Giá lương thực thế giới giảm bảy tháng liên tiếp

Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO) ngày 8/3 cho biết chỉ số giá lương thực thế giới trong tháng 2/2024 đã ghi nhận tháng giảm thứ bảy liên tiếp do sự sụt giảm trong giá tất cả các loại ngũ cốc chính đã lấn át sự gia tăng của giá đường và thịt.

Chỉ số giá của FAO theo dõi các mặt hàng thực phẩm được giao dịch nhiều nhất trên toàn cầu. Theo báo cáo của FAO, chỉ số này trong tháng 2/2024 đạt trung bình 117,3 điểm, giảm so với mức 118,2 điểm trong tháng trước đó, và đây là mức thấp nhất kể từ tháng 2/2021.

FAO cũng cho biết chỉ số giá ngũ cốc trong tháng 2/2024 giảm 5% so với tháng trước đó và thấp hơn 22,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá dầu thực vật trong tháng 2/2024 cũng giảm 1,3% so với tháng 1/2024 và thấp hơn 11% so với cùng kỳ năm 2023, trước triển vọng nguồn cung dồi dào ở Nam Mỹ. Giá dầu hạt cải và dầu hướng dương cũng giảm do nguồn cung xuất khẩu lớn.

Trong khi đó, chỉ số giá đường trong tháng 2/2024 tăng 3,2% so với tháng trước đó, phản ánh mối lo ngại dai dẳng về sản lượng tại Brazil, nước sản xuất đường hàng đầu thế giới, và dự báo sản lượng giảm ở Thái Lan và Ấn Độ.

Trong báo cáo riêng về cung và cầu ngũ cốc, FAO đã nâng ước tính sản lượng ngũ cốc năm 2023 thêm 1,1% so với năm 2022, lên 2.840 triệu tấn nhờ nguồn cung ngô tại Brazil, Trung Quốc và Mỹ tăng. Trong năm nay, FAO dự báo sản lượng lúa mỳ tăng 1% so với năm ngoái, lên 797 triệu tấn nhờ thời tiết thuận lợi ở Bắc Mỹ và Nga, nước xuất khẩu lúa mỳ hàng đầu thế giới, cũng như ở Trung Quốc, Ấn Độ, Iran, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong những năm gần đây, giá lương thực cao đã khuyến khích nông dân trên thế giới tăng cường trồng ngũ cốc và hạt lấy dầu. Nhưng người tiêu dùng được dự đoán sẽ đối mặt với nguồn cung thắt chặt hơn trong năm 2024, trước hiện tượng thời tiết El Nino ngày càng khắc nghiệt và các quy định hạn chế xuất khẩu của các nước.

Sau nhiều năm tăng giá mạnh, lúa mỳ, ngô và đậu tương toàn cầu có chiều hướng giảm giá do tình hình tắc nghẽn nguồn cung ở Biển Đen hạ nhiệt và những lo ngại về khả năng suy thoái toàn cầu. Nhưng giá các mặt hàng này vẫn dễ chịu ảnh hưởng bởi các cú sốc nguồn cung và tình trạng lạm phát giá lương thực trong dịp Năm Mới.

Ông Ole Houe, người đứng đầu mảng dịch vụ tư vấn tại công ty môi giới nông nghiệp IKON Commodities ở Sydney (Australia), nói: “Tình hình nguồn cung ngũ cốc đã cải thiện rõ rệt trong năm 2023, với sản lượng gia tăng ở nhiều khu vực quan trọng. Nhưng chúng ta vẫn chưa thực sự thoát khỏi khó khăn”. Ông cho biết trong bối cảnh hiện tượng thời tiết El Nino được dự đoán sẽ kéo dài đến ít nhất là tháng 4-5/2024 Brazil gần như chắc chắn sẽ giảm sản lượng ngô, và Trung Quốc đang khiến thị trường bất ngờ khi tăng cường mua lúa mỳ và ngô từ thị trường quốc tế.

Hiện tượng thời tiết El Nino, nhân tố khiến nhiều khu vực lớn ở châu Á khô hạn trong năm 2023, dự kiến tiếp diễn trong nửa đầu năm 2024. Hiện tượng này đe dọa nguồn cung gạo, lúa mỳ, dầu cọ và nhiều mặt hàng nông sản khác tại nhiều nước nhập khẩu và xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.

