Phát hiện hóa thạch mới hé lộ thêm về họ hàng cổ xưa loài người

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, các nhà nghiên cứu đã khai quật gần hồ Turkana ở miền Bắc Kenya và tìm thấy hóa thạch xương bàn tay và bàn chân thuộc về một họ hàng đã tuyệt chủng của loài người, có niên đại 1,52 triệu năm trước.

Kết quả nghiên cứu cho thấy loài này có khả năng cầm nắm và thao tác các vật thể như công cụ bằng đá, đồng thời di chuyển hoàn toàn bằng hai chân.

Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Nature cho thấy các hóa thạch được phát hiện tại một khu vực có tên là Koobi Fora, nằm ở phía Đông hồ Turkana, đại diện cho xương bàn tay và bàn chân đầu tiên được cho là của loài Paranthropus boisei. Bộ xương không hoàn chỉnh này bao gồm phần lớn bàn tay, 3 xương bàn chân, hầu hết răng, một phần xương cẳng tay và các mảnh xương sọ.

Xét đến tính rời rạc của những hóa thạch từng được tìm thấy trước đây, khám phá mới này mang tính đột phá trong nghiên cứu về Paranthropus boisei. Loài này là một thành viên của dòng dõi tiến hóa của loài người, về cơ bản là họ hàng của Homo sapiens, vốn tiến hóa muộn hơn nhiều.

Paranthropus boisei có thân hình cường tráng với bộ hàm chắc khỏe và hàm răng đồ sộ. Hộp sọ của loài này thích nghi với việc nhai mạnh các loại thực vật dai, có một mào trên đỉnh sọ để neo giữ các cơ hàm lớn, trong khi xương gò má loe ra tạo nên khuôn mặt hình đĩa đặc trưng. Trước đây, do chưa tìm thấy hóa thạch bàn tay và bàn chân, việc nghiên cứu khả năng chế tạo và sử dụng công cụ của loài này còn gặp nhiều hạn chế.

Nhà cổ nhân chủng học Carrie Mongle thuộc Đại học Stony Brook ở New York, tác giả chính của nghiên cứu, nhận xét: "65 năm sau khi phát hiện ra loài này, đây là lần đầu tiên chúng ta có thể tự tin liên hệ Paranthropus boisei với các xương bàn tay và bàn chân cụ thể". Nhà cổ nhân chủng học và đồng tác giả nghiên cứu Louise Leakey, giám đốc Dự án Nghiên cứu Koobi Fora, cho biết: "Trước phát hiện này, các nhà khoa học chỉ giới hạn ở phần sọ và răng của loài này, trong khi gần có rất ít dữ liệu về phần còn lại của bộ xương".

Theo bà Leakey, xương bàn tay cho thấy loài này có thể tạo ra những động tác nắm chính xác tương tự như người hiện đại, gợi ý rằng Paranthropus boisei có khả năng chế tạo và sử dụng công cụ bằng đá. Các hóa thạch cũng cung cấp thông tin về khả năng di chuyển, cho thấy loài này đã thích nghi với việc đi thẳng đứng bằng hai chân. Bà Leakey khẳng định: "Từ một vài xương bàn chân, chúng ta có thể thấy rằng nó hoàn toàn đi bằng hai chân, không có bàn chân bẹt như tinh tinh, và bàn chân của Paranthropus boisei hẳn đã có vòm bên, tương tự như bàn chân của chúng ta, giúp tiến về phía trước khi bước đi".

Các loài thuộc nhánh tiến hóa của loài người được gọi chung là các loài trong tông người (Hominin). Paranthropus boisei là một trong 4 loài người cổ cùng sinh sống trên vùng đất Đông Phi từ khoảng 1-2 triệu năm trước. Các công cụ bằng đá và xương từ thời kỳ đó đã được phát hiện, mặc dù vẫn chưa rõ liệu Paranthropus có thể chế tạo và sử dụng những thứ này hay không.