Kinh tế kiến tạo nền tảng bứt phá trong giai đoạn mới

Năm 2025 – năm tăng tốc về đích của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025 và năm bản lề chuẩn bị cho Đại hội XIV của Đảng, đồng thời ghi dấu ấn điều hành đầy bản lĩnh trong bối cảnh thế giới biến động khó lường. Vượt qua những “tác động kép", kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà phục hồi và tăng trưởng cao, kinh tế vĩ mô ổn định, nhiều động lực tăng trưởng mới từng bước hình thành...

Những kết quả nổi bật này không chỉ khẳng định năng lực chống chịu của nền kinh tế, mà còn tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bứt phá mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới, hướng tới các mục tiêu chiến lược 2030 và 2045.

Nỗ lực vượt bậc trước những “tác động kép”

Năm 2025 và giai đoạn 2021 – 2025 diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, nhiều vấn đề vượt dự báo, đặc biệt là hậu quả nặng nề của đại dịch COVID-19. Trước những tác động này, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định kinh tế Việt Nam đủ sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài, duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao hàng đầu thế giới. GDP năm 2025 dự kiến tăng trên 8%; bình quân giai đoạn 2021 - 2025 tăng 6,3%, cao hơn nhiệm kỳ trước (6,2%). Cơ cấu kinh tế và chất lượng tăng trưởng chuyển biến tích cực.

Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định; lạm phát được kiểm soát dưới 4%, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, chính sách tài khóa được điều hành theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, gắn chặt với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính quốc gia.

Đến hết năm 2025, dự kiến thu ngân sách nhà nước ước vượt dự toán từ 33 - 35%, trong khi Chính phủ vẫn tiếp tục triển khai nhiều chính sách giảm, gia hạn thuế, phí để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh với tổng số tiền lên tới 241 nghìn tỷ đồng, thực hiện các chính sách an sinh xã hội, sắp xếp lại tổ chức bộ máy từ Trung ương đến địa phương. Nợ công, bội chi ngân sách được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Đây là những nỗ lực vượt bậc của Việt Nam trong bối cảnh nền kinh tế chịu “tác động kép” từ cuộc chiến thuế quan toàn cầu, xung đột địa chính trị gia tăng, thiên tai khốc liệt... Chính phủ nỗ lực làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo…, qua đó nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Năm 2025, cả hệ thống chính trị cũng đã triển khai quyết liệt, hiệu quả việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp gắn với đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Các tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao kết quả chỉ đạo, điều hành, nâng hạng tín nhiệm và triển vọng tăng trưởng của Việt Nam. Trong đó, Qũy Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá Việt Nam nằm top 10 nước tăng trưởng cao nhất thế giới; Ngân hàng Standard Chartered dự báo Việt Nam thuộc nhóm 5 nước tăng trưởng nhanh nhất châu Á.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, ba đột phá chiến lược được triển khai quyết liệt, hiệu quả, mở ra không gian và kiến tạo phát triển. Cuối năm 2024 và trong năm 2025, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, là những trụ cột thể chế nền tảng, tạo động lực mạnh mẽ đưa đất nước tiến lên trong kỷ nguyên mới.

Công tác xây dựng và thực thi pháp luật được đổi mới về cả tư duy, cách làm; nhiều “điểm nghẽn” được kịp thời tháo gỡ. Đồng thời, Chính phủ trình Quốc hội thông qua số lượng luật, pháp lệnh, nghị quyết nhiều nhất trong một nhiệm kỳ từ trước đến nay; quyết liệt cải cách thủ tục hành chính (đã cắt giảm, đơn giản hóa gần 4,3 nghìn quy định kinh doanh, thủ tục hành chính và giấy tờ công dân); với tinh thần kiến tạo phát triển, xóa bỏ tư duy "không quản được thì cấm".

Hệ thống kết cấu hạ tầng phát triển đột phá với nhiều công trình quy mô lớn, hiện đại, có tính kết nối, lan tỏa và định hình cho tương lai..... Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nêu rõ: “Nhiều nhiệm vụ trọng tâm về phát triển kết cấu hạ tầng đã được triển khai và đạt được những kết quả quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo hạ tầng quốc gia, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2025 và tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo”.

