Lá chắn sinh tồn từ công nghệ số

Đầu tư cho công nghệ giờ trở thành mệnh lệnh sống còn, do vậy các doanh nghiệp Việt đang “dốc hầu bao” vào hạ tầng số. Đây không còn là cuộc chơi của sự hào nhoáng, mà là nỗ lực nhưng đầy bản lĩnh để gia cố "khả năng chống chịu" trong kỷ nguyên đầy biến động.

Tinh thần này đúng với quan điểm, mục tiêu xây dựng, phát triển đất nước trong giai đoạn mới được nêu ra tại Dự thảo báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đó là xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính...; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh...

* Lời giải cho bài toán ESG

Áp lực lớn nhất mà các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu đang phải đối mặt không chỉ là bài toán "cơm áo gạo tiền" về chi phí đầu vào, mà là những hàng rào kỹ thuật phi thuế quan ngày càng dày đặc từ các thị trường Âu - Mỹ. Tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đã chuyển từ khuyến khích sang bắt buộc. Để chứng minh bản thân là "Xanh", các doanh nghiệp đang tập trung nhiều nguồn lực; trước mắt là dữ liệu – thứ chỉ có được nhờ hạ tầng số đồng bộ.

Ông Nguyễn Hoàn Vũ, đại diện thương hiệu thời trang VINTEX – chuyên gia công cho các nhãn hàng thời trang ngoại, cho biết, lúc đầu nghe đến chuyển đổi số là nỗi lo tốn kém. Nhưng rồi đối tác gửi tối hậu thư: Nếu không có báo cáo khí thải thời gian thực, không truy xuất được nguồn gốc sợi vải qua QR Code, họ sẽ cắt hợp đồng vào năm 2026. Lúc ấy, doanh nghiệp mới thấm, hạ tầng số chính là “tấm giấy thông hành” thực sự của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Theo đó, Công ty vừa phải chấp nhận cắt giảm lợi nhuận ngắn hạn, để nâng cấp hệ thống ERP và lắp đặt cảm biến IoT toàn nhà máy. Giờ đây, hệ thống tự động đo lường lượng điện, nước và phế thải, xuất báo cáo minh bạch cho đối tác. Đầu tư hạ tầng số bây giờ không phải để chạy nhanh hơn, mà là để không bị loại khỏi cuộc chơi.

Đây là điển hình cho xu hướng "chuyển đổi kép" – dùng Công nghệ số để thực thi Chiến lược xanh. Hạ tầng số không chỉ phục vụ việc tuân thủ mà đã trở thành tấm khiên bảo vệ chuỗi cung ứng trước những cú sốc địa chính trị.

Ở lĩnh vực logistics, nơi được ví như mạch máu của nền kinh tế, áp lực còn lớn hơn. Bà Nguyễn Thị Hoa, Giám đốc Công ty cổ phần Giao nhận Vận tải Vàng (GOLDTRANS) cho hay, sự đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu đã thay đổi hoàn toàn tư duy quản trị.

"Trước kia, mất hàng hay chậm hàng thì đền tiền là xong. Nhưng giờ, uy tín mới là thứ đắt giá nhất", bà Hoa nhấn mạnh khi chỉ tay vào màn hình giám sát trung tâm rộng lớn. Doanh nghiệp buộc phải đầu tư mạnh vào hạ tầng đám mây (Cloud) và các hệ thống định vị vệ tinh độ trễ thấp. Nhờ dữ liệu lớn (Big Data), công ty đã có thể dự báo được các điểm tắc nghẽn giao thương trước cả tuần lễ để tư vấn lộ trình thay thế cho khách hàng. Nếu không có hạ tầng số đủ mạnh để xử lý hàng triệu dữ liệu mỗi giây, doanh nghiệp có thể bị "mù" thông tin. Trong bão tố, ai có 'bản đồ' chính xác nhất, người đó sống sót".

Rõ ràng, với các doanh nghiệp như VINTEX hay GOLDTRANS, hạ tầng số đã vượt thoát khỏi ý nghĩa công cụ hỗ trợ để trở thành hạ tầng thiết yếu, ngang hàng với điện và nước.

* Cơ hội cho người linh hoạt

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình thị trường lao động và cách thức vận hành doanh nghiệp. Tuy nhiên, AI không thể chạy trên nền tảng giấy tờ thủ công. AI cần "thức ăn" là dữ liệu sạch và hạ tầng tính toán mạnh mẽ.

Tại khu vực tài chính – ngân hàng, nơi dòng tiền và dữ liệu luôn song hành, sự chuyển dịch này diễn ra mạnh mẽ nhất. Ông Dương Viết Hùng, đại diện Công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tư VPS tại TP. Hồ Chí Minh chia sẻ về cuộc cách mạng năng suất đang diễn ra tại văn phòng mình. "Nhiều người lo ngại AI cướp việc, nhưng tôi thấy AI đang giải phóng con người khỏi sự nhàm chán", ông Hùng nói.

Trước đây, các chuyên viên mất 70% thời gian để thu thập và làm sạch dữ liệu thủ công. Nay, nhờ đầu tư vào kho dữ liệu tập trung (Data Warehouse) và tích hợp các module AI, máy móc làm việc đó trong tích tắc. Nhân sự của công ty giờ chuyển sang làm những việc mà AI chưa thể làm như phân tích sâu, thấu cảm và tư vấn chiến lược cho khách hàng. Sau một năm "số hóa" triệt để, doanh thu trên mỗi đầu nhân sự tăng cao.

Bà Hồ Thị Nguyệt, Giám đốc Công ty cổ phần Phát triển Đầu tư Hoàng Hà, chuyên sản xuất và gia công tráng phủ chống dính, đại diện cho lớp doanh nhân trẻ nhạy bén đã chọn cách "đứng trên vai người khổng lồ". Khởi nghiệp giữa lúc kinh tế suy thoái, bà không đầu tư mua máy chủ đắt tiền mà chọn thuê hạ tầng.

"Chúng tôi là doanh nghiệp nhỏ, "tiền tươi thóc thật" phải tính từng đồng. Hoàng Hà không nuôi đội IT, mà thuê trọn gói hạ tầng quản trị trên Cloud tích hợp sẵn AI," bà Nguyệt chia sẻ. Hiện nay, hệ thống đang giúp doanh nghiệp phân tích hành vi khách hàng trên mạng xã hội theo thời gian thực, sau đó điều chỉnh sản phẩm một cách có kế hoạch. Trong khi nhiều đơn vị lớn còn loay hoay họp bàn, thảo luận và duyệt quy trình thì Hoàng Hà đã có sản phẩm đưa ra thị trường. Công nghệ giúp "cá nhanh" thắng "cá lớn". Nếu không đầu tư hạ tầng số ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể sẽ khó tiến xa.

Có thể thấy một mẫu số chung ở nhiều doanh nghiệp Việt hiện nay đó là sự kiên cường và khả năng thích ứng tuyệt vời. Nền kinh tế dù còn nhiều khó khăn, nhưng cộng đồng doanh nghiệp không chọn cách ngồi chờ "trời yên biển lặng" mà chủ động xây dựng hạ tầng số để “chắn sóng”. Với bước đi táo bạo, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt đang được nâng tầm – không phải dựa trên nhân công giá rẻ hay tài nguyên sẵn có, mà dựa trên tốc độ, sự minh bạch và trí tuệ dữ liệu./.