Nga “đau đầu” đối phó với thâm hụt ngân sách

Để bổ sung ngân quỹ, chính phủ Nga sẽ phải lựa chọn một trong hai phương án: phá giá đồng rouble hoặc tăng nợ quốc gia. Tình hình hiện nay đang thoáng gợi lại mùa Thu năm 1998 khi Chính phủ Nga công bố tình trạng vỡ nợ và từ chối trả nợ nước ngoài, khiến tỷ giá đồng rouble giảm mạnh.

Tất nhiên, hoạt động tài chính và kinh tế hiện nay tốt hơn trước rất nhiều. Nga không bị đe doạ vỡ nợ do tổng số tiền nợ nước ngoài chỉ là 50,1 tỷ USD, trong khi dự trữ ngoại hối đạt 371,6 tỷ USD. Nhưng vẫn tồn tại những vấn đề về ngân khố. Ngân sách liên bang năm 2016 được dự trù dựa trên mức thâm hụt 2.400 tỷ rouble (1 USD = 78,10 rouble).

Con số này được tính toán dựa trên dự đoán giá dầu Urals ở mức trung bình 50 USD/thùng. Bộ Phát triển Kinh tế Nga ước tính, với mức giá trung bình chỉ 40 USD/thùng thì chênh lệch giữa thu và chi sẽ tăng lên 3.900 tỷ rouble.

Để bù đắp thâm hụt ngân sách thì cần sử dụng quỹ dự trữ. Và tất cả đều biết quỹ này không phải là vô tận. Chỉ trong một năm, “túi tài chính an toàn” của Nga đã hụt 36%, tương đương khoảng 3,7 tỷ rouble.

Một cách khác để có thêm tiền là làm suy yếu đồng rouble.

Sự phá giá đồng tiền quốc gia cho phép cân bằng những tác động tiêu cực từ tình trạng sụt giảm giá dầu. Lý do rất đơn giản: dầu được bán để đổi lấy USD; đồng tiền Mỹ càng đắt thì kho bạc sẽ lại càng nhận được nhiều rouble.

Tuy nhiên, Thư ký báo chí của Thủ tướng Nga, Natalia Timakova gọi thông tin chuẩn bị phá giá đồng tiền quốc gia là “hoàn toàn nhảm nhí”. Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Nga (BoR) đều trình bày một ý tưởng chung, trong đó nhấn mạnh sẽ không làm ảnh hưởng tới tỷ giá đồng tiền quốc gia.

Trong khi đó, Moskva cũng không có nhiều điều kiện để xoay chuyển. Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov nhấn mạnh, giảm thâm hụt, thích ứng ngân sách với tình hình kinh tế hiện nay là những mục tiêu chính của Chính phủ. Nếu không, quan chức này cảnh báo kinh tế Nga có thể quay ngược trở lại năm 1998 - toàn bộ gánh nặng của nền kinh tế đè nặng lên vai người dân.

Để đủ bù đắp thâm hụt cần sử dụng nguồn quỹ dự trữ, vay tiền nước ngoài, tăng thuế, bán tháo tài sản nhà nước hoặc phá giá đồng rouble. Không ai biết điều gì sẽ là tồi tệ nhất. Trong thời gian tới, nhà nước phải bằng cách này hoặc cách khác đối phó với vấn đề thâm hụt ngân sách.

Có khả năng, nhà nước sẽ cần tới sự hỗ trợ của một công cụ tài chính là phá giá. Tuy nhiên, trả lời phỏng vấn Lenta.ru, các chuyên gia cho rằng đồng rouble đã sụp đổ và rất khó để có thể suy yếu hơn nữa. Nhà phân tích cao cấp của công ty đầu tư “Veles Capitol” Yury Kravchenko cho biết: trên thực tế, Chính phủ đã quyết định phá giá từ thời điểm thả nổi đồng rouble tự do. Ông bổ sung thêm: “Ngoài ra, khi giá dầu giảm xuống chỉ còn từ 10-20 USD/thùng thì phá giá cũng sẽ chẳng giúp ích gì nữa”.

Theo nhà phân tích vĩ mô của ngân hàng Raiffeisenbank, Maria Pomelnikova: “Sự mất giá mạnh của đồng rouble là điều không mong muốn cho bất cứ kịch bản nào. Nếu đồng USD vượt quá 100 rouble sẽ xuất hiện rủi ro với sự ổn định tài chính, có khả năng tăng tốc lạm phát, và đó chính xác là những gì Ngân hàng Trung ương đang làm hết khả năng để né tránh”.

Chuyên gia Pomelnikova nhận định: “Với mức giá dầu như hiện nay, đồng tiền Nga theo thời gian sẽ giảm xuống 85 rouble/USD, nếu không muốn nói là lớn hơn”. Trước đó, hồi giữa tháng 1/2016, ngân hàng Bank of America đã công bố dự báo cho biết, để có thể cân bằng thu-chi ngân sách quốc gia thì đồng USD phải có giá 210 rouble/USD khi dầu ở mức giá trung bình là 25 USD/thùng.

Để duy trì mức thâm hụt như hiện nay (3% GDP) thì tỷ giá đồng USD phải tăng lên mức 140 rouble/USD. Trước mắt, Chính phủ Nga có thể sẽ không phá giá đồng tiền quốc gia và áp dụng các biện pháp khác để bổ sung vào kho bạc.

Ông Yury Kravchenko thuộc công ty đầu tư “Veles Capitol” cho biết: “Để đấu tranh với thâm hụt ngân sách cần phải kết hợp một loạt biện pháp: tăng thuế, giảm chi tiêu xã hội và tăng nợ quốc gia. Cần sử dụng các biện pháp này hết sức thận trọng, có tính đến ý kiến của người dân và giới thương nhân”.

Theo quan điểm của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiulina, thực tế, nhà chức trách đang cố gắng tránh phải sử dụng biện pháp làm suy yếu đồng tiền quốc gia, mà ngược lại, đang muốn ổn định đồng rouble.