Thanh Hóa tháo nút thắt kéo dài nhiều năm tại dự án hơn 2.300 tỷ đồng

Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư tháng 9/2018, điều chỉnh năm 2023, sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới (WB), với tổng mức đầu tư sau điều chỉnh 2.314,3 tỷ đồng. Dự án triển khai trên địa bàn các phường Hải Lĩnh, Tĩnh Gia và Đào Duy Từ, kỳ vọng góp phần hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, nâng cao chất lượng đô thị và năng lực quản lý, quy hoạch đô thị. Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án còn gặp nhiều khó khăn, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

Trước yêu cầu đẩy nhanh tiến độ dự án, các địa phương nơi dự án đi qua đang tập trung rà soát, tháo gỡ từng vướng mắc, đổi mới cách làm, tăng cường đối thoại, tuyên truyền, vận động và phân công cán bộ bám sát từng trường hợp, qua đó từng bước khơi thông những “điểm nghẽn” tồn tại qua nhiều năm, nhiều thời kỳ..

“Điển nghẽn” về mặt bằng kéo dài suốt nhiều năm đã được tháo gỡ

Tại phường Hải Lĩnh, Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia có hạng mục Tuyến đường bộ ven biển từ Ninh Hải đến cầu Lạch Bạng 2, dài 3,08 km, ảnh hưởng đến 301 hộ dân với diện tích hơn 11 ha. Đây là một trong những hạng mục có khối lượng giải phóng mặt bằng lớn trên địa bàn.

Xác định giải phóng mặt bằng là khâu quyết định tiến độ dự án, ngay khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, Đảng ủy, UBND phường Hải Lĩnh đã tập trung lãnh đạo, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Phường thành lập các tổ công tác, phân công cán bộ bám từng khu dân cư, từng hộ dân để rà soát hồ sơ, kiểm đếm, hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ; đồng thời tăng cường đối thoại, trực tiếp giải thích, vận động để tháo gỡ từng vướng mắc.

Đến tháng 7/2026, phường đã hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ; giao đất tái định cư cho 49 hộ tại các khu tái định cư Sơn Hải, Đại Tiến và Quang Trung; bàn giao 2,98/3,08 km mặt bằng cho đơn vị thi công, đạt 97%.

Phần diện tích còn lại chỉ khoảng 0,15 ha liên quan đến 3 hộ dân nhưng lại là những trường hợp phức tạp, tồn tại qua nhiều năm, nhiều thời kỳ. Có hộ khiếu nại về loại đất, nguồn gốc đất và phương án bồi thường; có hộ gặp khó khăn do diện tích đất còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện để xây dựng nhà ở. Đây chính là “điểm nghẽn” cuối cùng cản trở việc hoàn tất mặt bằng của cả tuyến.

Trước tình hình đó, phường Hải Lĩnh xác định không thể chỉ trông chờ vào một giải pháp chung mà phải đi vào từng trường hợp, vừa bảo đảm đúng quy định, vừa tìm cách tháo gỡ những khó khăn thực tế của người dân.

Với hộ ông Lê Quang Phú, tổ dân phố Ninh Hải, sau khi các cấp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và xác định đề nghị chuyển sang bồi thường đất ở không có cơ sở, lãnh đạo phường tiếp tục trực tiếp gặp gỡ, giải thích, vận động. Cùng đó, địa phương quan tâm hỗ trợ những khó khăn thực tế của gia đình trong quá trình di chuyển, tháo dỡ và thuê nhà. Sau quá trình tuyên truyền, vận động, gia đình ông Phú đã đồng thuận bàn giao mặt bằng.

Đối với hộ ông Lê Thế Toàn, tổ dân phố Ninh Hải, trước kiến nghị liên quan đến hơn 200 m2 đất nông nghiệp và đề nghị được bồi thường như đất ở, phường kiên trì tuyên truyền, giải thích các quy định, làm rõ căn cứ pháp lý. Sau nhiều lần vận động, gia đình đã đồng thuận bàn giao mặt bằng.

Trường hợp hộ ông Mai Đức Tuấn, tổ dân phố Ninh Hải có khó khăn khác. Sau khi bàn giao đất, gia đình còn khoảng 36 m2 đất có hình dạng méo xéo, chiều rộng chưa đến 3 m, không có đường vào nhà, trong khi có 3 thế hệ cùng sinh sống. Nhận thấy đây là vấn đề cần được giải quyết để người dân yên tâm di dời, phường chủ động xin ý kiến các cơ quan liên quan, đề xuất thu hồi phần đất còn lại và tạo điều kiện để gia đình được mua một lô tái định cư diện tích 80 m2 tại khu tái định cư Đức Thành.

