Rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý về đầu tư công và quản lý nợ công

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành thông báo Kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn tại cuộc họp trực tiếp và trực tuyến về tổng kết công tác năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2026 của Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài với các đối tác phát triển.

Theo đó, ngày 16/1/2026, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn - Trưởng ban Chỉ đạo Quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài đã chủ trì cuộc họp trực tiếp và trực tuyến của Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài (Ban Chỉ đạo) với các đối tác phát triển về tổng kết công tác năm 2025 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn - Trưởng Ban Chỉ đạo có ý kiến kết luận như sau:

Trong năm 2025, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các nỗ lực cải cách, hành lang pháp lý cho việc triển khai các dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi đã được cải thiện đáng kể, rút ngắn đáng kể thời gian thực hiện ở tất cả các giai đoạn, từ chuẩn bị đầu tư tới ký kết, thực hiện, đặc biệt là phân cấp, phân quyền cho các bộ, ngành địa phương trong việc triển khai. Năm 2025, Việt Nam đã ký vay mới 624 triệu USD vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài cho 10 chương trình, dự án từ các nhà tài trợ, xấp xỉ trị giá huy động của năm 2024.

Tuy nhiên, giải ngân nguồn vốn này năm 2025 đạt tỷ lệ thấp so với cùng kỳ năm 2024, lũy kế giải ngân vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài của các Bộ ngành, địa phương đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025 là 8.225.548,59 triệu đồng, đạt 35,27%, thấp hơn 5,79% so với cùng kỳ năm 2024. Tỷ lệ giải ngân thấp nêu trên chủ yếu xuất phát từ các nguyên nhân khách quan và chủ quan như: dự án chậm triển khai các công tác chuẩn bị đầu tư (giải phóng mặt bằng, tái định cư; vướng mắc trong xác định nguồn gốc đất, giá đất; thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng rừng); chậm trong công tác đấu thầu, ký kết hợp đồng, vướng mắc liên quan đến các vấn đề thuế; dự án đang thực hiện các thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh dự án, điều chỉnh hiệp định vay, điều chỉnh kế hoạch vốn; năng lực của chủ đầu tư, của các nhà thầu trong thực hiện các dự án còn hạn chế; thủ tục đàm phán, ký và hiệu lực Hiệp định vay cũng như điều chỉnh, gia hạn Hiệp định vay mất nhiều thời gian dẫn đến việc chậm trễ trong quá trình thực hiện dự án; do khan hiếm nguyên vật liệu, giá vật liệu tăng cao; ảnh hưởng của thời tiết cực đoan, thiên tai, bão lũ, sạt lở tại một số địa phương làm chậm tiến độ thi công và giải ngân dự án...

Thời gian tới, vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, là nguồn lực quan trọng để đầu tư phát triển những công trình cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội trọng điểm, quan trọng, lan tỏa, có tính chất “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái” trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong các năm tiếp theo. Để tăng cường thu hút và thúc đẩy tiến độ chuẩn bị, phê duyệt, thực hiện và giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài trong thời gian tới, các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương tập trung thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp theo chỉ đạo của Thường trực Chính phủ tại Thông báo kết luận số 24/TB-VPCP ngày 13 tháng 01 năm 2026 của Văn phòng Chính phủ về Hội nghị toàn quốc thúc đẩy đầu tư công năm 2025 và năm 2026, đồng thời triển khai đồng bộ với các giải pháp sau:

Về hoàn thiện thể chế chính sách về ODA, vay ưu đãi nước ngoài:

Bộ Tài chính tiếp tục chủ trì rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý về đầu tư công và quản lý nợ công, trong đó khẩn trương hoàn thiện, trình Chính phủ trong tháng 01 năm 2026 về: Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 242/2025/NĐ-CP ngày 10 tháng 9 năm 2025 về quản lý, sử dụng nguồn vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài; Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của một số Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý nợ công năm 2017 của nhà tài trợ nước ngoài theo hướng tinh giản thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; Chủ trì tổ chức thực hiện Đề án định hướng sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026 - 2030 sau khi được ban hành, bảo đảm triển khai hiệu quả các chương trình, dự án ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài theo đúng quy định pháp luật.

Bộ Tư pháp tiếp tục chủ trì nghiên cứu, phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ để trình cấp có thẩm quyền sửa đổi quy định liên quan đến công tác đàm phán, ký kết, sửa đổi điều ước quốc tế vay ODA, vay ưu đãi, nhất là là đối với điều ước quốc tế về ODA, vay ưu đãi nước ngoài nhân danh Nhà nước theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền; Nghiên cứu, rà soát rút ngắn thời gian đàm phán, cấp ý kiến pháp lý theo yêu cầu của các nhà tài trợ ngay khi dự án đàm phán xong để hiệp định, thỏa thuận vay sớm có hiệu lực, đảm bảo dự án được giải ngân theo đúng tiến độ.

Về chuẩn bị, phê duyệt, triển khai thực hiện các chương trình, dự án ODA, vay ưu đãi nước ngoài:

Bộ Tài chính tiếp tục làm việc định kỳ với Nhóm 6 Ngân hàng Phát triển và các Tổ chức Liên Hợp quốc để rà soát, đánh giá danh mục các dự án đang triển khai, nhận diện các vướng mắc, cùng phối hợp tìm ra các giải pháp, kế hoạch thực hiện nhằm thúc đẩy giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn này, xây dựng danh mục dự án hai bên cùng quan tâm; Đề nghị các đối tác phát triển và các Tổ chức Liên Hợp quốc cung cấp thông tin về khả năng, quy mô và điều kiện cung cấp vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các đối tác phát triển trong giai đoạn 2026 - 2030; nghiên cứu cải cách thủ tục tài trợ theo hướng tăng tính tự chủ cho bên nhận tài trợ, rút ngắn thời gian và thủ tục cho ý kiến trong quá trình triển khai chương trình, dự án...

Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Nâng cao trách nhiệm phối hợp, hướng dẫn, góp ý đối với các dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài khi được hỏi ý kiến; bảo đảm góp ý đúng hạn; hướng dẫn đầy đủ, kịp thời các nội dung liên quan đến giá nguyên vật liệu, thủ tục môi trường, xây dựng, đất đai; thẩm định thiết kế, đánh giá tác động môi trường.

Các bộ, cơ quan trung ương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và các cơ quan chủ quản chương trình, dự án ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài theo thẩm quyền và chức năng, nhiệm vụ được giao nghiên cứu, phân tích kỹ các nguyên nhân giải ngân chậm vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài, có những giải pháp đồng bộ để giải quyết những hạn chế, đặc biệt là về giải phóng mặt bằng, năng lực cán bộ quản lý dự án; nghiêm túc báo cáo định kỳ, công khai tình hình thực hiện dự án; Chủ động phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính, các cơ quan trung ương và nhà tài trợ để xử lý kịp thời các thủ tục đầu tư, đấu thầu, giải ngân; tăng cường công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả giám sát thực hiện dự án; Xác định rõ nhu cầu huy động, thực hiện và giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài trong giai đoạn 2026 - 2030; chênh lệch giữa nhu cầu với khả năng thực hiện, giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài.