Giới trẻ và những “cạm bẫy” tài chính: Làm hoài không dư, vì đâu nên nỗi?

Với nhiều người chỉ cần vài cú "lướt mạng", chọn mua và thanh toán trực tuyến, mọi đồ dùng cần thiết đều sẵn sàng giao tới tận nhà. Ảnh chụp màn hình

Trong thời đại số, khi mọi giao dịch chỉ cần “một chạm”, việc quản lý tài chính cá nhân không còn là chuyện riêng của ai. Người trẻ - những công dân số sành công nghệ - lại đang là đối tượng dễ bị tác động nhất bởi chính sự tiện lợi ấy. Từ thói quen chi tiêu quá tay trên các nền tảng thương mại điện tử, lệ thuộc vào thẻ tín dụng và vay tiêu dùng, cho đến cảm giác “làm mãi không dư”, tài chính trở thành một bài toán nan giải của thế hệ Gen Z (sinh năm 1997-2012) và Millennials (sinh năm 1981-1996). 

Mua sắm trực tuyến - cám dỗ khiến giới trẻ “thâm hụt” tài chính

Việc mua sắm trực tuyến bùng nổ trong thời đại số không chỉ mang lại sự tiện lợi, mà còn góp phần hình thành những thói quen chi tiêu thiếu kiểm soát ở một bộ phận người trẻ. Thay vì mua theo nhu cầu thực tế, nhiều người dễ bị lôi cuốn bởi các chương trình khuyến mãi, thuật toán cá nhân hóa và hệ sinh thái thương mại điện tử được thiết kế tối ưu cho việc “chốt đơn” nhanh chóng.

Một trong những nguyên nhân chính khiến giới trẻ chi tiêu vượt kế hoạch là do mua sắm đang dần trở thành một hành vi giải tỏa cảm xúc hơn là một hoạt động thiết yếu. Tâm lý "mua sắm để vui", "mua để không bị bỏ lỡ" hay "mua để giống bạn bè" xuất hiện phổ biến, đặc biệt trong các dịp "Flash sale" (sự kiện giảm giá siêu “hời”), "Ưu đãi 50%", "Mua 1 tặng 1" hay các sự kiện giảm giá lớn vào giữa tháng hoặc vào những ngày đôi như 11/11, 12/12... Các nền tảng thương mại điện tử đã tận dụng tối đa hiệu ứng FOMO (Fear of Missing Out - nỗi sợ bị bỏ lỡ) để thúc đẩy tiêu dùng.

Lối ra nào cho bài toán tài chính của người trẻ?

Dù đang đối mặt với nhiều áp lực tài chính trong thời đại số, giới trẻ hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát tình hình nếu thay đổi tư duy tiêu dùng và nâng cao hiểu biết tài chính cá nhân.

Trước hết, việc lập ngân sách hàng tháng, theo dõi dòng tiền và cắt giảm các khoản chi không cần thiết là bước khởi đầu quan trọng. Phương pháp Kakeibo của người Nhật hay kỹ thuật “Zero-based Budgeting” là những công cụ quản lý tài chính được khuyến khích áp dụng cho người trẻ vì tính đơn giản, hiệu quả.

Ngoài ra, người trẻ cần xây dựng các quỹ dự phòng, quỹ tiết kiệm và đầu tư có kế hoạch. Việc đầu tư sớm, kể cả với số tiền nhỏ, sẽ giúp họ hình thành thói quen tích lũy và tạo nền tảng tài chính bền vững.

Ông Huỳnh Minh Tuấn - chuyên gia tài chính độc lập, nhà sáng lập và điều hành CTCP FIDT chia sẻ: “Giới trẻ nên bắt đầu học về tài chính từ những điều nhỏ nhất: tiết kiệm đều đặn, hiểu bản chất nợ và biết cách phân bổ nguồn lực hiệu quả. Chỉ khi hiểu được cách tiền vận hành, họ mới không để tiền kiểm soát mình”.