Năm xu hướng tài chính sẽ kết thúc trong năm 2022

Đồng USD. Ảnh: AFP/TTXVN

Tạp chí The Economist đưa ra nhận định về năm xu hướng tài chính sẽ được đặt dấu chấm hết trong năm 2022.

* Kết thúc kỷ nguyên tiền rẻ

Trong năm 2022, lạm phát cao kéo dài đã khiến Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu chu kỳ thắt chặt nhanh nhất kể từ những năm 1980, nâng phạm vi mục tiêu cho lãi suất chuẩn thêm hơn 4 điểm phần trăm, lên 4,25-4,5%. Các ngân hàng trung ương khác đều bước theo sát sau Fed.

Các thị trường kỳ vọng lãi suất sẽ ngừng tăng vào năm 2023, với mức cao nhất là từ 4,5% đến 5% ở Anh và Mỹ, và 3% và 3,5% ở Khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone). Nhưng khả năng lãi suất quay trở lại con số không là rất nhỏ. Chẳng hạn, một quan chức cấp cao của Fed cho rằng, lãi suất của Fed khi kết thúc năm 2023 sẽ trên 5%, trước khi giảm xuống khoảng 2,5% trong dài hạn. Thời đại của tiền miễn phí đã qua.

* Xu hướng tăng giá dài hạn đã chấm dứt

Thị trường giá cổ phiếu tăng cao trong thời gian dài đã chấm dứt, do chính sách của các ngân hàng trung ương. Từ hậu khủng hoảng tài chính năm 2009 đến đỉnh điểm vào cuối năm 2021, chỉ số S&P 500 của các cổ phiếu hàng đầu Mỹ đã tăng 600%. Sự gián đoạn đối với quá trình đi lên - chẳng hạn như sự sụt giảm đột ngột khi bắt đầu đại dịch - rất kịch tính, nhưng chỉ tồn tại trong thời gian ngắn.

Nhưng sự sụt giảm năm nay đã được chứng minh là kéo dài. S&P500 đã giảm một phần tư xuống mức thấp nhất trong năm nay vào giữa tháng Mười. Chỉ số cổ phiếu toàn cầu của MSCI đã giảm 20%. Cổ phiếu cũng không phải là loại tài sản duy nhất bị phá giá. Giá cổ phiếu giảm một phần do lãi suất tăng và khiến các tài sản rủi ro trở nên kém hấp dẫn hơn khi so sánh.

Cơ chế tương tự đã đẩy giá trái phiếu xuống để điều chỉnh lợi suất của chúng với lãi suất hiện hành. Các chỉ số về trái phiếu toàn cầu, Mỹ, châu Âu và thị trường mới nổi đã giảm lần lượt 16%, 12%, 18% và 15%. Cho dù giá có giảm sâu hơn nữa hay không thì “thị trường giá lên trong mọi thứ” đã kết thúc.

* Vốn bốc hơi

Vốn không chỉ rẻ trong những năm cuối cùng của thị trường giá lên, mà dường như nó có ở khắp mọi nơi. Các chương trình nới lỏng định lượng (QE) của các ngân hàng trung ương, được đưa ra trong cuộc khủng hoảng tài chính để ổn định thị trường, đã trở nên quá tải trong thời kỳ đại dịch. Cùng với nhau, các ngân hàng trung ương của Mỹ, Anh, Eurozone và Nhật Bản đã bơm ra hơn 11.000 tỷ USD, sử dụng số tiền này để tích trữ các tài sản “an toàn”, chẳng hạn như trái phiếu chính phủ, và làm giảm lợi suất của chúng.

Điều này đã đẩy các nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận vào các góc đầu cơ hơn của thị trường. Đổi lại, những tài sản này bùng nổ. Trong thập kỷ tính đến năm 2007, các công ty Mỹ đã phát hành 100 tỷ USD trái phiếu có lãi suất cao rủi ro nhất mỗi năm. Trong những năm 2010, họ kiếm được trung bình 270 tỷ USD. Vào năm 2021, họ đạt 486 tỷ USD.

