2022, Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đối tác, hay còn gọi là nhóm OPEC+, trước mắt có thể tăng xuất khẩu dầu mỏ trong một hoặc hai tháng tới. Tuy nhiên, một khi mối đe dọa của biến thể Omicron đối với nhu cầu dầu thô giảm bớt và tăng trưởng phục hồi, các cuộc thảo luận về khôi phục sản lượng lớn hơn sẽ trở thành một chủ đề thảo luận trọng tâm của OPEC+.

Mặc dù giá cả hàng hóa đã tăng mạnh năm 2021, song vẫn chưa đạt được nhiều thành tựu trong việc giải quyết tình trạng mất cân bằng thị trường giữa nguồn cung và nhu cầu. Trên thực tế, những lo ngại về biến thể Omicron và cuộc khủng hoảng thị trường bất động sản Trung Quốc là hai yếu tố ngăn cản dòng vốn chảy vào các khoản đầu tư hàng hóa. 

Giá nhiên liệu cao hơn cũng là nhân tố thúc đẩy sự cân bằng dù vẫn còn mong manh ở châu Âu. Việc chuyển đổi từ khí đốt sang than đá, nhu cầu công nghiệp giảm, sản lượng dầu mỏ tăng mạnh ở Biển Bắc và nhập khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) tăng đã bù đắp cho nguồn cung nhiên liệu của Nga thấp hơn. Những rủi ro chính sắp tới của châu Âu sẽ là thời tiết lạnh giá hơn, nguồn cung của Nga bị gián đoạn hơn nữa hoặc sự gia tăng nhu cầu LNG ở châu Á.

Giá dầu tăng đột biến diễn ra ngay cả khi những lo ngại về nhu cầu đã giảm bớt và giới chức Trung Quốc được cho là đang thúc đẩy một kế hoạch cơ sở hạ tầng tích cực hơn để ổn định nền kinh tế.

Bên cạnh đó, tình trạng mất nguồn cung do điều kiện thời tiết khắc nghiệt đang giảm bớt ở Mỹ và Ecuador, trong khi sản lượng dầu mỏ ở Libya, Nigeria và mỏ Tengiz của Kazakhstan đang phục hồi sau khi các cuộc biểu tình tạm thời lắng dịu. Ngoài ra, Brazil và Canada dự kiến sẽ tăng sản lượng “vàng đen” sau khi giai đoạn bảo trì các giàn khoan hoàn tất.

Nhìn chung, thị trường dầu mỏ toàn cầu trong quý II/2022 có khả năng đạt được sự cân bằng mong manh và dần chuyển sang cấu trúc thặng dư ngắn hạn./.