JEFTA – Tín hiệu mạnh mẽ của thương mại tự do (Phần 2)

*Liên quan đến Mỹ và Trung Quốc

Mỹ đã áp thêm thuế đối với 250 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc và đe dọa sẽ tăng phần lớn trong số đó từ 10% lên 25%, trong khi Trung Quốc đã áp thuế đối với 110 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Mỹ. Nhưng các công ty từ hai nước này cũng có thể bị mất các thị trường khác. 

Thịt bò Mỹ có thể kém hấp dẫn hơn ở Nhật Bản vì thịt bò châu Âu rẻ hơn, trong khi ô tô Mỹ có thể trở nên kém cạnh tranh hơn ở các nước tham gia  CPTPP do ô tô Nhật Bản trở nên rẻ hơn. Trong khi đó, Trung Quốc có thể nhận thấy sản xuất ở một số khu vực như may mặc sẽ chuyển sang các nước tham gia CPTPP để hưởng lợi từ thuế suất thấp hơn.

Nhật Bản sắp bắt đầu đàm phán với Mỹ về một thỏa thuận thương mại song phương. Các cuộc đàm phán giữa EU và Mỹ đã bị đình trệ, trong khi các cuộc đàm phán giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc về một thỏa thuận thương mại vẫn chưa đi đến kết quả.

*Dư luận Đức đối với JEFTA

Bộ Ngoại giao Đức đánh giá, EU và Nhật Bản gửi tín hiệu mạnh mẽ cho thương mại tự do và công bằng. Thỏa thuận với đối tác Nhật Bản cho thấy việc loại bỏ các rào cản thương mại với các tiêu chuẩn bền vững cao có thể song hành với nhau. Nhật Bản và EU cùng đảm bảo các quy định của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về an toàn và sức khỏe lao động. Bảo đảm mạnh mẽ cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc truyền dữ liệu, thương mại kỹ thuật số và trao đổi dịch vụ. 

Ngoài những cải tiến sâu rộng cho nền kinh tế và người tiêu dùng, thỏa thuận này tăng cường thương mại dựa trên quy tắc, công bằng và tự do nói chung. Ngoài ra, thỏa thuận không chỉ tạo điều kiện trao đổi hàng hóa, dịch vụ và đầu tư giữa Nhật Bản và EU. Nó cũng đặt ra các quy tắc để cạnh tranh công bằng, bảo vệ sở hữu trí tuệ và tiêu chuẩn lao động và bảo vệ môi trường.

Trong bản tin của truyền hình Tagesshau.de ngày 1/2, Hiệp hội Công nghiệp Đức (BDI) ca ngợi thỏa thuận này là cột mốc quan trọng. Nhật Bản và châu Âu đang chống lại viễn cảnh kinh tế toàn cầu không chắc chắn với sự mở cửa thị trường mẫu mực, tiêu chuẩn cao và các quy tắc giao dịch đáng tin cậy. Tiếp theo, các thỏa thuận với Singapore và Việt Nam phải được quyết định. 

Ngoài ra, Brussels cũng đề cập JEFTA như một tín hiệu chính trị. Một lý do cho việc ký kết nhanh chóng thỏa thuận này là chính sách bảo hộ kinh tế của Tổng thống Mỹ Donald Trump, vốn chống lại việc thành lập một khu vực thương mại tự do khổng lồ. Chủ tịch EC  Juncker bình luận: "Châu Âu và Nhật Bản gửi một thông điệp tới thế giới về tương lai của thương mại mở và công bằng".

*Những chỉ trích đối với thỏa thuận

Bài viết trên tờ Zeit-Online đầu tháng Hai chỉ ra rằng không phải ai cũng nhiệt tình với FTA mới. Ví dụ, Tổ chức Môi trường Hòa bình xanh (Greenpeace) chỉ trích thực tế rằng thỏa thuận này chủ yếu mang lại lợi ích cho các công ty có tiêu chuẩn sản xuất thấp vì có rất nhiều tiêu chuẩn giảm đi sự bảo vệ đối với người tiêu dùng và môi trường. 

Một báo cáo của Mạng lưới thương mại công bằng (thuộc Greenpeace) cũng nghi ngờ về cam kết đối với Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Cam kết bổ sung với môi trường đáng hoan nghênh nhưng hoàn toàn mang tính biểu tượng: JEFTA không có cơ chế thực thi - không chỉ rõ những hậu quả với những vi phạm đối với Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.

Các nhà phê bình cũng lo ngại ngành công nghiệp nước ở các quốc gia có thể được tư nhân hóa. Tuy nhiên, ngay trước khi ký vào tháng Bảy, Ủy ban châu Âu đã nói rằng JEFTA sẽ không dẫn đến tư nhân hóa quản lý nước.

Ngoài ra, Tagesshau.de thông tin, các nhà bảo vệ môi trường và người ủng hộ người tiêu dùng tin rằng các thỏa thuận chủ yếu hướng đến lợi ích của các tập đoàn lớn và khiến việc đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt trở nên khó khăn hơn. 

Tuy nhiên, Ủy ban chịu trách nhiệm về chính sách thương mại của EU bác bỏ các cáo buộc này và khẳng định, thỏa thuận với Nhật Bản là một cam kết đối với các giá trị được chia sẻ và các tiêu chuẩn cao nhất về công việc, an toàn, bảo vệ môi trường và người tiêu dùng./.