Khả năng Quốc hội Mỹ thông qua TPP trong năm 2016

Trong nhiều thập niên qua, chủ trương mậu dịch mở cửa và tự do chưa khi nào phải đối mặt với môi trường chính trị bất lợi như hiện nay, với việc cả 3 ứng cử viên tổng thống: Donald J. Trump, Hillary Clinton và Bernie Sanders đều công khai tỏ ra thù địch với TPP.

Ứng cử viên tổng thống Mỹ, ông Donald J. Trump. Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, những người ủng hộ văn kiện này đang hy vọng rằng nguy cơ người kế nhiệm ông Obama hủy bỏ hiệp định này đang tạo động lực mới để những người chủ trương mậu dịch tự do bắt đầu một cuộc vận động mới nhằm thuyết phục Quốc hội tiến hành bỏ phiếu cho TPP trước khi bước sang năm 2017.

Tờ New York Times mới đây đã có bài viết cho rằng chính môi trường chính trị khắc nghiệt đang đe dọa và làm chết yểu hiệp định TPP mà Tổng thống Obama ký với 11 quốc gia ở khu vực Thái Bình Dương, trên thực tế lại có thể giúp văn kiện này giành được sự thông qua tại Quốc hội trước khi Nhà Trắng có chủ nhân mới.

Động lực này, cùng với một số diễn biến hậu trường gần đây (nổi bật là vấn đề trợ giá thịt lợn của Nhật Bản, quyền của người lao động và dữ liệu của các công ty tài chính) đã làm dịu bớt phần nào quan ngại của những người đang do dự, đồng thời làm dấy lên hy vọng cho những người tán thành TPP.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn, Đại sứ thương mại của ông Obama, ông Michael B. Froman nói: "Hiện tại, chúng ta có tổng thống, thủ lĩnh phe đa số và chủ tịch quốc hội đều tán thành tự do mậu dịch.

Đại sứ thương mại của ông Obama, ông Michael B. Froman. Ảnh: Reuters

Phát biểu của ông Froman cho thấy khả năng sắp diễn ra một cuộc tập hợp lực lượng những người ủng hộ TPP. Để dọn đường cho quốc hội "vịt què" tiến hành bỏ phiếu về TPP sau khi kết thúc ngày bầu cử, những người ủng hộ văn kiện này có thể sẽ bắt đầu các cuộc điều trần vào tháng 9.

Phát biểu tại Việt Nam trong chuyến thăm mới đây, ông Obama đã dự đoán rằng Quốc hội sẽ thông qua TPP. Lý do khiến chính phủ tự tin như vậy đó là 1 năm trước, Quốc hội đã thông qua cái gọi là Quyền Thúc đẩy Thương mại (TPA), còn gọi là Quyền đàm phán nhanh cho tổng thống.

Và hiện tại, những người ủng hộ TPP đang trông đợi vào sự ủng hộ của các nhà xuất khẩu Mỹ. Chẳng hạn như sự ủng hộ mạnh mẽ của các nhà sản xuất thịt bò và một số tổ chức khác sẽ ngăn cản được các hạ nghị sĩ ở những bang nông thôn quay lưng với TPP do lo ngại ông Trump thắng cử sẽ phủ quyết hiệp định này.

Kent Bacus, Giám đốc phụ trách thương mại quốc tế của Hiệp hội thịt bò toàn quốc, nói: "TPP sẽ hạ mức thuế từ 38,5% xuống chỉ còn 9%" đối với thịt bò của Mỹ được bán tại Nhật Bản.

Vẫn còn một vấn đề lớn chưa được giải quyết, đó là những điều khoản làm giảm sự kiểm soát độc quyền của các công ty dược phẩm Mỹ đối với các loại thuốc sinh học. Ngành này đang phản đối sự thay đổi theo quy định của TPP và có đồng minh chủ chốt là Thượng nghị sĩ (Cộng hòa) Orrin G. Hatch của bang và hiện là Chủ tịch Ủy ban Tài chính.

Trong một tuyên bố, ông Hatch cho biết: "Nếu Tổng thống muốn TPP được thông qua, ông sẽ phải làm việc với Quốc hội để giải tỏa những quan ngại. Tôi hy vọng rằng kết thúc cuộc trao đổi, tôi cùng nhiều đồng nghiệp có thể ủng hộ TPP".

Trong khi đó, cộng sự của ông Hatch, Hạ nghị sĩ (Cộng hòa) Kevin Brady của bang Texas đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Chuẩn chi trong một tuyên bố đã ca ngợi TPP, song nói "ông sẽ tiếp tục làm việc với chính quyền để giải quyết những quan ngại còn lại của các hạ nghị sĩ"./.