Ngân hàng Nhà nước siết xử lý các hành vi đẩy mặt bằng lãi suất tăng cao

Trong bối cảnh thị trường tiền tệ xuất hiện những dấu hiệu tăng nhiệt trở lại, Ngân hàng Nhà nước đang tăng cường các biện pháp giám sát và chấn chỉnh hoạt động huy động vốn của các tổ chức tín dụng nhằm giữ ổn định mặt bằng lãi suất, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn với chi phí hợp lý.

Theo bà Hoàng Huyền Châm, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1, từ quý IV/2025 đến nay, thị trường tiền tệ có nhiều diễn biến không thuận lợi. Thanh khoản hệ thống có thời điểm gặp khó khăn, trong khi mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp cũng như tiến trình phục hồi và phát triển kinh tế.

Trước thực tế này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, góp phần kéo giảm mặt bằng lãi suất. Đáng chú ý, theo Thông báo số 117/TB-NHNN về kết luận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước tại cuộc họp ngày 9/4/2026, các tổ chức tín dụng được yêu cầu từ ngày 10/4 giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên so với mức áp dụng trong kỳ báo cáo từ ngày 20/3 đến 31/3/2026, đồng thời giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay.

Tuy nhiên, qua công tác quản lý, thanh tra, giám sát và báo cáo từ các tổ chức tín dụng, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 nhận thấy vẫn tồn tại một số vấn đề cần lưu ý trong hoạt động huy động vốn và áp dụng lãi suất. Vì vậy, cơ quan quản lý đã quán triệt các ngân hàng nghiêm túc thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về giảm mặt bằng lãi suất.

Theo đó, các tổ chức tín dụng phải bảo đảm việc niêm yết, công bố và áp dụng lãi suất đúng quy định, công khai, minh bạch và thống nhất giữa lãi suất niêm yết, chính sách nội bộ và mức lãi suất thực tế áp dụng cho khách hàng. Ngân hàng Nhà nước yêu cầu không để xảy ra tình trạng giảm lãi suất mang tính hình thức hoặc sử dụng các cơ chế khiến mặt bằng lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu các ngân hàng rà soát toàn bộ chương trình ưu đãi, chính sách cộng lãi suất, cơ chế phê duyệt lãi suất ngoại lệ và các hình thức khuyến mại khác nhằm bảo đảm không làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động hoặc tạo ra cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường.

Đặc biệt, Ngân hàng Nhà nước cảnh báo các tổ chức tín dụng không được lợi dụng hoặc lách quy định về huy động ngoại tệ để thực hiện cho vay bằng đồng Việt Nam có tài sản bảo đảm là ngoại tệ rồi gửi ngược trở lại hệ thống ngân hàng nhằm hưởng chênh lệch lãi suất.

Song song với đó, các ngân hàng phải tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và quản trị rủi ro đối với hoạt động huy động vốn. Những trường hợp áp dụng lãi suất thỏa thuận hoặc cộng thêm lãi suất ngoài quy định phải được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật và chỉ đạo điều hành của Ngân hàng Nhà nước.

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường kiểm soát rủi ro đạo đức, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đáng chú ý, cơ quan quản lý cảnh báo tình trạng nhân viên ngân hàng hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết, yêu cầu khách hàng ký trước giấy tờ hoặc lợi dụng các hình thức trực tuyến để chiếm đoạt thông tin, tài sản của khách hàng.

Ngoài việc kiểm soát lãi suất huy động, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng chủ động cân đối nguồn vốn, bảo đảm thanh khoản, tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa tiếp tục giảm lãi suất cho vay. Tín dụng cần được tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế, đồng thời kiểm soát chặt chẽ rủi ro tín dụng và nợ xấu.

Động thái siết chặt quản lý lãi suất của Ngân hàng Nhà nước diễn ra trong bối cảnh thị trường tiền gửi gần đây xuất hiện xu hướng tăng lãi suất trở lại tại một số ngân hàng. Nổi bật là Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) khi tăng mạnh lãi suất tiền gửi trực tuyến ở nhiều kỳ hạn, đưa lãi suất kỳ hạn 12 tháng lên 7,3%/năm. Trước đó, một số ngân hàng như Ngân hàng Thương mại TNHH MTV Ngoại thương Công nghệ số (VCBNeo), Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Riêng VCBNeo đã đưa lãi suất trực tuyến các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên trở lại mức 7%/năm.

Hiện mặt bằng lãi suất trên thị trường vẫn phân hóa đáng kể. Nhóm Big4 gồm Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) duy trì mức lãi suất cao nhất khoảng 6%/năm ở các kỳ hạn dài, trong khi nhiều ngân hàng thương mại cổ phần niêm yết mức từ 7%/năm trở lên cho các kỳ hạn từ 6 đến 24 tháng.

Theo các chuyên gia, áp lực huy động vốn đang gia tăng khi tín dụng phục hồi nhanh hơn tốc độ tăng cung tiền. Trong bối cảnh thanh khoản hệ thống không còn quá dồi dào và tỷ lệ dư nợ trên huy động tại nhiều ngân hàng ở mức cao, lãi suất huy động vẫn chịu áp lực tăng. Điều này khiến nhiệm vụ ổn định mặt bằng lãi suất của Ngân hàng Nhà nước trở nên quan trọng hơn nhằm vừa bảo đảm an toàn hệ thống, vừa hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 nhấn mạnh trong thời gian tới cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về huy động vốn và lãi suất. Trường hợp phát hiện các hành vi làm gia tăng mặt bằng lãi suất hoặc các hành vi tương tự, Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 sẽ xử lý nghiêm theo quy định.