Sáu chuyển đổi lớn về tư duy phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong nghị quyết của Bộ Chính trị

Thông điệp cốt lõi của Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là sự chuyển đổi về mục tiêu: không chỉ dừng lại ở việc huy động nguồn vốn đong đếm bằng số lượng dự án, mà quan trọng là huy động và kết nối nguồn lực quốc tế với nội lực nền kinh tế, nhằm kiến tạo năng lực phát triển mới cho kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Đây là khẳng định của bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) tại Tọa đàm "Nghị quyết 10: Phát triển hệ sinh thái FDI chất lượng cao", do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức chiều 7/8.

Theo bà Thủy, Nghị quyết 10 có 6 chuyển đổi lớn về tư duy phát triển. Một là, chuyển đổi từ tư duy "thu hút đầu tư nước ngoài" sang tư duy "phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài". Nghị quyết đã tiếp cận một cách toàn diện và bao quát hơn, bao gồm cả đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp, thị trường vốn, các thiết chế tài chính quốc tế, đồng thời coi khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận hợp thành hữu cơ của nền kinh tế quốc dân. 

Hai là, chuyển từ coi trọng quy mô, số lượng vốn sang chú trọng chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Ba là, thay đổi căn bản về cơ chế và tư duy ưu đãi đầu tư của Nhà nước, từ ưu đãi theo ngành, lĩnh vực ưu tiên hoặc theo địa bàn khó khăn sang chính sách ưu đãi gắn liền với kết quả đầu ra. Ưu đãi phải dựa trên đóng góp thực tế của dòng vốn đối với nền kinh tế, như mức độ lan tỏa, công nghệ hiện đại, khả năng chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp trong nước; tránh tình trạng dòng vốn vào nhưng vận hành biệt lập, tạo thành hiện tượng "hai nền kinh tế trong một nền kinh tế". 

Bốn là, chuyển từ thu hút các dự án FDI đơn lẻ sang phát triển đồng bộ hệ sinh thái gắn kết với các dòng vốn quốc tế. Điều này không chỉ giúp thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn mà còn giúp phân bổ lại nguồn lực, tối ưu hóa sự phát triển của nền kinh tế. 

Năm là, chuyển từ tư duy "quản lý đầu tư" sang "kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh". Bên cạnh việc quản lý tuân thủ pháp luật, cơ quan quản lý phải kiến tạo môi trường thuận lợi để dòng vốn ngoại kết hợp hiệu quả với dòng vốn nội, tạo động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển mạnh mẽ hơn. 

Sáu là, khắc phục triệt để tình trạng "cạnh tranh xuống đáy" giữa các địa phương trong thu hút đầu tư và bảo đảm công tác điều phối phát triển các dòng vốn ở tầm quốc gia. Yêu cầu đặt ra là phải phân bổ và điều phối hài hòa dòng vốn vào đúng những khu vực, ngành nghề thực sự có nhu cầu, bảo đảm sự phát triển cân đối, hài hòa giữa các vùng, miền trong bối cảnh mới.

Ông Binu Jacob, Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam cho rằng, Việt Nam thu hút các tập đoàn đa quốc gia không chỉ nhờ tốc độ tăng trưởng nhanh hay quy mô thị trường 100 triệu dân, mà quan trọng hơn là nhờ tầm nhìn phát triển dài hạn và định hướng chính sách rõ ràng. Là doanh nghiệp FDI có 30 năm hoạt động tại Việt Nam, Nestlé tin tưởng vào định hướng phát triển của đất nước đến năm 2045 cũng như vai trò của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong hành trình đó. Doanh nghiệp xác định mình là một phần của quá trình phát triển lâu dài của Việt Nam. 

Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam đánh giá cao tinh thần của Nghị quyết 10 bởi định hướng này phù hợp với cách thức doanh nghiệp đang triển khai hoạt động kinh doanh. Mục tiêu của Nestlé không chỉ là tạo ra lợi nhuận mà còn mang lại giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái gồm nông dân, nhà cung ứng, đối tác, cộng đồng địa phương và người tiêu dùng.

