Số doanh nghiệp thành lập mới giảm nhưng nguồn vốn đăng ký tăng cao

Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 8 và 8 tháng năm 2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) vừa công bố, tính riêng trong tháng 8/2026, cả nước ghi nhận gần 12,2 nghìn doanh nghiệp thành lập mới. Mặc dù, con số này giảm 14,4% so với tháng 7 và giảm sâu 40,5% so với cùng kỳ năm trước, nhưng tín hiệu tích cực lại nằm ở chất lượng dòng vốn.

Tổng vốn đăng ký đạt gần 189,4 nghìn tỷ đồng, tăng 13,9% so với tháng trước. Theo đó, vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới trong tháng 8 đã được đẩy lên mức 15,6 tỷ đồng, tăng 33,2% so với tháng 7.

Ở chiều ngược lại, sức ép từ thị trường vẫn đè nặng lên các doanh nghiệp hiện hữu. Tháng 8/2026 chứng kiến 9.631 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 33,6% so với tháng trước và tăng sốc tới 151,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Tính chung 8 tháng đầu năm 2026, cả nước có gần 138,1 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 7,7% so với cùng kỳ. Đặc biệt, tổng vốn đăng ký đạt gần 1.708,3 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh 36,2%. Quy mô vốn bình quân của doanh nghiệp mới đạt 12,4 tỷ đồng (tăng 26,4%). Nhờ đó, tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong 8 tháng đạt gần 4,4 triệu tỷ đồng, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, đáng lưu ý là dòng vốn tăng mạnh nhưng lại không tỷ lệ thuận với khả năng tạo việc làm. Tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp mới chỉ đạt gần 657,7 nghìn người, giảm 15,4% so với cùng kỳ. Xu hướng này cho thấy, các doanh nghiệp đang thay đổi chiến lược là tập trung vào đầu tư công nghệ, máy móc, tối ưu hóa quy trình để tăng năng suất thay vì phát triển theo hướng thâm dụng lao động như trước đây, đồng thời thể hiện sự thận trọng tối đa trong việc tuyển dụng để kiểm soát chi phí thường xuyên.

Nếu tính tổng cộng cả doanh nghiệp lập mới và quay trở lại hoạt động, bình quân mỗi tháng nền kinh tế đón nhận 25,8 nghìn doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ở chiều ra, bình quân mỗi tháng cũng có tới 19,7 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Tổng số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể trong 8 tháng là hơn 40,8 nghìn, tăng 125,5% so với cùng kỳ.

Đáng lưu ý, tốc độ tăng của số doanh nghiệp giải thể ở tất cả các ngành chủ chốt đều vượt mức 100% so với cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, ngành bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy ghi nhận số lượng thành lập mới lớn nhất với 55.570 doanh nghiệp, nhưng tốc độ tăng trưởng chỉ nhích nhẹ 0,9% so với cùng kỳ. Trong khi đó, số doanh nghiệp giải thể ở mảng này lên tới 15.474, tăng tới 133,5%.

Đáng chú ý, ngành xây dựng có sự bùng nổ về số lượng đăng ký mới (13.746 doanh nghiệp, tăng 40,1%), kinh doanh bất động sản cũng tăng 15,1% (4.078 doanh nghiệp). Tuy nhiên, tỷ lệ đào thải ở hai nhóm này vô cùng khốc liệt. Số doanh nghiệp xây dựng giải thể tăng 141,6%. Riêng lĩnh vực kinh doanh bất động sản, có 2.384 doanh nghiệp giải thể, tăng 135,1%.

Điều này phản ánh thực trạng thị trường địa ốc vẫn đang trong quá trình định hình lại cấu trúc, những doanh nghiệp yếu kém về dòng tiền, vướng mắc pháp lý buộc phải rời đi để nhường sân chơi cho những tay chơi mới có thực lực hơn.

Ngay cả những ngành được coi là có sức bật tốt như dịch vụ lưu trú, ăn uống (thành lập mới tăng 32%) hay vận tải kho bãi (tăng 29,4%) cũng không thoát khỏi vòng xoáy khi số lượng giải thể đều tăng ở mức trên 117% và 135%.

Điểm sáng về tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp thuộc về ngành sản xuất phân phối, điện, nước, gas với số lượng doanh nghiệp mới tăng vọt 60,2%, cho thấy xu hướng dịch chuyển đầu tư mạnh mẽ vào các ngành hạ tầng cơ bản và năng lượng.

Để đà phục hồi của khu vực doanh nghiệp tăng trưởng tốt, các chuyên gia kinh tế cho rằng, doanh nghiệp trong nước tiếp tục nâng năng lực công nghệ, quản trị, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới, thay vì chỉ cạnh tranh bằng chi phí thấp. Đây cũng sẽ là yếu tố quan trọng quyết định khả năng duy trì đà phục hồi của khu vực doanh nghiệp trong những tháng còn lại của năm 2026.