Năm vấn đề với doanh nghiệp khiến AEC vẫn xa vời

Tiếp phần 1: Hội nhập AEC: Giảm thuế nhanh khiến cạnh tranh càng lớn

Đội ngũ doanh nghiệp Việt Nam cần nhận rõ thách thức để hội nhập thành công. Ảnh minh họa: Tuấn Anh/TTXVN

*PV: Để có bước đi vững vàng trên con đường hội nhập kinh tế ASEAN, theo Thứ trưởng các doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị những gì để tự tin khi tham gia hội nhập?

Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú: Mặc dù ở tầm vĩ mô, Chính phủ và các bộ, ngành đã chuẩn bị tương đối tốt. Tuy nhiên, ở phía các doanh nghiệp, AEC vẫn là một “thứ” gì đó xa vời. Một là, do tâm lý coi ASEAN chỉ là thị trường nhỏ, các thị trường khác quan trọng hơn.

Thứ hai, thị trường ASEAN còn nhiều thủ tục và rào cản. Thứ ba, lợi thế so sánh của các quốc gia khá tương đồng, mức độ bổ trợ thương mại thấp và cạnh tranh cao. Thứ tư, còn khoảng cách rất lớn giữa công tác tuyên truyền và tiếp nhận của doanh nghiệp.

Trong khi đó, các thông tin tuyên truyền về WTO, TPP rất nhiều nhưng về AEC còn hạn chế. Hơn nữa, các thông tin về AEC hiện rất chung chung, không sát thực với các doanh nghiệp trong từng ngành hàng cụ thể.

Thứ năm, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang phải “vật lộn” với cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay nên chưa đủ tiềm lực để chủ động quan tâm tới hội nhập.

Các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ AEC. Ảnh: Quang Nhựt/TTXVN

Vì thế, các doanh nghiệp Việt Nam phải tìm hiểu rõ nội dung mục tiêu của Cộng đồng kinh tế ASEAN. Bởi, không thể tranh thủ cơ hội mang lại mà không biết mục tiêu của Cộng đồng kinh tế ASEAN là gì, thuế giảm thế nào, mức độ, thời hạn, lộ trình giảm ra sao, dịch vụ dự kiến mở những ngành, lĩnh vực nào…

Bên cạnh đó phải nâng cao năng lực cạnh tranh, nếu không chuẩn bị tốt Việt Nam sẽ không tận dụng được cơ hội mà AEC mang lại mà phải đối mặt với thách thức nhiều hơn.

Ngoài ra, khi thực hiện mục tiêu AEC vào năm 2015 thì những cam kết bắt buộc phải thực hiện liên quan đến sở hữu trí tuệ,  bảo vệ người tiêu dùng, doanh nghiệp vừa và nhỏ, lao động có kỹ năng, vốn, tài chính,… thì các doanh nghiệp Việt Nam phải chuẩn bị tốt trong việc bảo vệ thương hiệu cũng như đảm bảo chất lượng mẫu mã tốt hơn và đặc biệt là những qui định về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Đặc biệt, doanh nghiệp phải biết tận dụng những cơ hội mà các doanh nghiệp khác trong khu vực ASEAN có được và tích cực hơn nữa trong việc liên hệ với những cơ quan phụ trách những nội dung khác nhau của mục tiêu Cộng đồng kinh tế ASEAN để có được những thông tin cập nhật.

*PV: Trước sự kiện Việt Nam tham gia Cộng đồng kinh tế ASEAN vào cuối năm nay, xin Thứ trưởng cho biết Bộ Công Thương đã có động thái gì để hỗ trợ cho doanh nghiệp?

Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú: Đối với các lĩnh vực như dịch vụ, vận tải, cơ sở hạ tầng, thuận lợi hóa thương mại, ASEAN thống nhất sẽ nỗ lực hơn nữa để hoàn thành trong năm 2016.

Việt Nam là một trong các nước đứng đầu về tỷ lệ thực hiện (94,5%), thể hiện chủ trương nhất quán của Chính phủ là tích cực và chủ động đóng góp cho việc xây dựng AEC.

Trong lĩnh vực thương mại hàng hóa, Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA) khẳng định ưu tiên của ASEAN trong thời gian tới là thúc đẩy thuận lợi hoá thương mại trong khu vực. Ưu tiên này của ASEAN cũng phù hợp với nhiệm vụ đề ra trong Nghị quyết số 19/NQ-CP của Chính phủ Việt Nam.

Đây cũng là các nội dung hoạt động Việt Nam đã và đang triển khai tích cực. Cụ thể, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 28/TT-BCT ngày 20/8/2015 quy định việc thực hiện thí điểm tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa.

Cùng với đó, Việt Nam đang chuẩn bị ký Nghị định thư khung pháp lý Cơ chế một cửa ASEAN và dự kiến sẽ kết nối Cơ chế Hải quan một cửa quốc gia với Singapore, Malaysia, Thái Lan, Indonesia vào tháng Chín tới.

Đặc biệt, để hỗ trợ cho các doanh nghiệp, Bộ Công Thương đang xây dựng đề án về Cơ sở dữ liệu thương mại ASEAN với trọng tâm là cung cấp thông tin về các biện pháp phi thuế liên quan tới thương mại.

*PV: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!