Mất thị trường Trung Quốc, nông sản Mỹ sẽ đi về đâu?

Bốc dỡ đậu tương nhập khẩu tại cảng Nam Thông thuộc tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN

Đầu năm nay, phần lớn nông dân Mỹ kỳ vọng hòa vốn hoặc có thể có một chút lợi nhuận nếu tìm được cách cắt giảm chi phí sản xuất đang ở mức rất cao. Thế nhưng hiện tại, họ đang phải đối mặt với nguy cơ mất thị trường xuất khẩu lớn nhất đối với nhiều loại nông sản sau khi Trung Quốc đáp trả các mức thuế của Mỹ.

Ông Caleb Ragland, Chủ tịch Hiệp hội Đậu tương Mỹ (ASA) tại Magnolia, bang Kentucky, phát biểu: "Ngành nông nghiệp Mỹ đã và đang phải vật lộn với vô vàn khó khăn lớn và không cho phép bất kỳ sai sót nào xảy ra".

Nông dân trồng đậu tương và lúa miến đặc biệt lo ngại vì ít nhất một nửa sản lượng của họ để phục vụ xuất khẩu, và Trung Quốc từ lâu đã là khách hàng lớn nhất. Năm 2024, Trung Quốc cũng đã mua một lượng lớn ngô, thịt bò, thịt gà và các sản phẩm nông sản khác của Mỹ, với tổng giá trị lên tới 24,65 tỷ USD.

Tuy nhiên, với việc Trung Quốc công bố áp thuế 34% lên tất cả các sản phẩm của Mỹ vào ngày 4/4, bên cạnh các mức thuế đã được áp dụng trước đó trong năm nay tất cả những mặt hàng này sẽ trở nên đắt đỏ hơn rất nhiều tại thị trường Trung Quốc. Giá các sản phẩm nông sản đã giảm sau khi Mỹ công bố các mức thuế quan vào đầu tuần này.

Ông Tim Dufault, chủ một trang trại ở Tây Bắc Minnesota, gần biên giới Canada (Ca-na-đa) cho biết: "Trong những năm thuận lợi, nông dân trồng đậu tương có thể thu lợi nhuận từ 50-75 USD trên mỗi mẫu, nhưng năm nay không phải là một năm tốt vì giá nông sản không đủ bù đắp chi phí sản xuất ngày càng tăng cao. Việc giá giảm trong hai ngày qua đã khiến nông dân mất khoảng 25 USD trên mỗi mẫu."

Ông Dufault lo ngại rằng các mức thuế mới này có thể đẩy nhiều hộ nông dân đến bờ vực phá sản, bao gồm cả những người trẻ tuổi mà ông đã cho thuê đất trong năm nay khi ông nghỉ hưu, vì họ có nguy cơ chẳng kiếm được gì trong năm 2025.

Một trong những mối lo ngại lớn nhất và dai dẳng là nông dân và người chăn nuôi Mỹ sẽ mất thị phần khi Trung Quốc chuyển sang mua đậu tương, thịt bò, thịt gà và nông sản khác từ Brazil (Bra-xin) và các quốc gia khác. Trung Quốc sẽ tiếp tục mua lúa mỳ để sản xuất đồ uống baijiu, một loại đồ uống phổ biến tương tự rượu whisky ở Mỹ, nhưng họ sẽ mua từ các quốc gia khác thay vì Mỹ.

Nông dân Mỹ đã phải hứng chịu "cuộc chiến thương mại" trước đây của ông Trump với Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên. Nhưng lần này, các mức thuế của ông Trump được áp dụng trên phạm vi toàn cầu, do đó Trung Quốc có thể không phải là quốc gia duy nhất đáp trả bằng cách áp đặt các mức thuế của riêng họ.

Cách duy nhất giúp phần lớn nông dân Mỹ vượt qua cuộc chiến thương mại trước đó của ông Trump là nhờ hàng chục tỷ USD trợ cấp từ chính phủ. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu ông có thực hiện điều tương tự lần này hay không. Ông Trump đã cấp cho họ hơn 22 tỷ USD trợ cấp vào năm 2019 và gần 46 tỷ USD vào năm 2020, mặc dù khoản trợ cấp năm đó cũng bao gồm các khoản hỗ trợ liên quan đến đại dịch COVID-19.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins trả lời phỏng vấn Fox News trong tuần này rằng, hiện tại bà chưa thấy cần thiết phải có các khoản trợ cấp lớn, và vài tháng nữa mới có thể khẳng định chắc chắn. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng Tổng thống Trump luôn thể hiện cam kết vững chắc đối với nông dân, chủ trang trại và các cộng đồng nông thôn của Mỹ. Bà nói: "Chúng tôi sẽ chuẩn bị sẵn sàng nếu điều đó thực sự cần thiết".

Tuy nhiên, những người nông dân không ai mong muốn điều đó. Ông Andy Hineman, Phó chủ tịch Hiệp hội những người trồng lúa mỳ Kansas, bày tỏ: "Chúng tôi không muốn sống dựa vào trợ cấp của chính phủ. Chúng tôi muốn bán những sản phẩm do chính mình làm ra."

Còn nông dân Bryant Kagay, một trong những chủ sở hữu trang trại Kagay tại Amity, Missouri, cho biết, ông không tin rằng các mức thuế này, với cách áp dụng hiện tại, sẽ kéo dài được lâu và ông cũng không thích ý tưởng nhận trợ cấp từ chính phủ.

Niềm hy vọng của những người nông dân là các mức thuế của ông Trump sẽ mở đường cho những cuộc đàm phán với các quốc gia khác, qua đó giảm thuế và dỡ bỏ các rào cản thương mại khác.