Hoàn thiện cơ sở dữ liệu quản lý khai thác thủy sản “đúng, đủ, sạch, sống”

Chiều 28/10, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chủ trì Phiên họp thứ 19 Ban Chỉ đạo, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với các bộ, ngành và 21 địa phương ven biển.

* Xử lý dứt điểm tàu cá không đủ điều kiện hoạt động

Theo báo cáo tại cuộc họp, kể từ Phiên họp thứ 18 (ngày 21/10), Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quy chế quản lý, khai thác, sử dụng, hệ thống theo dõi, giám sát, cảnh báo tàu cá; Quy chế sử dụng hệ thống nhật ký khai thác điện tử phục vụ kiểm soát, có giải pháp truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác... bảo đảm đồng bộ, thường xuyên, liên tục, hiệu quả và giải quyết dứt điểm tình trạng gian lận xuất xứ, nguồn gốc nguyên liệu hải sản xuất khẩu.

Các địa phương đã được hướng dẫn về thực hiện đăng ký, cấp giấy phép để kiểm kê, chuẩn hóa dữ liệu đội tàu; hoàn thành việc đăng ký, đăng kiểm, cấp phép và cập nhật dữ liệu lên Cơ sở dữ liệu Nghề cá quốc gia (VNFishbase); chấm dứt tình trạng tàu "3 không" (không đăng ký, không giấy phép khai thác, không đăng kiểm).

Số lượng tàu cá hiện còn 80.273 tàu, trong đó 80.132 tàu đã đăng ký, cập nhật trên VNFishbase. Trong tuần, đã có thêm 2.517 tàu cá được cấp phép khai thác, nâng tổng số tàu cá có giấy phép khai thác lên 77.017 tàu/80.132 tàu có đăng ký (đạt 96,11%).

Trong tuần, cơ quan Công an đã khởi tố, xử lý hình sự 9 vụ/10 đối tượng đối với hành vi vi phạm khai thác IUU (lũy kế từ ngày 1/10/2025 đến nay là 19 vụ/27 bị can); xử phạt hành chính hành vi mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tham gia đoàn công tác tới Malaysia để bàn việc hợp tác khai thác trên biển và chống khai thác IUU.

Các địa phương đang thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ như: Lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho khối tàu cá từ 12-15 m; số hóa, định danh tàu cá với số định danh cá nhân (VneID); thí điểm nhật ký điện tử cho khối tàu cá từ 12 m trở lên; xây dựng và phê duyệt đề án giải bản tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; hỗ trợ sinh kế cho ngư dân...

Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tập trung tối đa nguồn lực thực hiện kế hoạch hành động tháng cao điểm chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản Việt Nam; xử lý dứt điểm tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; triển khai áp dụng hệ thống Nhật ký khai thác thủy sản điện tử và hệ thống cảnh báo tự động mất kế nối VMS, báo vị trí tàu cá định kỳ theo quy định; xử lý dứt điểm tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác...

Theo yêu cầu của Phó Thủ tướng, lãnh đạo các tỉnh Khánh Hòa, An Giang, Cà Mau, Gia Lai giải trình, làm rõ vấn đề liên quan đến truy xuất nguồn gốc nguyên liệu; cập nhật kết quả xử lý vi phạm và dữ liệu giám sát hành trình đối với tàu vi phạm khai thác IUU; quản lý, xử lý vi phạm đối với tàu có chiều dài từ 15 m trở lên…

Đối với công tác truyền thông, đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết đã ban hành kế hoạch truyền thông tổng thể với ba nhóm đối tượng: truyền thông cơ sở đến người dân và chính quyền địa phương; truyền thông báo chí trong nước; truyền thông đối ngoại. Bộ cũng yêu cầu các đơn vị đánh giá hiệu quả và tham mưu đề xuất sau triển khai.

* Khẩn trương ban hành hướng dẫn về điều kiện cảng cá đủ chuẩn

Kết luận cuộc họp, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, thời gian qua, các bộ, ngành và địa phương đã thực hiện nhiều công việc để giải quyết một cách căn cơ, gốc rễ, từ cơ chế chính sách, ứng dụng công nghệ cho đến huy động các lực lượng Trung ương và địa phương, duy trì các hoạt động kiểm tra trên thực địa... nhằm giải quyết triệt để các vấn đề, hướng tới mục tiêu gỡ thẻ vàng của EC.

Phó Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát lại toàn bộ các kết luận của Thủ tướng Chính phủ về các vấn đề liên quan đến đối tượng, hình thức, hành vi xử phạt bổ sung, cơ quan có thẩm quyền xử phạt bổ sung và mức phạt tiền... để đảm bảo phù hợp với thực tiễn và tạo cơ sở pháp lý thống nhất để địa phương thực hiện.

Liên quan đến sửa đổi, bổ sung Nghị định 37/2024/NĐ-CP, Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm rõ quy định về kích cỡ mắt lưới phù hợp với thông lệ quốc tế, sớm trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kịch bản làm việc và đàm phán với EC, cập nhật đầy đủ các vấn đề EC đã nêu, phương án giải trình và nội dung cần bảo vệ. Kịch bản này phải thống nhất từ Trung ương đến địa phương, bao gồm cả vai trò của Thủ tướng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, các lực lượng chức năng, 21 tỉnh thành ven biển, cơ quan quản lý cảng cá và chủ tàu - Phó Thủ tướng yêu cầu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viettel, VNPT và các bộ, ngành, địa phương liên quan hoàn thiện cơ sở dữ liệu quản lý khai thác thủy sản, bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống" và thống nhất giữa các cơ quan. Việc nhập dữ liệu phải bao gồm các trường dữ liệu từ đăng ký tàu, nhật ký hành trình, xử phạt vi phạm cho đến chứng nhận xuất xứ, giúp minh bạch hóa quản lý và tạo căn cứ làm việc với EC. Đồng thời, Bộ khẩn trương ban hành hướng dẫn về điều kiện cảng cá đủ chuẩn để tiếp nhận tàu. Trên cơ sở đó, các địa phương rà soát danh mục cảng, làm việc với chủ cảng, xác định rõ nơi neo đậu, điểm xuất phát và cập bến của tàu. "Đây không chỉ là căn cứ quan trọng trong quản lý mà còn là nội dung EC yêu cầu", Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng lưu ý, những nội dung hợp tác khai thác thủy sản với Malaysia trong thời gian vừa qua thể hiện cách làm thực chất của Việt Nam trong hợp tác nghề cá, trao đổi để tránh xâm phạm vùng biển, tổ chức đánh bắt theo đúng quy định của pháp luật quốc tế và luật pháp các quốc gia liên quan, và cần được Bộ Nông nghiệp và Môi trường bổ sung vào báo cáo gửi EC.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương cần triển khai đồng bộ các nội dung khai thác thủy sản gắn với quản lý theo mùa vụ và ngư trường, chuyển đổi nghề, đầu tư hạ tầng cảng cá, phát triển nuôi biển và ứng dụng công nghệ để đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Bộ cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Thủy sản phù hợp yêu cầu quản lý mới.

Về công tác truyền thông, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường, chủ động truyền thông để phản ánh rõ nỗ lực và chuyển động đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương trong triển khai các giải pháp theo chỉ đạo của Chính phủ.

Các địa phương phải gửi báo cáo về Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước 17 giờ thứ Sáu hằng tuần, để tổng hợp, báo cáo Ban Chỉ đạo, nhằm bảo đảm công tác quản lý khai thác thủy sản được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả./.