Kết nối tri thức hai chiều giữa Anh-Ireland và Việt Nam

Giữa lòng nước Anh, một trong những trung tâm tài chính, học thuật và đổi mới sáng tạo lớn nhất thế giới, sự hiện diện của cộng đồng trí thức Việt Nam không còn là những điểm sáng rời rạc, mà đang dần định hình thành một cấu trúc kết nối có chiều sâu, có chiến lược và tầm nhìn dài hạn. Hội Trí thức Việt Nam tại Anh và Ireland (VIS) chính là một biểu hiện tiêu biểu của tiến trình ấy.

Được thành lập cách đây hơn nửa thập niên, với sự đồng hành của Đại sứ quán Việt Nam tại Vương quốc Anh, VIS không chỉ đơn thuần là một hiệp hội học thuật, mà đang dần trở thành một hạ tầng mềm của tri thức Việt ở nước ngoài - nơi hội tụ nguồn lực học thuật, công nghệ và kết nối chính sách, để tạo nên những dòng chảy tri thức hai chiều giữa Anh- Ireland với Việt Nam.

Chia sẻ với phóng viên TTXVN tại London nhân dịp VIS tổ chức Hội nghị thường niên 2026, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Huấn, Chủ tịch VIS, nhấn mạnh 3 mục tiêu chính của VIS là: xây dựng cộng đồng trí thức Việt vững mạnh tại Anh-Ireland; đóng góp vào sự phát triển bền vững của cộng đồng người Việt ở nước ngoài; và hướng về Việt Nam như một trục chiến lược dài hạn. Trong đó, trục “hướng về Việt Nam” được cụ thể hóa bằng những chương trình tư vấn chính sách, hợp tác khoa học - công nghệ và kết nối nguồn lực phát triển.

Điều đáng chú ý là tư duy phát triển của VIS đã vượt ra khỏi mô hình “một chiều” – tức chỉ đưa tri thức, công nghệ từ Anh về Việt Nam – để tiến tới một cấu trúc kết nối hai chiều thực chất.

Giáo sư Huấn cho biết: “Chúng tôi có thể đưa các tập đoàn Việt Nam sang Vương quốc Anh… thậm chí là những công nghệ về trí tuệ nhân tạo (AI), những công nghệ về bản sao số, công nghệ về UAV". Ông nhấn mạnh: "Chúng ta có thể bước đầu xây dựng thương hiệu để tìm đến thị trường Anh”.

Hướng đi này mang giá trị chiến lược rõ rệt: Việt Nam không chỉ là điểm đến tiếp nhận công nghệ, mà từng bước trở thành chủ thể công nghệ, chủ động tiếp cận thị trường quốc tế, trong đó có Anh - một thị trường đòi hỏi tiêu chuẩn cao về chất lượng, pháp lý và năng lực đổi mới.

Để hiện thực hóa vai trò “cầu nối”, VIS đã xây dựng nền tảng dữ liệu chuyên gia và mạng lưới kết nối thể chế. Giáo sư Huấn chia sẻ: “Hội Trí thức cũng xây dựng một cơ sở dữ liệu về các chuyên gia của Hội… bất kỳ khi nào trong nước mong muốn hợp tác… thì chúng tôi có ngay cơ sở dữ liệu như vậy”.

Qua đó, VIS không chỉ kết nối con người, mà đang thiết lập hạ tầng tri thức - một dạng tài sản vô hình nhưng có giá trị chiến lược dài hạn đối với tiến trình phát triển quốc gia.

Đặc biệt, VIS vẫn kiên định với sứ mệnh nền tảng: đầu tư cho thế hệ trẻ, cho nguồn nhân lực trí thức tương lai. VIS đặt trọng tâm vào việc ươm mầm và đồng hành cùng thế hệ trí thức trẻ Việt Nam, đặc biệt là những tài năng cần cơ hội và thông tin để phát huy hết năng lực của mình.

Thông qua các chương trình cố vấn, VIS hỗ trợ các bạn trẻ định hướng nghề nghiệp, phát triển nghiên cứu và hình thành các nhóm học thuật. Không chỉ là hỗ trợ học thuật, đây là mô hình “định hướng nghề nghiệp - dẫn dắt tri thức - ươm tạo năng lực”, tạo ra chuỗi phát triển bền vững cho nguồn nhân lực Việt Nam trong không gian toàn cầu.

Ở cấp độ địa phương, VIS cũng tham gia trực tiếp vào các chương trình phát triển vùng, điển hình như tại Đà Nẵng. Mô hình này phản ánh một tư duy phát triển mới: liên kết trí thức kiều bào – đầu tư – địa phương, thay vì các dự án rời rạc, thiếu liên thông. Đặc biệt, trong lĩnh vực tài chính - lĩnh vực thế mạnh của London - VIS đã tham gia tư vấn chính sách và hỗ trợ xây dựng mô hình trung tâm tài chính tại Việt Nam.

Ở chiều sâu của cộng đồng học thuật, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Yến, Phó Chủ tịch VIS nhấn mạnh bản chất cốt lõi của VIS như một hệ sinh thái tri thức: “VIS là một cộng đồng trí thức quy tụ tất cả các giáo viên, giáo sư và các trí thức làm việc tại các trường đại học" với mục tiêu không chỉ phát triển nghề nghiệp cá nhân, mà kiến tạo giá trị xã hội. Tầm nhìn dài hạn của VIS còn được đặt trong cấu trúc đối ngoại: “VIS cũng hy vọng rằng sẽ trở thành một địa điểm và là một địa chỉ tin cậy của Chính phủ Việt Nam... để kết nối... cùng giúp đỡ Việt Nam”.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược chuyển đổi số, kinh tế tri thức và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57, mô hình của VIS cho thấy một hướng đi đáng chú ý: trí thức kiều bào không chỉ như “nguồn lực hỗ trợ”, mà là một phần cấu thành của năng lực quốc gia. Từ London, Cambridge, Edinburgh đến Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, dòng chảy tri thức ấy đang dần được định hình – không ồn ào, không phô trương, nhưng bền bỉ, chiến lược và có chiều sâu./.