Năm 2022, thị trường Mỹ đã giảm ba phần tư. Fed và Ngân hàng trung ương Anh (BoE) đã đảo ngược các chương trình mua trái phiếu của họ; Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang chuẩn bị làm điều tương tự. Thanh khoản đang cạn kiệt, và không chỉ từ phần cuối đầy rủi ro của thị trường nợ. Các đợt chào bán lần đầu ra công chúng (IPO) đã phá vỡ mọi kỷ lục vào năm 2021, huy động được 655 tỷ USD trên toàn cầu. Giờ đây, các đợt IPO của Mỹ chuẩn bị bước vào năm khó khăn nhất kể từ năm 1990. Giá trị của các vụ sáp nhập và mua lại cũng giảm, mặc dù ít nghiêm trọng hơn. Vốn dồi dào đã chuyển sang khan hiếm vốn.

Sàn chứng khoán New York, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

* Cổ phiếu giá trị đánh bại cổ phiếu tăng trưởng

Đợt tăng giá là khoảng thời gian chán nản đối với các nhà đầu tư “giá trị”, những người săn tìm những cổ phiếu rẻ so với thu nhập hoặc tài sản cơ bản của họ. Lãi suất thấp và việc chấp nhận rủi ro do QE thúc đẩy đã khiến cách tiếp cận thận trọng này chắc chắn không còn hợp thời. Thay vào đó, các cổ phiếu “tăng trưởng”, hứa hẹn lợi nhuận bùng nổ trong tương lai ở mức giá cao so với thu nhập hiện tại, đã vượt lên dẫn trước. Từ tháng 3/2009 đến cuối năm 2021, chỉ số chứng khoán tăng trưởng toàn cầu của MSCI tăng vọt với hệ số 6,4, gấp hơn hai lần mức tăng của chỉ số giá trị tương đương.

Năm nay, lãi suất tăng đã lật ngược tình thế. Với lãi suất 1%, để có 100 USD sau 10 năm, bạn phải gửi 91 USD vào tài khoản ngân hàng ngay hôm nay. Với lãi suất 5%, bạn chỉ cần bỏ ra 61 USD. Sự kết thúc của tiền rẻ rút ngắn tầm nhìn của các nhà đầu tư, buộc họ phải ưu tiên lợi nhuận trước mắt hơn là lợi nhuận trong tương lai xa. Cổ phiếu tăng trưởng đã mất đi sức hấp dẫn, thay vào đó, cổ phiếu giá trị đã trở lại thịnh hành.

* Các sàn tiền ảo sụp đổ 

Những người nghĩ rằng tiền điện tử (cryto) chẳng có ích lợi gì ngoài cờ bạc và các hoạt động đáng ngờ không thể hy vọng có một ví dụ nào tốt hơn sự sụp đổ của sàn FTX. Sàn giao dịch tiền điện tử cũng được cho là gương mặt đáng kính của ngành, được điều hành bởi Sam Bankman-Fried, một nhà từ thiện và nhà tài trợ chính trị 30 tuổi. Tuy nhiên, vào tháng 11/2022, công ty đã phá sản với khoảng 8 tỷ USD tiền của khách hàng bị mất. Các nhà chức trách Mỹ hiện gọi đó là một vụ lừa đảo lớn kéo dài nhiều năm. Bankman-Fried đã bị bắt và đối mặt với cáo buộc hình sự. Nếu bị kết tội, anh Bankman-Fried có thể phải ngồi tù đến hết đời.

Sự sụp đổ của sàn FTX đánh dấu sự bùng nổ của bong bóng tiền điện tử gần đây nhất. Vào thời kỳ đỉnh cao trong năm 2021, giá trị thị trường của tất cả các loại tiền điện tử là gần 3.000 tỷ USD, tăng từ mức gần 800 tỷ USD vào đầu năm. Giá trị này đã giảm trở lại khoảng 800 tỷ USD. Giống như nhiều thứ khác, nguồn gốc của vụ việc nằm ở thời đại tiền rẻ, dồi dào và tâm lý muốn làm gì thì làm mà nó tạo ra./.