Nghị quyết 79: “Đường băng” cho ngân hàng bứt phá”- Bài cuối: Bài toán quản trị sau cú hích

Để nguồn lực mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng cho nền kinh tế, yêu cầu đặt ra là phải đồng thời nâng chuẩn quản trị, kiểm soát rủi ro, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Đây cũng là điều kiện để hệ thống ngân hàng phát triển an toàn, bền vững và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Nâng chuẩn quản trị và tái cấu trúc hoạt động

Theo ông Tạ Quang Đôn, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Ngân hàng Nhà nước), hệ thống pháp luật ngân hàng thời gian qua đã được hoàn thiện theo hướng “nâng cao năng lực quản trị, điều hành, quản lý rủi ro… hướng hoạt động ngân hàng tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế”.

Điều này đòi hỏi các ngân hàng phải đẩy nhanh áp dụng Basel III, IFRS, nâng cao kiểm soát nội bộ, kiểm toán độc lập và minh bạch thông tin.

Cùng với đó, tái cấu trúc danh mục tín dụng là yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế rủi ro. Các ngân hàng cần giảm phụ thuộc vào khách hàng lớn, chuyển dịch mạnh sang các lĩnh vực sản xuất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh.

Định hướng này đã được nhiều ngân hàng triển khai. Đơn cử tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị, cho biết ngân hàng này sẽ ưu tiên vốn cho lĩnh vực then chốt, dự án trọng điểm quốc gia và các động lực tăng trưởng mới như hạ tầng chiến lược, chuyển đổi năng lượng, kinh tế số. Song song với đó, Vietcombank cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị dữ liệu… ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo vào quản trị rủi ro, điều hành hoạt động theo thời gian thực.

Bên cạnh nỗ lực nội tại của ngân hàng, vai trò của chính sách mang tính quyết định.

Theo ông Tạ Quang Đôn, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật… tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về thể chế”, qua đó tạo hành lang pháp lý phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

Một trong những trọng tâm là phát triển thị trường mua bán nợ, nâng cao vai trò của Công ty Quản lý tài sản (VAMC) và hoàn thiện cơ chế xử lý nợ xấu. Đây là nền tảng để làm sạch bảng cân đối và tạo dư địa tăng trưởng tín dụng an toàn.

Ngoài ra, cơ chế tăng vốn cần được triển khai linh hoạt và đồng bộ. Từ thực tiễn triển khai, lãnh đạo Vietcombank kiến nghị cho phép áp dụng đa dạng các hình thức như giữ lại lợi nhuận, phát hành cổ phiếu và thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Đồng thời, cần phân định rõ giữa nhiệm vụ kinh doanh và nhiệm vụ chính sách, nhằm tránh gây áp lực lên hiệu quả tài chính của ngân hàng thương mại nhà nước.

Một yếu tố không kém phần quan trọng là nguồn nhân lực. Theo ông Nguyễn Thanh Tùng, cần có cơ chế đặc thù để thu hút nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, khi chênh lệch thu nhập giữa khu vực Nhà nước và tư nhân vẫn còn lớn.

Kiểm soát rủi ro, bảo đảm tăng trưởng bền vững

Tăng vốn và mở rộng tín dụng luôn đi kèm với rủi ro nếu thiếu kiểm soát. Nguy cơ tăng trưởng tín dụng nóng, tập trung vào các dự án lớn hoặc lĩnh vực rủi ro có thể gây mất cân đối hệ thống. Do đó, theo ông Tạ Quang Đôn, yêu cầu đặt ra là hệ thống ngân hàng phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và minh bạch thông tin, qua đó bảo đảm hoạt động an toàn trong bối cảnh quy mô ngày càng mở rộng.

Việc kiểm soát rủi ro cần được thực hiện xuyên suốt, từ thẩm định, phê duyệt đến giám sát sau vay, đồng thời gắn với các công cụ hiện đại như kiểm tra sức chịu đựng (stress test) và giới hạn tín dụng nội bộ.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Tùng cũng cho rằng việc tăng vốn không thể tách rời hiệu quả sử dụng vốn, khi ngân hàng phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về tăng trưởng, an toàn và chuẩn mực quốc tế. Ông nhấn mạnh mục tiêu là nâng tầm toàn diện về năng lực tài chính, chất lượng tăng trưởng, chuẩn mực quản trị và vị thế khu vực.

Thực tế cho thấy, nếu dòng vốn không được phân bổ hợp lý, nguy cơ tập trung tín dụng vào một số lĩnh vực hoặc nhóm khách hàng lớn có thể làm gia tăng rủi ro hệ thống. Do đó, cùng với mở rộng quy mô, các ngân hàng cần tăng cường kiểm soát từ khâu thẩm định đến giám sát sau vay, đồng thời ứng dụng công nghệ để theo dõi dòng tiền và cảnh báo sớm rủi ro.

Để kiểm soát nợ xấu khi tập trung tín dụng vào các nhóm khách hàng lớn, PGS.TS. Nguyễn Thùy Dương, Trưởng khoa Ngân hàng - Học viện Ngân hàng cho rằng hệ thống ngân hàng cần quản trị rủi ro theo toàn bộ chuỗi giá trị nhằm kiểm soát dòng tiền minh bạch; đồng thời áp dụng nghiêm các chuẩn mực quốc tế như Basel III, thường xuyên kiểm tra sức chịu đựng và thiết lập giới hạn tín dụng nội bộ.

“Cùng với đó, cần tăng cường giám sát sau vay độc lập, tách bạch các khâu thẩm định, phê duyệt và theo dõi vốn để bảo đảm sử dụng hiệu quả”, PGS.TS. Nguyễn Thùy Dương nhấn mạnh.

Đáng chú ý, để cụ thể hóa Nghị quyết 79, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Quyết định số 464/QĐ-NHNN về Chương trình hành động triển khai Nghị quyết số 29/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 79. Chương trình nhằm tổ chức thực hiện đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp, đồng thời phân công rõ trách nhiệm cho các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp Nhà nước trong ngành.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu toàn hệ thống quán triệt sâu sắc quan điểm phát triển kinh tế Nhà nước, đồng thời đổi mới mạnh mẽ tư duy điều hành theo hướng chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại và hành động quyết liệt. Một trong những trọng tâm là rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng nhằm kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đồng thời phân định rõ chức năng quản lý Nhà nước với chức năng kinh doanh của doanh nghiệp. Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng giảm can thiệp trực tiếp, tăng phân cấp, phân quyền và áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chương trình cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo và chuyên gia, gắn với cơ chế đãi ngộ phù hợp và tăng cường trách nhiệm giải trình. Trong lĩnh vực chuyển đổi số, Ngân hàng Nhà nước định hướng hoàn thiện các cơ sở dữ liệu ngành, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia nhằm phục vụ công tác giám sát, hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực hiệu quả.

Những động thái này cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc nhanh chóng đưa Nghị quyết 79 vào thực tiễn, tạo nền tảng để hệ thống ngân hàng vận hành an toàn, hiệu quả và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế trong giai đoạn tới.

Nghị quyết 79: “Đường băng” cho ngân hàng bứt phá”- Bài 1: “Cởi trói” vốn cho ngân hàng chủ lực

 Nghị quyết 79: “Đường băng” cho ngân hàng bứt phá”- Bài 2: Khi ngân hàng Việt tăng tốc hội nhập tài chính