Sau khi UBND tỉnh thống nhất với phương án đề xuất, phường tiếp tục trực tiếp tuyên truyền, vận động. Gia đình ông Tuấn đã đồng thuận bàn giao mặt bằng; địa phương thực hiện hỗ trợ tiền thuê nhà theo quy định trong thời gian gia đình chuẩn bị xây dựng nơi ở mới.

Ông Mai Đức Tuấn cho biết, việc chính quyền trực tiếp gặp gỡ, giải thích và tìm phương án giải quyết khó khăn về chỗ ở giúp gia đình hiểu rõ chủ trương, chính sách và yên tâm bàn giao đất.

“Khi những khó khăn thực tế của gia đình được chính quyền quan tâm giải quyết, chúng tôi thấy yên tâm hơn và đồng thuận bàn giao mặt bằng để dự án triển khai”, ông Tuấn chia sẻ.

Với sự kiên trì, linh hoạt trong cách làm, cả 3 hộ dân cuối cùng đã đồng thuận bàn giao mặt bằng. Đến nay, phường Hải Lĩnh đã hoàn thành 100% công tác giải phóng mặt bằng, bàn giao toàn bộ mặt bằng tuyến đường dài 3,08 km cho nhà thầu thi công, qua đó tháo gỡ hoàn toàn điểm nghẽn từng kéo dài nhiều năm.

Theo ông Mai Xuân Thắng, Chủ tịch UBND phường Hải Lĩnh, dù diện tích còn vướng của 3 hộ không lớn, nhưng đây lại là những trường hợp tồn tại qua nhiều năm, nhiều thời kỳ, nếu không được giải quyết thì sẽ ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án.

Giải phóng mặt bằng là khâu khó khăn nhất, phức tạp nhất, nhưng cũng là then chốt nhất để dự án có thể triển khai đúng tiến độ; liên quan trực tiếp đến quyền lợi, tài sản, và đời sống của nhân dân. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải thực hiện minh bạch, công khai, đúng pháp luật, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân.

Phường xác định phải kiên trì, sâu sát, làm rõ từng vấn đề, đối thoại trực tiếp với từng hộ dân; việc gì thuộc thẩm quyền thì tập trung giải quyết, việc vượt thẩm quyền thì chủ động xin ý kiến, đề xuất cấp có thẩm quyền tháo gỡ. Quan trọng nhất là phải vừa bảo đảm đúng quy định, vừa quan tâm giải quyết những khó khăn thực tế của người dân để tạo đồng thuận.

Từ 97% mặt bằng đã được bàn giao, chỉ trong thời gian ngắn, phường Hải Lĩnh đã tháo gỡ được 3 trường hợp cuối cùng, hoàn thành 100% giải phóng mặt bằng. Kết quả này không chỉ giải quyết một “nút thắt” tồn tại nhiều năm mà còn cho thấy hiệu quả của cách làm sát cơ sở: kiên quyết về nguyên tắc, linh hoạt trong phương pháp, đối thoại trực tiếp và chủ động tìm giải pháp trong khuôn khổ pháp luật.

Thành lập các tổ, phân công đến từng hộ để tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng

Tại phường Tĩnh Gia, Dự án Phát triển tổng hợp các đô thị động lực - Tiểu dự án đô thị Tĩnh Gia có hạng mục tuyến đường bộ ven biển đoạn từ Ninh Hải đến cầu Lạch Bạng 2 (Tuyến 1), dài 5,6 km, ảnh hưởng đến 562 hộ dân trên diện tích 29,04 ha, trong đó đất nông nghiệp 7,63 ha, đất ở 13,25 ha và đất do UBND phường quản lý 8,16 ha.

Xác định giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ dự án, phường Tĩnh Gia đã tập trung rà soát từng phần việc, từng trường hợp, chủ động xử lý những vấn đề phát sinh. Đến nay, địa phương đã hoàn thành kiểm kê hiện trạng 100% diện tích đất thu hồi và tài sản trên đất; bàn giao 3,54/5,6 km mặt bằng với diện tích 5,82 ha cho đơn vị thi công.

Theo báo cáo Tình hình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, các khó khăn vướng mắc trên địa bàn phường Tĩnh Gia ngày 26/8/2026, thực hiện giải phóng mặt bằng Hạng mục tuyến đường bộ ven biển đoạn từ Ninh Hải đến cầu Lạch Bạng 2 (tuyến 1), từ ngày 30/7/2026 đến 25/8/2026, phường đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ đối với 55 hộ, tổng diện tích 1,89 ha, kinh phí 75,3 tỷ đồng; chi trả 14,96 tỷ đồng cho 21 hộ. Đối với 30 hộ được phê duyệt phương án tại Quyết định số 1392/QĐ-UBND ngày 19/8/2026, Hội đồng bồi thường tiếp tục tổ chức chi trả với tổng kinh phí 58,9 tỷ đồng.

