Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Rà soát, quản lý diện tích, phát triển ngành hàng sầu riêng bền vững

Chiều 10/8, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì họp về tình hình thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ (ban hành ngày 31/7/2026 về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói) liên quan đến tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng.

* Chuyển hướng sang kiểm nghiệm tại vườn và cơ sở đóng gói

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, năm 2026, diện tích sầu riêng cả nước ước đạt khoảng 200.000 ha, trong đó diện tích cho sản phẩm là 129.500 ha, sản lượng dự kiến khoảng 2,08 triệu tấn. Trong khi trước đây, quy hoạch ngành hàng chỉ khoảng 100.000 ha, tức diện tích hiện nay đã tăng gấp đôi.

Trong 7 tháng của năm 2026, cả nước đã thu hoạch 768.000 tấn sầu riêng; xuất khẩu 493.000 tấn sang hơn 20 quốc gia, với giá trị khoảng 950,7 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ. Trong 5 tháng còn lại của năm, dự kiến còn khoảng 1,3 triệu tấn, tập trung chủ yếu tại khu vực Tây Nguyên, trong đó Đắk Lắk khoảng 500.000 tấn, Lâm Đồng 300.000 tấn và Gia Lai 58.000 tấn.

Do sản lượng tập trung trong thời gian ngắn, từ tháng 8 đến tháng 10, vì vậy yêu cầu đặt ra là phải tổ chức tốt công tác thu hoạch, kiểm nghiệm, sơ chế và logistics, qua đó tránh nguy cơ ùn ứ và giảm áp lực trong thời gian cao điểm.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng có khả năng đạt trên 4 tỷ USD. Đáng chú ý, tháng 7 vừa qua, Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đàm phán với Australia, New Zealand và các thị trường khác nhằm tiếp tục mở rộng đầu ra cho sản phẩm.

Đối với mã số vùng trồng xuất khẩu sang Trung Quốc, tính đến tháng 7/2026, cả nước có trên 1.200 mã số vùng trồng và 120 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động. Hiện còn hơn 1.100 mã số đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt.

Hiện có 50 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) chấp thuận, với năng lực đạt khoảng 13.000 mẫu/ngày đối với Cadimi và 10.000 mẫu/ngày đối với Vàng O. Hệ thống cơ bản đáp ứng nhu cầu, kể cả trong cao điểm vụ mùa, khi sản lượng có thể lên tới khoảng 800-900 lô hàng/ngày; đang chuyển hướng sang kiểm nghiệm tại vườn và cơ sở đóng gói. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đàm phán với GACC nhằm thống nhất tiêu chuẩn kiểm nghiệm và cơ chế công nhận kết quả lẫn nhau, qua đó giảm thời gian thông quan.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP đã cơ bản tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục pháp lý đối với các vùng sản xuất sầu riêng lớn. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang triển khai chiến dịch “30 ngày đêm” để gắn mã số vùng trồng.

Trong chiến dịch này, thay vì chờ các vườn trồng tự đề xuất, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng cần chủ động gắn mã cho tất cả các vườn trồng, tương tự như việc gắn “số nhà”; qua đó, hình thành đầy đủ dữ liệu mã định danh để phục vụ trao đổi, kết nối dữ liệu.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân thông tin, hệ thống thương vụ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục quảng bá hình ảnh sầu riêng Việt Nam, mở rộng và phát triển các thị trường mới, thúc đẩy đàm phán mở cửa thêm các thị trường khác.

*Nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh

Kết luận tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ rõ, Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP đã được triển khai quyết liệt, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng. Đây là ngành hàng phát triển nhanh, có hiệu quả kinh tế cao, đòi hỏi phải có giải pháp căn cơ, lâu dài để tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp phải rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích, đồng thời tăng cường khuyến cáo để người dân có đầy đủ thông tin trước khi quyết định sản xuất, không để xảy ra tình trạng “đua nhau” mở rộng diện tích sầu riêng. Ngành cần khuyến khích các doanh nghiệp xuất khẩu tham gia hỗ trợ người dân và địa phương, mục tiêu là từng bước tạo dựng thương hiệu để khi nói đến sầu riêng, thị trường quốc tế biết đến Việt Nam; đồng thời khẳng định chất lượng sầu riêng Việt Nam, nhất là sản phẩm từ những vùng sản xuất có lợi thế như Tây Nguyên.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài, bởi nếu không xây dựng được thương hiệu, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, về lâu dài sầu riêng Việt Nam sẽ khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Phó Thủ tướng yêu cầu nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Trong đó, hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định.

Việc kiểm soát chất lượng phải được thực hiện chặt chẽ từ quá trình sản xuất đến thu hoạch, đóng gói và xuất khẩu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nâng cao năng lực, số lượng các cơ sở kiểm nghiệm nông sản; tăng cường theo dõi, kiểm tra việc thực hiện tại các địa phương. Những địa phương có vùng trồng lớn nhưng số lượng cơ sở kiểm nghiệm còn ít phải chủ động làm việc để bổ sung năng lực kiểm nghiệm.

Về lâu dài cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các cơ sở sơ chế, bảo quản, chế biến tại vùng sản xuất tập trung; qua đó, nâng cao tỷ trọng sản phẩm qua chế biến, nâng cao giá trị sầu riêng và các sản phẩm nông sản. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời góp phần giải quyết áp lực tiêu thụ trong thời điểm sản lượng tập trung lớn, Phó Thủ tướng nói. Cùng với mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường công tác thông tin, dự báo thị trường để định hướng sản xuất. Các cơ quan chức năng chủ động nắm bắt nhu cầu, tiêu chuẩn, yêu cầu của từng thị trường, kịp thời cung cấp thông tin, khuyến cáo để doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất, kiểm nghiệm, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu mới.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung theo dõi việc thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP; hướng dẫn, tháo gỡ ngay những vấn đề phát sinh, vướng mắc cho các địa phương; tăng cường theo dõi, kiểm tra việc thực hiện tại các địa phương, nhất là những nơi có vùng trồng lớn nhưng cơ sở kiểm nghiệm còn thiếu. Các địa phương phải chủ động bổ sung cơ sở kiểm nghiệm; nếu khu vực tư nhân không thực hiện thì Nhà nước phải tham gia để bảo đảm yêu cầu.

Các tỉnh, thành phố cần triển khai quyết liệt Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP và xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể tại địa phương; rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích sầu riêng; tập trung nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; tổ chức sản xuất gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu thị trường; thường xuyên theo dõi tình hình xuất khẩu để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm nếu để xảy ra ách tắc trong việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Các bộ, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra, vừa bảo đảm hoạt động sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng trong thời gian trước mắt, vừa tổ chức lại ngành hàng theo hướng bền vững.