"Lối thoát" nào cho căng thẳng giá năng lượng ở châu Âu?

Tình hình tại Pháp cũng tương tự. BR24 cho biết, người Pháp hiện phải trả giá khí đốt cao hơn 57% so với đầu năm 2021. Trước tình hình đó, Chính phủ Pháp đã quyết định giảm thuế đối với loại năng lượng quan trọng này, giúp giá khí đốt có thể sẽ không tăng trong những tháng mùa Đông tới. Nhà nước cũng sẽ hỗ trợ các hộ gia đình có thu nhập thấp. Họ sẽ nhận được 100 euro/hộ gia đình trong tháng 12 tới để chi trả cho việc giá khí đốt tăng cao.

Tương tự, Vương quốc Anh cũng chịu ảnh hưởng rất nặng nề. Kể từ đầu năm, giá khí đốt bán buôn đã tăng 250%. Điều này đã gây ra hậu quả lớn đối với nền kinh tế và người tiêu dùng tại "quốc đảo sương mù". Trong vài tuần qua, một số nhà cung cấp năng lượng tại nước này đã phá sản. Hàng triệu khách hàng bị ảnh hưởng và phải thay đổi nhà cung cấp khí đốt và điện khác, khiến họ phải trả chi phí cao hơn đáng kể vì phải ký các hợp đồng với mức giá mới.

Nước Anh có đến 85% dân số sử dụng khí đốt tự nhiên để sưởi ấm, nhiều người Anh hiện đang lo lắng về việc mùa Đông tới đây họ sẽ phải sống trong giá lạnh, vì không có đủ khí đốt cho nhu cầu sưởi ấm. Tuy nhiên, Bộ trưởng Kinh tế Anh Kwasi Alfred Addo Kwarteng đang cố gắng trấn tĩnh người dân. Ông cho biết, ưu tiên hàng đầu của chính phủ là bảo vệ người tiêu dùng, sẽ không ai phải sống trong những căn hộ lạnh lẽo không được sưởi ấm.

Tại Đức, theo báo Die Welt (Thế giới), giá khí đốt đang ở mức cao và các bể dự trữ không còn đầy như trước, khi mùa Đông đang đến gần. Nỗi lo về việc thiếu hụt khí đốt ngày càng gia tăng. Die Welt dẫn lời ông Thomas Engelke từ Hiệp hội người tiêu dùng Đức cho biết giá khí đốt tăng là điều đáng lo ngại. Trong 12 tháng qua, giá khí đốt bán buôn tại Đức đã tăng gấp ba lần. Ông cho rằng trong những năm tới sẽ tiếp tục có những đợt tăng giá hơn nữa. Trong bối cảnh đó, việc đảm bảo nguồn cung ổn định là vấn đề đáng lo ngại.

Theo đài BR24, có nhiều nguyên nhân khiến giá năng lượng tăng mạnh. Đầu tiên phải kể tới đó là nhu cầu năng lượng ngày càng tăng. Sau cuộc khủng hoảng COVID-19, nền kinh tế của nhiều quốc gia đang phục hồi nhanh hơn dự kiến, các doanh nghiệp đã nhanh chóng quay trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, cùng với đó là nguồn cung năng lượng lại giảm.

Ví dụ, tại Brazil, nơi thủy điện có vai trò hết sức quan trọng đối với nền kinh tế, thời gian qua do hạn hán kéo dài nên các nhà máy thủy điện phải hoạt động cầm chừng. Hay ở Anh, ngoài những tác động tiêu cực của Brexit, chỉ việc Anh rời Liên minh châu Âu (EU), trong suốt một thời gian dài từ tháng Năm đến tháng Chín, các nhà máy điện gió bị ảnh hưởng vì thiếu gió. Điều này khiến nhu cầu từ các dạng năng lượng hóa thạch tăng lên. Điều kiện mùa Đông khắc nghiệt của năm 2020 ở một số quốc gia cũng đã làm giảm trữ lượng khí đốt trong các kho dự trữ. Các cơ sở lưu trữ khí đốt ở Đức và châu Âu hiện có mức lưu trữ thấp hơn bình thường trước mùa Đông.

Trong khi đó, theo tờ Die Welt, nền kinh tế châu Âu đã có một khởi đầu tốt ngoài mong đợi sau khi đại dịch COVID-19 được kiểm soát. Điều này dẫn đến nhu cầu năng lượng tăng vọt. Nhu cầu càng cao thì giá cả càng gia tăng. Theo quy luật của thị trường, các tàu chở khí đốt hóa lỏng từ các nước sản xuất chủ yếu hướng đến nơi có thể tạo ra lợi nhuận cao nhất, nơi đó là hiện châu Á. Tại đây, "cơn khát" khí đốt đang ở mức cao nhất thế giới, do đó mức độ sẵn sàng chi trả là rất cao.

