Hướng hội nhập cho ngành công nghiệp thực phẩm và đồ uống

Ngoài ra, trí tuệ nhân tạo (AI) và các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư tối ưu chuỗi cung ứng để nâng cao năng lực xuất khẩu.

Đây là những chủ đề được thảo luận tại chuỗi hội thảo trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế thường niên kết hợp hai chuyên ngành thực phẩm, đồ uống và thiết bị - công nghệ chế biến, bao bì (Vietfood & Beverage - Propack Vietnam 2026) diễn ra từ ngày 6-8/8, tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo một số chuyên gia, Hiệp định Thương mại tự do (FTA) thế hệ mới đang tiếp tục mở ra nhiều cơ hội xuất khẩu cho ngành thực phẩm và đồ uống Việt Nam. Với bối cảnh này, nhu cầu kết nối giao thương, cập nhật công nghệ và tìm kiếm đối tác chiến lược ngày càng trở nên cấp thiết trong tạo điều kiện cho doanh nghiệp xúc tiến thương mại hiệu quả, cũng như hướng đến giá trị toàn diện trên thị trường xuất khẩu.

Bà Bùi Thị Ninh, Phó Giám đốc Chi nhánh Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VCCI-HCM) phân tích, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) tiếp tục mở ra khuôn khổ thuận lợi cho doanh nghiệp, nhất là hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao. Trong đó, Việt Nam là thị trường tiêu dùng năng động và là cửa ngõ vào khu vực ASEAN của thực phẩm và đồ uống Châu Âu.

Hơn thế nữa, thị trường Việt Nam và EU đã được kết nối từ năm 2020 bởi EVFTA, nên Việt Nam không chỉ là một quốc gia tham gia vào tiến trình hội nhập thương mại toàn cầu sâu rộng, mà còn có một FTA có hiệu lực với EU. Trong khi những FTA khác mà Việt Nam tham gia cũng đang dần dần loại bỏ phần lớn các dòng thuế theo lộ trình giảm dần qua từng năm, cũng như đơn giản hóa quy trình chứng nhận và hàng rào phi thuế quan khác.

Liên quan đến tận dụng cơ hội từ EVFTA, đại diện Cục Đầu tư và Thương mại Ba Lan tại TP. Hồ Chí Minh cho rằng, mở rộng thị trường Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp tiếp cận thị trường của hai khối thương mại lớn, những khu vực được dự báo sẽ thay đổi bộ mặt thương mại tại châu Á trong các thập kỷ tới. Qua đó, mối liên kết kinh tế giữa các quốc gia riêng lẻ với các châu lục sẽ gia tăng đáng kể bằng những hợp tác của cộng đồng doanh nghiệp.

Riêng đối với Ba Lan, danh mục hàng hóa nhập khẩu nhiều nhất từ Việt Nam có thể kể đến là: Gạo, cà phê, mì sợi, dừa, hải sản và các sản phẩm thủy sản chế biến. Chính phủ Ba Lan rất quan tâm đến việc triển khai đa dạng hoạt động nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa việc trao đổi thương mại đối với nông sản thực phẩm, cũng như hỗ trợ kết nối giữa các doanh nghiệp Ba Lan và Việt Nam.

Thực tế, Việt Nam đang nắm giữ cơ hội lớn để xuất khẩu các loại gia vị, thủy hải sản và trái cây nhiệt đới đặc trưng sang Ba Lan. Cụ thể, đối với mặt hàng cà phê Việt Nam thì hiện tại Ba Lan vẫn ở trạng thái "chờ đợi người Ba Lan khám phá" do người tiêu dùng bản địa chưa hiểu hết giá trị thực sự.

Ông Andrzej Arendarski, Chủ tịch Phòng Thương mại Ba Lan chỉ ra rằng, cà phê Việt Nam tại Ba Lan chủ yếu phục vụ mục đích pha trộn (blend) với các loại cà phê khác, hoặc chỉ xuất hiện trong nhà hàng Việt Nam mà chưa được quảng bá như một thương hiệu độc lập. Vì vậy, Việt Nam cần đưa cà phê của mình trở thành lựa chọn quen thuộc trên thực đơn của những quán cà phê phổ thông tại Ba Lan, sánh ngang với Cappuccino hay Americano. Tuy nhiên, để làm được điều này thì doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư bài bản vào marketing và nhận diện thương hiệu.

Đối với quốc gia có thế mạnh xuất khẩu như Việt Nam, ông Trần Ngọc Lâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Cơ điện lạnh Phan Bách đề xuất, ứng dụng hệ thống kho lạnh thông minh tích hợp giám sát thời gian thực đóng vai trò then chốt trong việc bảo toàn giá trị dinh dưỡng và giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch. Điển hình, bằng cách tận dụng những nguồn phế phụ phẩm dồi dào như vỏ tôm, bã mía và xơ dừa, công nghệ này giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán rác thải nhựa và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG khi xuất khẩu cho ngành thực phẩm và đồ uống Việt Nam.

Trong khi đó, Phó giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Kim Anh – Ủy viên Ban Thường vụ Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực - Thực phẩm Việt Nam (VAFoST) đánh giá, việc gắn kết nghiên cứu khoa học với thực tiễn sản xuất sẽ giúp ngành thực phẩm và đồ uống Việt Nam vượt qua áp lực về giảm phát thải carbon, tối ưu hóa chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và nâng cao tiêu chuẩn an toàn thực phẩm khắt khe trong bối cảnh hội nhập toàn cầu. Trong đó, ứng dụng AI và internet vạn vật (IoT) để tối ưu hóa quy trình chế biến thực phẩm và đồ uống sẽ cho phép tự động hóa dây chuyền, giảm thiểu lãng phí và kiểm soát chất lượng nhà máy hiệu quả.