Một điểm tích cực khác của Nghị quyết 10 được ông Binu Jacob đề cập là làm rõ hơn vai trò, trách nhiệm của các bên trong quá trình phát triển. Thông điệp quan trọng Nghị quyết gửi tới cộng đồng nhà đầu tư nước ngoài là Việt Nam không hướng tới thu hút những nhà đầu tư chỉ tìm kiếm lợi ích ngắn hạn. Thay vào đó, Việt Nam chào đón các doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành, hợp tác và đóng góp cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Điều này sẽ giúp hình thành một hệ sinh thái FDI chất lượng cao, có cam kết mạnh mẽ hơn với nền kinh tế Việt Nam. Khi doanh nghiệp FDI đầu tư dài hạn và cùng phát triển với đối tác trong nước, lợi ích mang lại không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho cả nền kinh tế. 

Đánh giá về sự chuyển dịch tư duy trong Nghị quyết 10, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên hoạt động chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, nghị quyết này bổ sung nhiều nội dung mới rất quan trọng so với Nghị quyết số 50-NQ/TW, thay đổi hoàn toàn về cách tiếp cận: bài bản và hệ thống hơn, tư duy sâu sắc và thực tế hơn.

Mấu chốt là xây dựng một hệ sinh thái thuận lợi cho các hoạt động đầu tư nước ngoài, tức là nhìn nhận toàn bộ vòng đời hoạt động của dự án, từ giai đoạn xúc tiến, thu hút đầu tư ban đầu đến suốt quá trình vận hành, hoạt động sau này. 

Theo ông Hiếu, muốn nâng cao chất lượng của dòng vốn FDI thì mấu chốt quan trọng nhất là nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế. Dòng vốn FDI dù có tốt cũng không tự lan tỏa nếu thiếu năng lực hấp thụ. Tư duy của Đảng trong Nghị quyết 10 rất thực tiễn khi nhận thức rõ rằng sự lan tỏa của khu vực FDI không diễn ra một cách tự động.

Vì vậy, các giải pháp được đặt ra tập trung vào việc nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế, đặc biệt là chất lượng của khu vực doanh nghiệp trong nước, hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất, kinh doanh và nâng cao mức độ sẵn sàng hợp tác với khu vực đầu tư nước ngoài. Điều này cũng giúp chúng ta nâng cao năng lực tự chủ, tinh thần tự lực, tự cường trong hoạt động sản xuất kinh doanh. 

Từ góc độ địa phương, ông Lê Quang Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên cho hay, định hướng chiến lược mà tỉnh kiên trì triển khai trên cơ sở tinh thần Nghị quyết 10 là không phát triển công nghiệp đơn lẻ, mà luôn gắn kết chặt chẽ phát triển công nghiệp với đô thị, sinh thái, du lịch và nghỉ dưỡng.

Đồng thời, tập trung huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông nhằm nâng cao năng lực hấp thụ vốn FDI, chủ động tạo dựng các điểm kết nối trong chuỗi liên kết vùng: kết nối với Hải Phòng – trung tâm logistics quốc tế; kết nối với Bắc Ninh và kết nối với Ninh Bình – trung tâm du lịch lớn, nhằm định vị rõ ràng vai trò và giá trị của Hưng Yên trong chuỗi cung ứng và liên kết phát triển khu vực. 

Để thu hút được dòng vốn FDI chất lượng cao từ các tập đoàn lớn, tỉnh phối hợp linh hoạt giữa phương thức truyền thống với các phương pháp tiếp cận tiên tiến.

Trong khi chờ các cơ quan Trung ương cụ thể hóa Nghị quyết 10, Hưng Yên đã chủ động đổi mới quy trình, thiết lập cơ chế "luồng xanh" hành chính, thay đổi toàn diện phương thức xúc tiến đầu tư và chủ động tiếp cận các nhà đầu tư chiến lược. Mục tiêu là định hình các chuỗi giá trị sản xuất gắn liền với hạ tầng logistics và hệ sinh thái công nghiệp hiện đại của tỉnh.