Nâng cao năng lực quản lý đê điều, chủ động ứng phó thiên tai cực đoan

Sáng 30/7, tại phường Đồng Hới (tỉnh Quảng Trị), Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội nghị tập huấn kỹ thuật hộ đê, phòng, chống lụt bão cho lực lượng chuyên trách quản lý đê điều các tỉnh, thành phố có đê từ cấp III đến cấp đặc biệt, nhằm nâng cao năng lực ứng phó, xử lý sự cố và cập nhật các quy định mới về đê điều.

Tham dự Hội nghị có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo; Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Phạm Đức Luận; lãnh đạo Cục Cứu hộ cứu nạn (Bộ Quốc phòng), Cục Khí tượng thủy văn, Trường Đại học Thủy lợi, Viện Quy hoạch Thủy lợi; đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường, Chi cục quản lý đê điều của 14 tỉnh, thành phố có đê từ cấp III đến cấp đặc biệt cùng gần 300 cán bộ chuyên trách quản lý đê điều trên cả nước.

Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Phạm Đức Luận cho biết, những năm gần đây, thiên tai ở nước ta diễn biến ngày càng khốc liệt, cực đoan với nhiều loại hình xảy ra trên phạm vi rộng. Đặc biệt, các đợt mưa lũ lớn sau bão trong hai năm 2024 và 2025 đã liên tiếp thiết lập nhiều mốc lũ lịch sử, gây áp lực rất lớn đối với hệ thống đê điều.

Theo ông Phạm Đức Luận, siêu bão Yagi năm 2024 cùng hoàn lưu mưa lớn kéo dài đã ảnh hưởng đến 26 tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa, gây lũ lịch sử trên nhiều tuyến sông thuộc hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình, làm phát sinh hơn 800 sự cố đê điều. Năm 2025 tiếp tục ghi nhận nhiều hình thái thiên tai cực đoan với các đợt mưa lũ liên tiếp sau bão, gây nhiều sự cố nghiêm trọng, uy hiếp an toàn các tuyến đê và làm thiệt hại lớn về người, tài sản.

Từ thực tiễn công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của lực lượng chuyên trách quản lý đê điều. Đây là lực lượng trực tiếp tham mưu về chuyên môn kỹ thuật, tổ chức kiểm tra, phát hiện và xử lý các sự cố ngay từ giờ đầu, góp phần giữ vững an toàn hệ thống đê điều, hạn chế thấp nhất thiệt hại do lũ, bão gây ra.

Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cho biết thêm, năm 2025 là năm đầu tiên các địa phương vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thực tế cho thấy, công tác ứng phó, hộ đê ở một số địa phương vẫn còn những khó khăn, lúng túng, nhất là trong xử lý các tình huống sự cố phát sinh. Cùng với đó, nhiều văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật về đê điều đã được rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới. Vì vậy, việc tập huấn, cập nhật kiến thức và nâng cao năng lực cho lực lượng chuyên trách quản lý đê điều là yêu cầu cấp thiết nhằm chủ động ứng phó với thiên tai trong mùa mưa bão năm 2026 và các năm tiếp theo.

Tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo khẳng định, việc Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai lựa chọn Quảng Trị đăng cai tổ chức hội nghị là cơ hội để địa phương tăng cường trao đổi kinh nghiệm với các tỉnh, thành phố trong cả nước về quản lý đê điều và phòng, chống thiên tai.

Theo ông Lê Văn Bảo, biến đổi khí hậu đang làm thiên tai diễn biến ngày càng cực đoan, khó dự báo và vượt ra ngoài nhiều quy luật truyền thống, điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý đê điều. Theo đó, cần chuyển từ quản lý theo kinh nghiệm sang quản lý dựa trên khoa học, công nghệ và dữ liệu; từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa; đồng thời phát huy trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong công tác phòng, chống thiên tai.

Phó Chủ tịch Lê Văn Bảo cho rằng, Quảng Trị là địa phương thường xuyên chịu tác động của bão, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất và xói lở bờ biển. Những năm gần đây, tỉnh đã tập trung đầu tư nâng cấp các công trình phòng, chống thiên tai; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo; nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành và phát huy vai trò của cộng đồng trong phòng ngừa, ứng phó thiên tai.

Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, Quảng Trị có không gian phát triển rộng hơn với đầy đủ vùng núi, đồng bằng, ven biển và hải đảo, cùng hệ thống sông, cửa sông và hồ chứa đa dạng. Điều này mở ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý tài nguyên nước, phòng, chống thiên tai và bảo đảm an toàn các công trình bảo vệ dân sinh. Tỉnh mong muốn tiếp tục học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương có hệ thống đê lớn để từng bước nâng cao năng lực quản lý, góp phần bảo đảm an toàn cho nhân dân trước thiên tai.

Tại Hội nghị, các đại biểu được cập nhật những quy định mới của pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật về đê điều; đánh giá diễn biến các trận lũ lớn sau bão trong các năm 2024-2025; phân tích thực trạng hệ thống đê điều, bãi sông, lòng dẫn; đồng thời trao đổi kinh nghiệm xử lý sự cố, bảo đảm an toàn hệ thống đê điều khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng tập trung thảo luận những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý, hộ đê; chia sẻ bài học kinh nghiệm từ thực tiễn và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, tăng cường năng lực ứng phó thiên tai, bảo đảm an toàn hệ thống đê điều trong mùa mưa bão năm 2026 và những năm tiếp theo, góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhà nước và nhân dân, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.