Giảm trừ mới sẽ giúp người lao động bớt áp lực hơn với thuế thu nhập cá nhân

Theo các chuyên gia kinh tế, với đề xuất bổ sung giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm cho chi phí y tế và giáo dục, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân đang được Bộ Tài chính trình Chính phủ cho thấy một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy điều hành thuế: không chỉ thu ngân sách mà còn chia sẻ gánh nặng an sinh với người dân. Nếu áp dụng đầy đủ các khoản giảm trừ, người lao động có 1 người phụ thuộc sẽ chỉ bắt đầu nộp thuế khi thu nhập vượt khoảng 28,63 triệu đồng/tháng, mức được đánh giá sát hơn với thực tế chi phí sinh hoạt hiện nay, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là đề xuất cho phép người nộp thuế được giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm đối với chi phí y tế và giáo dục - đào tạo trước khi tính thuế thu nhập cá nhân.

Theo dự thảo, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm đối với chi phí khám chữa bệnh trong nước thuộc danh mục do bảo hiểm y tế chi trả và tối đa 24 triệu đồng/năm đối với chi phí giáo dục - đào tạo của bản thân và người phụ thuộc.

Khoản giảm trừ giáo dục bao gồm học phí mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, đại học và các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn tại các cơ sở giáo dục trong nước theo quy định pháp luật.

Bộ Tài chính cho biết số liệu giai đoạn 2016 - 2024 cho thấy chi tiêu của người dân cho y tế và giáo dục - đào tạo đều có xu hướng tăng mạnh, phản ánh sự cải thiện mức sống cũng như xu hướng ưu tiên đầu tư dài hạn cho nguồn nhân lực trong bối cảnh phát triển kinh tế tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo số liệu Điều tra mức sống dân cư năm 2024, mức chi tiêu bình quân cho y tế của người dân đạt khoảng 3,5 triệu đồng/người/năm; riêng chi phí điều trị nội trú khoảng 10,2 triệu đồng/người/năm. Trong khi đó, chi tiêu bình quân cho giáo dục - đào tạo đạt khoảng 9,6 triệu đồng/người/năm.

Bộ Tài chính cũng cho biết hiện tỷ lệ giữa người nộp thuế thu nhập cá nhân và số người phụ thuộc khoảng 0,8. Tính theo số liệu thống kê năm 2024, tổng chi tiêu bình quân cho y tế của người nộp thuế và người phụ thuộc khoảng 20,4 triệu đồng/năm; đối với giáo dục - đào tạo khoảng 19,2 triệu đồng/năm.

Bộ Tài chính cho biết, việc bổ sung các khoản giảm trừ này nhằm phản ánh sát hơn thực tế chi tiêu thiết yếu của người dân, đồng thời góp phần giảm nghĩa vụ thuế cho nhóm lao động có thu nhập thấp và trung bình.

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, trong trường hợp người nộp thuế có 1 người phụ thuộc và phát sinh đầy đủ các khoản chi phí y tế, giáo dục, tổng mức giảm trừ có thể lên tới 307,4 triệu đồng/năm, bao gồm: giảm trừ cho bản thân 15,5 triệu đồng/tháng; giảm trừ cho người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng; cùng các khoản giảm trừ y tế và giáo dục.

Sau khi áp dụng đầy đủ các khoản giảm trừ và bảo hiểm bắt buộc, người có thu nhập khoảng 28,63 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế với mức thuế suất 5% ở bậc đầu tiên.

Bộ Tài chính ước tính phương án này sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 7.697 tỷ đồng mỗi năm.

Trao đổi với báo chí, PGS.TS Lê Xuân Trường cho rằng việc cho phép giảm trừ thêm các khoản chi phí y tế và giáo dục ngoài mức giảm trừ gia cảnh hiện hành thể hiện sự đồng hành, chia sẻ của Nhà nước với người nộp thuế.

Theo ông Trường, chính sách mới cần được nhìn nhận là một “lớp” hỗ trợ bổ sung trong tổng thể các chính sách điều tiết thu nhập và an sinh xã hội hiện nay. Điểm đáng chú ý là tư duy tính thuế đã thay đổi theo hướng sát thực tế đời sống hơn. Người dân chỉ bị đánh thuế trên phần thu nhập thực sự còn lại sau khi đã chi trả cho những nhu cầu thiết yếu như chữa bệnh, học hành.

Nhiều người lao động cũng bày tỏ sự đồng tình với đề xuất mới. Chị Nguyễn Thị Thu, nhân viên văn phòng tại Hà Nội, cho biết với mức sống hiện nay ở đô thị lớn, thu nhập hơn 20 triệu đồng/tháng “không còn là quá cao”.

“Mỗi tháng tiền học của con, tiền thuê nhà, sinh hoạt và các khoản phát sinh đã chiếm phần lớn thu nhập. Nếu được giảm trừ thêm học phí và viện phí thì người lao động sẽ đỡ áp lực hơn rất nhiều”, chị Thu chia sẻ.

Trong khi đó, anh Nguyễn Văn Kim, kỹ sư công nghệ thông tin tại TP.HCM, cho rằng mức ngưỡng hơn 28 triệu đồng/tháng mới nộp thuế “phản ánh thực tế hơn trước”.

“Chi phí sống ở thành phố hiện rất đắt đỏ. Một gia đình có con nhỏ, có cha mẹ già hoặc người thân đau ốm thì áp lực tài chính lớn hơn rất nhiều so với con số thu nhập trên giấy tờ”, anh Nguyễn Văn Kim nói.

Dù đánh giá tích cực, nhiều chuyên gia cũng cho rằng các mức giảm trừ hiện nay vẫn còn khá khiêm tốn so với thực tế chi tiêu tại các đô thị lớn.

Theo một chuyên gia thuế, mức giảm trừ giáo dục tối đa 24 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 2 triệu đồng/tháng, khó bao quát đầy đủ chi phí học tập hiện nay, đặc biệt với các gia đình có con học trường tư hoặc tham gia nhiều khóa học kỹ năng, ngoại ngữ. Tương tự, mức giảm trừ y tế 23 triệu đồng/năm cũng có thể chưa đủ với các trường hợp mắc bệnh hiểm nghèo hoặc điều trị dài ngày.

Theo Bộ Tài chính, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia như Trung Quốc, Thái Lan hay Malaysia đều đã áp dụng các cơ chế giảm trừ thuế liên quan đến chi phí y tế và giáo dục nhằm chia sẻ gánh nặng với hộ gia đình và khuyến khích đầu tư cho nguồn nhân lực.

Dự thảo Nghị định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với thời điểm thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025.