ILO: Tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu ổn định nhưng thiếu việc làm chất lượng

Biển thông báo tuyển nhân viên tại một cửa hàng ở New York, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

ILO nhận định nền kinh tế và thị trường lao động toàn cầu đã chống chịu tốt hơn trước những cú sốc kinh tế gần đây. Dù vậy, tổ chức này vẫn cho rằng những nỗ lực cải thiện chất lượng việc làm trên toàn thế giới đang bị đình trệ, khiến hàng trăm triệu người tiếp tục sống trong cảnh nghèo đói và bất ổn thương mại có nguy cơ làm suy giảm tiền lương.

Theo báo cáo của ILO, tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu ước tính ở mức 4,9% trong giai đoạn 2024 - 2025 và sẽ tiếp tục duy trì ở mức này cho đến năm 2027. Con số này tương đương  với khoảng 186 triệu người thất nghiệp trong năm nay. Theo đánh giá của rưởng bộ phận nghiên cứu của ILO, bà Caroline Fredrickson, "thị trường lao động toàn cầu có vẻ ổn định, nhưng khá mong manh" và "vẻ bình lặng bề ngoài đang che giấu những vấn đề sâu sắc bên trong chưa được giải quyết".

Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đamg áp các mức thuế quan cao đối với cả đồng minh lẫn đối thủ, báo cáo của ILO cảnh báo rằng những gián đoạn do bất ổn thương mại có thể tác động đáng kể đến thị trường lao động. Về dài hạn, ILO cho biết các mô hình phân tích của tổ chức này cho thấy bất ổn chính sách thương mại có nguy cơ kéo giảm tiền lương thực tế của người lao động trên mọi lĩnh vực, kể cả với những người có tay nghề cao.

Tác động này sẽ thể hiện rõ nét hơn tại Đông Nam Á, Nam Á và châu Âu. Ngoài ra, báo cáo cũng nhấn mạnh rằng những gián đoạn kéo dài đang làm suy giảm vai trò của thương mại trong việc tạo ra các cơ hội việc làm mới. Năm 2024, có tới 465 triệu việc làm trên toàn cầu được tạo ra trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ và các chuỗi cung ứng liên quan.

Tổng Giám đốc ILO Gilbert Houngbo cảnh báo hiện có tới hàng trăm triệu người trên toàn cầu vẫn đang mắc kẹt trong nghèo đói hoặc phải làm việc trên thị trường lao động phi chính thức và có nguy cơ bị sa thải bất cứ lúc nào. Theo báo cáo của ILO, gần 300 triệu người trên thế giới đang sống trong cảnh nghèo đói cùng cực, với thu nhập dưới 3 USD/ngày.

Ngoài ra, khoảng 2,1 tỷ lao động làm việc trong các khu vực phi chính thức, bị hạn chế khả năng tiếp cận các chế độ bảo trợ xã hội, quyền lao động và an toàn việc làm. Giới trẻ tiếp tục là nhóm dễ bị tổn thương nhất với tỷ lệ thất nghiệp lên tới 12,4% trong nhóm tuổi từ 15 - 24 và khoảng 260 triệu thanh niên không tham gia giáo dục, việc làm hoặc đào tạo.

ILO cũng cảnh báo trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa có thể làm trầm trọng thêm những thách thức hiện nay, đặc biệt đối với những người trẻ có trình độ học vấn cao tại các quốc gia giàu có đang tìm kiếm công việc kỹ năng cao đầu tiên.

Bên cạnh đó, ILO cũng nhấn mạnh đến tình trạng bất bình đẳng giới khi phụ nữ hiện chỉ chiếm khoảng 40% tổng số việc làm toàn cầu. Bà Fredrickson nhận định: "Thị trường lao động ổn định không đồng nghĩa với một thị trường khỏe mạnh". Bà kêu gọi các quốc gia tăng cường những lựa chọn chính sách trong nước nhằm cải thiện chất lượng việc làm.