Các nhà giao dịch và giới chức nhiều nước dự đoán sản lượng gạo của châu Á trong nửa đầu năm 2024 sẽ giảm do điều kiện trồng trọt khô hạn. Nguồn cung gạo toàn cầu đã thắt chặt ngay từ năm 2023, sau khi El Nino ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, khiến Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, phải hạn chế xuất khẩu.

Trong khi các thị trường ngũ cốc khác đang mất giá, thì giá gạo lại tăng lên mức cao nhất 15 năm vào năm 2023. Trong đó, giá chào bán gạo ở nhiều trung tâm xuất khẩu tại châu Á tăng 40-45%.

Vụ lúa mỳ sắp tới của Ấn Độ cũng đang bị đe dọa do tình trạng thiếu độ ẩm. Điều này có thể khiến quốc gia tiêu thụ lúa mỳ lớn thứ hai thế giới này phải lần đầu tiên nhập khẩu trong sáu năm qua, khi lượng lúa mỳ dự trữ trong nước đã giảm xuống mức thấp nhất trong bảy năm.

Nông dân ở Australia, nước xuất khẩu lúa mỳ lớn thứ hai thế giới, có thể phải canh tác trong điều kiện đất đai khô cằn trong tháng 4/2024 sau khi tình trạng nắng nóng kéo dài nhiều tháng đã làm giảm sản lượng mùa màng năm 2023. Điều này có thể khiến các nước mua lúa mỳ như Trung Quốc và Indonesia tìm kiếm khối lượng lúa mỳ lớn hơn từ các nước xuất khẩu khác ở Bắc Mỹ, châu Âu và khu vực Biển Đen.

Về triển vọng tích cực của nguồn cung ngũ cốc, sản lượng lúa mỳ và đậu tương được dự đoán sẽ tăng trong năm 2024, dù tình hình thời tiết hay biến động tại Brazil đang phần nào phủ bóng lên triển vọng này.

Tại Argentina, lượng mưa nhiều ở các khu vực trung tâm nông nghiệp có thể thúc đẩy sản lượng đậu tương, ngô và lúa mỳ tại quốc gia xuất khẩu ngũ cốc thuộc top hàng đầu đầu thế giới này. Theo sàn giao dịch ngũ cốc Rosario của Argentina, 95% lượng ngô được trồng sớm và 75% lượng đậu tương đang trong điều kiện từ “rất tốt đến xuất sắc”, nhờ mưa kéo dài từ cuối tháng 10/2023 trên khắp khu vực Pampas của nước này.

Bên cạnh đó, Brazil được dự đoán sẽ có sản lượng nông nghiệp gần mức cao kỷ lục trong năm 2024, dù sản lượng ngô và đậu tương ước tính của nước này đã bị hạ xuống trong những tuần cuối năm 2023 do thời tiết khô.

Sản lượng dầu cọ toàn cầu cũng có thể giảm xuống trong năm 2024 do El Nino, giữa lúc nhu cầu sản xuất dầu diesel sinh học và dầu ăn làm từ dầu cọ được dự đoán sẽ tăng lên. Triển vọng này sẽ hỗ trợ giá dầu ăn vốn đã giảm hơn 10% trong năm 2023.

CoBank, ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp ở Mỹ, cho rằng giá nông sản có khả năng cao sẽ tăng lên, hơn là giảm xuống. CoBank nhận định lượng ngũ cốc và hạt lấy dầu dự trữ trên toàn cầu đang ở mức thấp so với lịch sử, Bắc Bán cầu có thể lần đầu tiên kể từ năm 2015 sẽ chịu hiện tượng thời tiết El Nino mạnh trong mùa canh tác, đồng USD được dự đoán sẽ tiếp tục đà giảm giá gần đây, và nhu cầu toàn cầu sẽ quay về xu hướng gia tăng trong dài hạn.

Theo các chuyên gia Nhật Bản, sự gia tăng mạnh của giá lương thực toàn cầu vốn gây căng thẳng cho túi tiền của các hộ gia đình Nhật Bản, đã bắt đầu có xu hướng chậm lại. Tuy nhiên, nhìn ở nhiều khía cạnh, đây khó có thể là tín hiệu lạc quan khi lạm phát giá lương thực dường như đang dần chuyển từ rủi ro địa chính trị sang “khủng hoảng khí hậu”./.