Lãi suất năm 2026: Cuộc đua huy động "nóng" dần và áp lực lên lãi suất cho vay

Làn sóng điều chỉnh tăng lãi suất đang lan rộng trong hệ thống ngân hàng. Không chỉ lãi suất huy động tăng nhanh ở nhiều kỳ hạn, mặt bằng lãi suất cho vay cũng bắt đầu hình thành mức nền mới, phản ánh áp lực thanh khoản và nhu cầu vốn gia tăng của nền kinh tế.

Biến động mạnh tại nhiều ngân hàng

Trong tháng cuối năm 2025 và bước sang đầu năm 2026, hàng loạt ngân hàng tăng lãi suất huy động, trải rộng từ nhóm ngân hàng thương mại nhà nước đến khối ngân hàng cổ phần. Đáng chú ý, nhiều ngân hàng điều chỉnh lãi suất từ 2 đến 3 lần chỉ trong một tháng, cho thấy mức độ cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt.

Ở nhóm ngân hàng cổ phần, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) và Ngân hàng TMCP Thịnh vượng và Phát triển (PGBank) ghi nhận tới 3 lần điều chỉnh, tập trung chủ yếu ở lãi suất các kỳ hạn ngắn và trung hạn. Nhiều ngân hàng khác như Ngân hàng TMCP Quốc dân (NCB), Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB)... đã điều chỉnh tăng lãi suất 2 lần trong tháng qua.

Theo khảo sát của phóng viên TTXVN, tại kỳ hạn 12 tháng, mặt bằng lãi suất tiếp tục được đẩy lên cao, với mức 7,2%/năm tại PGBank. OCB, NCB, Ngân hàng số Vikki Bank, Ngân hàng TMCP Bắc Á (Bac A Bank), Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB), Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVBank), Ngân hàng TMCP Lộc Phát (LPBank) cũng niêm yết lãi suất từ 6-6,6%/năm, tạo mặt bằng lãi suất cao nhất trong gần hai năm trở lại đây.

Đối với kỳ hạn 6 tháng, PGBank dẫn đầu hệ thống với mức 7,1%/năm, trong khi Vikki Bank và Bac A Bank niêm yết tới 6,5%/năm, riêng Bac A Bank áp dụng 6,7%/năm cho khoản tiền gửi trên 1 tỷ đồng. Hiện có 12 ngân hàng niêm yết mức trần 4,75%/năm cho tiền gửi kỳ hạn 3 tháng, đồng thời áp dụng mức này cho các kỳ hạn từ 1-5 tháng.

Không dừng ở biểu lãi suất niêm yết, trên thực tế, nhiều ngân hàng đang áp dụng chính sách cộng thêm lãi suất lớn để thu hút tiền gửi. Điển hình như NCB áp dụng ưu đãi cộng thêm tới 2%/năm cho khách hàng gửi trực tuyến, đưa lãi suất kỳ hạn 12-36 tháng lên mức thực tế là 8,3%/năm. Tương tự, Ngân hàng số Cake by VPBank cũng đẩy lãi suất thực nhận lên tới 8,1%/năm thông qua cơ chế cộng thêm theo bậc thang số dư.

Đáng lưu ý, ở chiều ngược lại, lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên như nhà ở xã hội cũng ghi nhận sự biến động theo cơ chế thị trường. Tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank), lãi suất cho người trẻ mua nhà ở xã hội đã tăng 0,7 điểm % lên mức 5,6%/năm cho 5 năm đầu và 6,6%/năm cho các năm tiếp theo. Đây là hệ quả tất yếu khi mặt bằng lãi suất cho vay bình quân của nhóm 4 ngân hàng thương mại nhà nước - căn cứ tính lãi suất cho gói vay này - đã nhích lên sau đợt tăng lãi suất huy động tại quầy của toàn nhóm "Big4".

Tương tự, các gói vay ưu đãi 5,2-5,6%/năm cố định trong 3 năm tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) hay Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cũng đã dừng triển khai, thay thế bằng mức phổ biến từ 6,3-7%/năm và áp dụng lãi suất thả nổi sau ưu đãi.

