Quản lý thuế hộ kinh doanh chuyển từ tư duy “kiểm soát” sang “phục vụ”

Lần đầu tiên, hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước từng bước chuyển từ nộp thuế khoán sang kê khai minh bạch theo doanh thu thực tế. Đồng hành với quá trình này, ngành thuế đang chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “hỗ trợ, phục vụ”, triển khai nhiều giải pháp hướng dẫn sát thực tế theo phương thức “cầm tay chỉ việc”, kết hợp tư vấn trực tuyến và đẩy nhanh số hóa quy trình quản lý. Qua đó, giúp người nộp thuế thích ứng thuận lợi hơn, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.

Trong tiến trình hiện đại hóa quản lý tài chính quốc gia, việc nâng cao tính minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ thuế của khu vực kinh doanh cá thể đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Với khoảng 5,2 triệu hộ đang hoạt động, khu vực này không chỉ tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động mà còn đóng góp trên 25.000–30.000 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước mỗi năm. Tuy nhiên, khi phương thức quản lý thuế từng bước chuyển từ khoán sang kê khai theo doanh thu thực tế, không ít hộ vẫn gặp khó khăn trong việc thích ứng với cách thức quản lý mới.

Trước thực tế đó, thời gian gần đây ngành thuế đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ với tinh thần chủ động và quyết liệt. Hàng trăm cuộc tập huấn, đối thoại chính sách được tổ chức trên cả nước; các tổ công tác trực tiếp xuống địa bàn kinh doanh để hướng dẫn ghi chép doanh thu, lập sổ sách và thực hành kê khai. Cùng với đó, các kênh tư vấn trực tuyến được mở rộng, thủ tục hành chính tiếp tục được đơn giản hóa, góp phần giúp người nộp thuế tiếp cận chính sách thuận lợi hơn và giảm chi phí tuân thủ.

Quá trình chuyển đổi số trong quản lý thuế cũng được thúc đẩy mạnh mẽ. Việc triển khai hóa đơn điện tử đã đạt tỷ lệ 100% ở khu vực doanh nghiệp, tạo nền tảng để từng bước mở rộng áp dụng đối với khu vực kinh doanh cá thể. Các ứng dụng hỗ trợ kê khai, thanh toán không dùng tiền mặt cùng sự tham gia của hệ thống ngân hàng mại đang góp phần hình thành môi trường kinh doanh minh bạch và hiện đại hơn.

Đặc biệt, từ ngày 23/3, Cục Thuế triển khai chương trình phát sóng trực tuyến trên Fanpage và YouTube nhằm hướng dẫn thực hiện kê khai thuế theo phương thức “cầm tay chỉ việc”. Chương trình được phát sóng vào khung giờ buổi tối và phát lại vào giờ nghỉ trưa, phù hợp với đặc thù sinh hoạt của tiểu thương. Không chỉ phổ biến quy định mới, đây còn là kênh tương tác trực tiếp, tiếp nhận và giải đáp các vướng mắc phát sinh trong thực tế, qua đó giúp người nộp thuế từng bước làm quen với phương thức quản lý hiện đại.

Theo cơ quan thuế, khó khăn phổ biến hiện nay là việc quản lý doanh thu khi hoạt động kinh doanh ngày càng đa kênh. Nguồn thu phát sinh từ tiền mặt tại cửa hàng, chuyển khoản ngân hàng, ví điện tử hay các nền tảng thương mại điện tử thường chưa được ghi chép đầy đủ, thống nhất. Điều này không chỉ gây trở ngại cho việc kê khai mà còn khiến nhiều hộ khó theo dõi hiệu quả hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, khi áp dụng phương thức ghi chép đơn giản, duy trì thường xuyên cùng sự hỗ trợ của công nghệ, việc kiểm soát dòng tiền và thực hiện nghĩa vụ thuế sẽ trở nên thuận lợi hơn.

Tại nhiều địa phương cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của cơ quan thuế đang tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của người kinh doanh. Việc được hướng dẫn trực tiếp, kết hợp với các chương trình hỗ trợ trực tuyến giúp họ hiểu rõ hơn quy định mới, đồng thời hình thành thói quen quản lý tài chính bài bản. Khi việc kê khai trở nên minh bạch và dễ thực hiện, tâm lý e ngại trước đây dần được thay thế bằng sự chủ động hợp tác.

Chị Vũ Thu Hiền, một hộ kinh doanh sách vở tại Thanh Hóa, cho biết việc được cán bộ thuế trực tiếp hướng dẫn cùng các chương trình hỗ trợ trực tuyến đã giúp chị hiểu rõ hơn cách kê khai và quản lý doanh thu. Trong khi đó, anh Lê Khánh Toàn, chủ hộ kinh doanh đồ gia dụng tại Nghệ An, chia sẻ việc sử dụng ứng dụng hỗ trợ kê khai không chỉ giúp thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi mà còn giúp theo dõi sát tình hình kinh doanh, từ đó chủ động điều chỉnh kế hoạch bán hàng.

Những chuyển động này phản ánh bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý của ngành thuế từ cách tiếp cận thiên về kiểm soát sang hướng đồng hành, hỗ trợ và phục vụ sự phát triển của người nộp thuế. Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành cho biết lãnh đạo Cục Thuế đã yêu cầu cơ quan thuế các cấp tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp hỗ trợ người nộp thuế, đồng thời quán triệt quan điểm chuyển mạnh từ “quản lý” sang “đồng hành, phục vụ”. Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong các chỉ đạo của Chính phủ nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao tính minh bạch của nền kinh tế và tạo động lực cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.

Về lâu dài, tinh thần đổi mới đó cũng gợi nhắc tới quan điểm đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh từ rất sớm về công tác thuế, việc đóng góp cho ngân sách cần được thực hiện trên cơ sở hiểu biết và tự giác, bởi “thu thuế phải thu được lòng dân”. Khi chính sách được truyền đạt rõ ràng, thủ tục được cải cách thuận tiện và người nộp thuế được hỗ trợ kịp thời, niềm tin xã hội sẽ được củng cố, tạo nền tảng cho sự tuân thủ bền vững.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc quyết liệt hỗ trợ khu vực hộ kinh doanh không chỉ mang ý nghĩa tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn góp phần xây dựng nền tảng quản lý thuế hiện đại, hiệu quả hơn trong dài hạn. Khi hoạt động kinh doanh ngày càng minh bạch và chuyên nghiệp, nguồn thu ngân sách sẽ ổn định hơn, đồng thời tạo dư địa để Nhà nước triển khai các chính sách phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn tới.