Năm cuối của nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng ghi dấu mốc hoàn thành, thông xe kỹ thuật 3.513 km đường bộ cao tốc - vượt so với mục tiêu đưa vào khai thác tối thiểu 3.000 km vào cuối năm 2025 và tạo tiền đề đến năm 2030, Việt Nam có 5.000 km đường cao tốc. Các địa phương cũng hoàn thành 1.700 km đường bộ ven biển; đưa vào khai thác các cảng biển, tuyến đường sắt đô thị….. Đây là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và tinh thần làm việc “vượt nắng, thắng mưa”, “xuyên lễ, xuyên Tết” của các nhà thầu và người lao động trên các công trình theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Chỉ riêng trong năm 2025, Trung ương và địa phương đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng; trong đó, nguồn vốn tư nhân 3,84 triệu tỷ đồng chiếm 74,6%, nguồn vốn nhà nước 1,3 triệu tỷ đồng, chiếm 25,4%.

Cùng với dấu ấn hạ tầng, cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được triển khai quyết liệt, đạt kết quả bước đầu quan trọng. Nhiều dự án tồn đọng, kéo dài nhiều năm được xử lý quyết liệt, đạt kết quả tích cực, góp phần giải phóng nguồn lực cho phát triển.

Trong bối cảnh nhiều khó khăn, kết quả đạt được của năm 2025 và giai đoạn 2021 - 2025 thể hiện nỗ lực rất lớn, tiếp tục tạo xu thế đổi mới, đà phát triển nhanh, bền vững cho đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

Kiên định, nhất quán các mục tiêu lớn

Phân tích về nhiệm vụ năm 2026 và thời gian tới, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết, Việt Nam kiên định, nhất quán tập trung thực hiện 2 mục tiêu chiến lược 100 năm: phấn đấu đến năm 2030, trở thành một nước đang phát triển công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; năm 2045 là nước phát triển, thu nhập cao.

Để đạt được 2 mục tiêu chiến lược nêu trên, Việt Nam xác định rõ cần phải tập trung thúc đẩy tăng trưởng, với mức từ 10% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế; khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế-xã hội…

Chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu chiến lược phát triển nhanh, bền vững. Do đó, Việt Nam đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm động lực chính trong tất cả các ngành, lĩnh vực, đặc biệt là những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

Người đứng đầu Chính phủ cũng nhấn mạnh nhiệm vụ tập trung hoàn thiện thể chế, hạ tầng và nhân lực chất lượng cao để thúc đẩy mạnh mẽ quá trình “chuyển đổi kép: xanh hóa và số hóa”; nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng chống chịu, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Chỉ ra việc tập trung đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng chiến lược, Thủ tướng nhấn mạnh đến việc “Có cơ chế, chính sách đột phá để khai thác hiệu quả không gian biển, không gian vũ trụ, không gian ngầm với tinh thần “vươn ra” biển lớn, “tiến sâu vào” lòng đất và “bay cao lên” vũ trụ….”

Từ định hướng này, nhiều ý kiến cho rằng vai trò dẫn dắt của Nhà nước cần tiếp tục được phát huy trong đầu tư hạ tầng, đồng thời tạo động lực lan tỏa cho các khu vực kinh tế khác.

Đóng góp ý kiến, T.S Lê Thị Thuỳ Vân, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách Tài chính kinh tế nhận định, cần thúc đẩy sự phát triển đồng đều của các thành phần kinh tế; trong đó khu vực kinh tế nhà nước giữ vai trò dẫn dắt và chủ đạo trong đầu tư hướng vào cơ sở hạ tầng cùng với việc thúc đẩy đầu tư của khu vực tư nhân vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ở góc nhìn quốc tế, các chuyên gia cũng nhấn mạnh đến nâng chất lượng nguồn nhân lực. "Bên cạnh việc cải cách các quy định kinh doanh, Việt Nam cũng cần đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nâng cao các kỹ năng số, kỹ năng kỹ thuật và kỹ năng xanh; đồng thời tăng cường hệ thống an sinh xã hội. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất lao động của đội ngũ nhân lực – yếu tố quyết định để chuyển đổi mô hình tăng trưởng", Giám đốc quốc gia của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam Shantanu Chakraborty nêu ý kiến.

Trong bối cảnh xuất hiện nhiều mô hình kinh tế mới và yêu cầu huy động đa dạng nguồn lực cho phát triển, theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, ngành tài chính sẽ tập trung phát triển đồng bộ các thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường vốn và thị trường chứng khoán, qua đó hình thành kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế.

Cùng với đó, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý cho các mô hình kinh tế mới, các xu hướng mới như kinh tế số, chuyển đổi xanh, tài sản số; nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, minh bạch hóa thị trường….

Năm 2025 và nhiệm kỳ 2021–2025 khép lại với nhiều dấu ấn quan trọng, khẳng định bản lĩnh điều hành và năng lực chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh đầy biến động. Những thành tựu đạt được tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tiếp theo, để Việt Nam bứt phá nhanh và bền vững hơn, hướng tới các mục tiêu chiến lược 2030 và 2045.