Áp lực thanh khoản và cấu trúc vốn

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến ngày 24/12/2025, tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt khoảng 14,1%, thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng tín dụng 17,87%. Khoảng chênh lệch này được xem là nguyên nhân trực tiếp tạo sức ép lên thanh khoản hệ thống.

Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước) thừa nhận, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng có thời điểm tăng cao, phản ánh áp lực bảo đảm an toàn thanh khoản, song Ngân hàng Nhà nước tin tưởng tình hình sẽ sớm được cải thiện khi các giải pháp điều hành được triển khai đồng bộ.

Ở góc độ phân tích, Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS) cho biết bình quân lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng thương mại tư nhân đã tăng 0,7–1 điểm % so với đầu năm, trong khi nhóm ngân hàng quốc doanh tăng khoảng 0,5 điểm %.

MBS chỉ ra 3 nguyên nhân chính khiến lãi suất khó giảm là do chênh lệch tín dụng - tiền gửi ngày càng nới rộng; mất cân đối kỳ hạn vốn tiếp tục gây sức ép khi tiền gửi ngắn hạn dưới 6 tháng chiếm khoảng 80% tổng tiền gửi, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn cho đầu tư hạ tầng ngày càng lớn; chất lượng tài sản chưa cải thiện khi tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ở mức 2% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm xuống 84,3%, khiến áp lực trích lập dự phòng tăng lên, hạn chế dư địa giảm lãi suất.

Ngoài các yếu tố trong nước, MBS cũng lưu ý khả năng Ngân hàng trung ương Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2026 có thể khiến dòng vốn rẻ tại châu Á, trong đó có Việt Nam, quay trở lại Nhật Bản, gián tiếp tạo thêm áp lực lên nguồn vốn trong nước.

Cùng quan điểm, Công ty cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định áp lực huy động để đáp ứng các tỷ lệ an toàn thanh khoản có thể xuất hiện ở một số ngân hàng, dẫn đến cuộc cạnh tranh lãi suất nhằm giữ chân người gửi tiền.

Khó giảm trong ngắn hạn

Dựa trên diễn biến thực tế, các tổ chức tài chính đều đưa ra nhận định thận trọng về xu hướng lãi suất trong năm 2026.

Trong đó, MBS dự báo lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng có thể tăng thêm khoảng 0,5 điểm % trong năm 2026, trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng mạnh và dòng tiền dịch chuyển sang các kênh đầu tư khác như vàng, USD và bất động sản.

Đồng quan điểm, VDSC cho rằng mức tăng có thể đạt từ 0,5-1 điểm % khi vòng quay tiền giảm và áp lực đảm bảo tỷ lệ an toàn thanh khoản (LDR) tại một số ngân hàng thương mại gia tăng. VDSC cũng dự đoán lãi suất cho vay sẽ nhích lên theo sau đà tăng của huy động. Ngoại trừ các gói vay mang tính hỗ trợ chính sách, các chương trình vay ưu đãi thương mại được dự báo sẽ thu hẹp hoặc áp dụng mức lãi suất cao hơn.

Đáng chú ý, Công ty cổ phần Chứng khoán VPBank (VPBankS) thậm chí còn tính đến kịch bản cơ quan quản lý có thể phải tăng lãi suất trần đối với tiền gửi dưới 6 tháng (hiện là 4,75%/năm) vào đầu năm 2026. Mặc dù vậy, các chuyên gia cho rằng tác động tiêu cực của việc lãi suất tăng lên tăng trưởng tín dụng sẽ ở mức hạn chế, bởi mặt bằng lãi suất hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn cuối năm 2022 - đầu năm 2023. VPBankS dự báo tăng trưởng tín dụng năm 2026 vẫn có thể đạt 18-20%, phản ánh nhu cầu vốn cao khi hoạt động kinh tế khởi sắc.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước khẳng định sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt, hài hòa mục tiêu ổn định thị trường tiền tệ và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.