Gỡ “nút thắt” kết nối giao thông Đông Nam Bộ - Bài 2: "Đường hướng" sẵn sàng

* Từ chủ trương...

Dự thảo đánh giá 5 năm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030 của Đảng cho thấy, trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, các vùng và liên vùng ngày càng được quan tâm, từng bước hình thành các hành lang kinh tế, vùng động lực, cực tăng trưởng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương. Cơ chế điều phối vùng từng bước được hoàn thiện, vai trò của các hội đồng điều phối vùng được nâng lên, liên kết vùng được đẩy mạnh thông qua nhiều dự án quy mô lớn, có tính chất liên vùng.

Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định, tập trung xây dựng trung tâm logistics hàng không gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành; đầu tư phát triển hệ thống logistics cảng biển, cảng trung chuyển quốc tế tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) và TP. Hồ Chí Minh. Phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động các khu kinh tế cửa khẩu quốc tế tại Tây Ninh, Bình Phước (trước đây); trong đó, khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài được định hướng phát triển theo mô hình công nghiệp – đô thị – thương mại – dịch vụ, gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đại hội Đảng bộ các địa phương đều xác định rõ yêu cầu xây dựng cơ chế phát triển mang tính liên vùng, coi đây là nền tảng để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của vùng Đông Nam Bộ.

Theo Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Lê Quốc Phong, TP. Hồ Chí Minh sẽ thúc đẩy liên kết vùng thông qua hệ thống đường đối ngoại, kết nối Thành phố với Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Lâm Đồng, bao gồm các tuyến vành đai, cao tốc, quốc lộ, đường trục chính đô thị, đường ven biển, ven sông, cùng các nút giao thông và cầu lớn.

Thành phố cũng tập trung đầu tư các trục giao thông chiến lược như: trục Bắc – Nam, trục Đông – Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài từ Quốc lộ 1 đến ranh tỉnh Tây Ninh), đường mở mới phía Tây Bắc (từ Vành đai 2 đến giáp ranh Tây Ninh), trục động lực Bình Dương – Tây Ninh, cùng một số tuyến đường, cầu kết nối quan trọng.

Tỉnh Tây Ninh bước vào nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng với mục tiêu trở thành cực tăng trưởng năng động, bền vững của vùng liên kết Đông Nam Bộ – Đồng bằng sông Cửu Long. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh xác định huy động mọi nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại là một trong ba khâu đột phá chiến lược, được xem là "bệ đỡ" để tái định vị Tây Ninh thành cửa ngõ giao thương quốc tế và trung tâm logistics mới ở phía Nam.

Tây Ninh nằm trên trục hành lang kinh tế Đông - Tây, tiếp giáp trực tiếp TP. Hồ Chí Minh; đồng thời, có đường biên giới đất liền dài khoảng 369 km tiếp giáp Campuchia, với 4 cửa khẩu quốc tế Xa Mát, Mộc Bài, Tân Nam, Bình Hiệp và 1 cảng quốc tế (Cảng quốc tế Long An).

Nhận thức rõ hạ tầng phải đi trước một bước, trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, Tây Ninh dự kiến đầu tư khoảng 35.000 tỷ đồng cho hạ tầng giao thông, tập trung các tuyến kết nối TP. Hồ Chí Minh, các tỉnh lân cận và liên thông giữa hai khu vực của tỉnh sau hợp nhất bằng nguồn vốn địa phương. Đây là kế hoạch đầu tư quy mô lớn chưa từng có, thể hiện quyết tâm tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng tồn tại nhiều năm.

Trong khi đó, tỉnh Đồng Nai xác định cấu trúc lại không gian phát triển để tạo động lực tăng trưởng mới, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Địa phương đặt trọng tâm xây dựng cơ chế điều phối và kết nối phát triển vùng, nâng cao hiệu quả liên kết nội vùng và liên vùng, hình thành không gian kinh tế thống nhất, hiện đại.

Theo ông Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, nhiệm vụ trọng tâm của địa phương trong 5 năm tới là phát triển dịch vụ với hạt nhân là Đô thị dịch vụ tổng hợp sân bay quốc tế Long Thành; đồng thời, hoàn thiện kết cấu hạ tầng chiến lược, tăng cường kết nối đa phương thức, hình thành các trung tâm logistics, thương mại – dịch vụ chất lượng cao.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Chủ tịch Hiệp hội logistics Đồng Nai cho rằng, các dự án hạ tầng đang triển khai sẽ trở thành những "mắt xích vàng" trong kết nối giao thông, góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí logistics, tạo điều kiện để Đồng Nai trở thành cực tăng trưởng mới ở phía Nam.

Theo ông Mai Thế Hoàng, giảng viên Trường Đại học Giao thông vận tải TP. Hồ Chí Minh, mắt xích yếu nhất hiện nay của TP. Hồ Chí Minh là sự thiếu đồng bộ giữa hạ tầng và năng lực khai thác đô thị, dẫn tới chi phí logistics và chi phí sinh hoạt tăng cao. Tuy nhiên, sân bay Long Thành dự kiến khai thác từ giữa năm 2026 cùng phương án kết nối metro sẽ tạo ra tín hiệu tích cực cho bài toán liên kết vùng.