Kết quả là khí đốt ngày càng trở nên đắt đỏ và khan hiếm hơn ở châu Âu. Một yếu tố nữa thúc đẩy giá khí đốt gia tăng là chi phí bảo vệ khí hậu, hay phí phát thải CO2, cũng đã tăng mạnh trong thời gian gần đây.

Die Welt dẫn lời người phát ngôn chính sách năng lượng của nhóm nghị sĩ đảng Dân chủ tự do (FDP) trong Quốc hội Đức ông Martin Neumann cho biết, do môi trường giá cao hơn nên các doanh nghiệp nhập khẩu khí đốt của Đức quyết định không bổ sung hàng dự trữ trong mùa Hè. Tuy nhiên, giá cả ngày càng tăng cao hơn trong suốt cả năm 2021, cao đến mức người ta chỉ mua đủ lượng họ thực sự cần. Điều này giải thích tại sao các cơ sở lưu trữ khí đốt của Đức hiện nay lại có lượng lưu kho, ít hơn bình thường, dẫn đến lo ngại về việc thiếu hụt nguồn cung, trong khi giá cả tiếp tục tăng.

Ô tô chờ đổ xăng tại trạm xăng ở London, Anh. Ảnh: AFP/TTXVN

 

* Hướng giải quyết

Theo truyền hình Tagesschau của Đức, cả châu Âu hiện phải đối mặt với tình trạng giá khí đốt tự nhiên và giá điện tăng cao, song các nước Liên minh châu Âu (EU) phản ứng rất khác nhau trước cú sốc giá năng lượng. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng cần rút ra kết luận dài hạn và không để phụ thuộc vào một nguồn năng lượng mặc dù rất hấp dẫn khi giá thấp, nhưng lại đột ngột tăng giá khi thị trường biến động. Pháp sẽ giới hạn giá điện và khí đốt cho đến tháng Tư tới và cung cấp một khoản trợ cấp năng lượng 100 euro/hộ gia đình cho 6 triệu hộ gia đình đặc biệt khó khăn.

Với Tây Ban Nha, Tagesschau cho biết, nước này đang tạm thời giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với điện. Nhưng Thủ tướng Pedro Sanchez cho rằng điều này là chưa đủ. Theo ông, tất cả các quốc gia thành viên EU đang phải đối mặt với sự tăng giá năng lượng, do đó cần phải đưa ra một giải pháp chung ở cấp độ châu Âu, chứ không chỉ là giải pháp từ mỗi quốc gia riêng lẻ.

Tây Ban Nha, Pháp và ba quốc gia EU khác cùng đưa ra công thức, đó là cùng nhau điều phối việc mua khí đốt, điều tiết thị trường điện, giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp. Mặc dù vậy, không phải tất cả các nước EU đều đồng tình ủng hộ.

Trong khi đó, Thủ tướng Hungary Viktor Orban cho rằng kế hoạch tăng giá khí thải CO2 của EU là một kế hoạch tồi tệ, người dân EU sẽ phải trả những hóa đơn năng lượng cao hơn nhiều, nếu kế hoạch này không được rút lại. Quan điểm của Ba Lan cũng tương tự khi cho rằng giá năng lượng đã leo thang rất cao, do đó không thể tiếp tục đặt thêm gánh nặng lên vai người dân EU trong việc bảo vệ khí hậu.

Về phía EU, Tagesschau cho biết, Ủy ban châu Âu (EC) phản đối những lập luận như vậy. Họ cho rằng quá trình "xanh hóa" châu Âu càng đạt nhiều tiến bộ thì châu Âu càng ít phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Brussels muốn giảm bớt gánh nặng cho các hộ gia đình nghèo, vốn phải chịu ảnh hưởng nặng nề từ giá năng lượng cao.

Ủy viên EC phụ trách vấn đề năng lượng Kadri Simson cho rằng ngay từ trước khi giá năng lượng tăng mạnh, hàng triệu người châu Âu vẫn phải sống trong cảnh thiếu hụt năng lượng. Nếu giả cả tiếp tục tăng, sẽ có nhiều người hơn nữa bị ảnh hưởng, trong đó có cả các hộ gia đình thu nhập trung bình.