Tuy nhiên, đến ngày 25/8, vẫn còn 3,64 ha của 75 hộ chưa bàn giao mặt bằng. Trong đó, 30 hộ đã được phê duyệt phương án nhưng chưa nhận tiền. Những vướng mắc chủ yếu liên quan đến đơn giá bồi thường đất ở, nguồn gốc sử dụng đất và hồ sơ địa chính qua các thời kỳ.

Đáng chú ý, tại khu vực phường Hải Hòa (cũ) có 15 hộ được phê duyệt phương án trong các năm 2022-2024 với đơn giá đất ở 4 triệu đồng/m2. Trong khi đó, từ ngày 30/9/2022, Quyết định số 45/2022/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thanh Hóa quy định mức giá đối với tuyến đường này là 6 triệu đồng/m2; đến năm 2025, phường Tĩnh Gia tiếp tục phê duyệt giá đất cụ thể với mức 6 triệu đồng/m2.

Trước sự chênh lệch về đơn giá, ngày 25/8/2026, UBND phường tổ chức họp, rà soát, thống nhất đề nghị Ban Thường vụ Đảng ủy phường xem xét chủ trương điều chỉnh, bổ sung phương án đối với 15 hộ theo mức giá 6 triệu đồng/m2. Sau khi được thống nhất, Chủ tịch UBND phường chỉ đạo các bộ phận chuyên môn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, phấn đấu ban hành quyết định trước ngày 30/8.

Đối với 27 hộ đã được phê duyệt phương án nhưng chưa nhận tiền, UBND phường chỉ đạo Hội đồng bồi thường phối hợp với tổ dân phố, các đoàn thể tiếp tục tuyên truyền, vận động, phấn đấu hoàn thành việc chi trả và bàn giao mặt bằng trước ngày 30/8. Với những trường hợp không đồng thuận, địa phương chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền thực hiện các bước tiếp theo theo quy định.

Với 15 hộ tại khu vực phường Bình Minh (cũ) có đất ở hình thành trước ngày 18/12/1980 nhưng hồ sơ địa chính 299 không thể hiện đầy đủ, phường đang chỉ đạo cơ quan chuyên môn rà soát, hoàn thiện hồ sơ để phê duyệt phương án bồi thường theo quy định.

Theo ông Nguyễn Đức Hảo, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Tĩnh Gia, địa phương xác định muốn đẩy nhanh giải phóng mặt bằng phải nắm chắc từng dự án, từng trường hợp và xử lý kịp thời ngay từ cơ sở.

“Phường thường xuyên rà soát tiến độ từng dự án, kiểm tra hiện trạng, xác định nguồn gốc đất, kiểm kê tài sản và hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo đúng quy định. Cùng với đó, cán bộ được phân công trực tiếp theo dõi từng dự án, phối hợp với tổ dân phố và các đoàn thể tuyên truyền, đối thoại, giải thích chính sách cho người dân. Những vấn đề vượt thẩm quyền được tổng hợp, báo cáo để kịp thời xin ý kiến cấp có thẩm quyền”, ông Hảo cho biết.

Điểm mới trong cách làm của Tĩnh Gia là tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy gắn với trách nhiệm cụ thể của từng tổ, từng thành viên. Ngày 25/8/2026, Ban Thường vụ Đảng ủy phường kiện toàn Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư thực hiện các dự án trên địa bàn. Hai ngày sau, Ban Chỉ đạo tuyên truyền, vận động giải phóng mặt bằng dự án tiếp tục phân công thành viên thành 4 tổ, trực tiếp phụ trách tuyên truyền, vận động từng nhóm hộ.

Theo đó, các tổ trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo, phân công thành viên bám sát các hộ được giao; chủ động tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, giải thích phương án bồi thường, vận động người dân nhận tiền và bàn giao mặt bằng đúng tiến độ.

Từ Hải Lĩnh đến Tĩnh Gia, điểm chung trong cách làm là sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, nhưng không dừng ở chỉ đạo chung mà đi vào từng dự án, từng trường hợp, từng vướng mắc cụ thể. Một bên đã tháo được “nút thắt” cuối cùng để hoàn thành 100% mặt bằng; một bên đang tổ chức các tổ công tác, phân công cán bộ bám từng hộ để tiếp tục tháo gỡ những phần việc còn lại.

Thực tiễn cho thấy, với những dự án động lực có quy mô lớn, kéo dài qua nhiều năm, điểm nghẽn về mặt bằng chỉ có thể được khơi thông khi chính quyền cơ sở vừa quyết liệt, vừa linh hoạt, kiên trì đối thoại và chủ động tìm giải pháp phù hợp trong khuôn khổ pháp luật. Đây cũng là cơ sở để kỳ vọng những dự án đang còn vướng mắc sẽ từng bước được tháo gỡ, sớm tạo mặt bằng sạch để nguồn lực đầu tư được khơi thông và phát huy hiệu quả.