Thích ứng linh hoạt, hiệu quả với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long

Chiều 5/12, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ và Thường trực Chính phủ về “Đề án phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050” và Báo cáo Bộ Chính trị về kết quả thực hiện xử lý một số vấn đề tồn đọng liên quan chống ngập lụt của Thành phố Hồ Chí Minh và các dự án khác liên quan đến bảo vệ môi trường, chống ô nhiễm không khí tại các đô thị.

Dự cuộc họp có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng là Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ; lãnh đạo một số bộ, ngành liên quan.

Các đại biểu đánh giá, hiện nay, Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ xảy ra vấn đề sạt lở, mà đang đối mặt với nhiều vấn đề rất lớn như sụt lún đất, sạt lở bờ sông, bờ biển, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn. Những vấn đề này có mối quan hệ, tác động qua lại với nhau và đều liên quan đến nguồn nước, giải pháp cho vấn đề này có thể tác động đến vấn đề khác.

Theo Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2025, Đảng ủy Chính phủ đã giao Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan nghiên cứu xây dựng Đề án phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long để có các giải pháp tổng thể, toàn diện, căn cơ hơn nhằm phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là vấn đề rất quan trọng, liên quan đến sinh kế, đời sống của người dân Đồng bằng sông Cửu Long, nơi chiếm tới 12,8% diện tích, gần 18% dân số cả nước, đóng góp 95% sản lượng gạo xuất khẩu, 60% thủy sản, 65% sản lượng trái cây xuất khẩu của cả nước.

Đề án do Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan và địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long nghiên cứu xây dựng đã bám sát các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Chính phủ về phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu; cũng như các chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ.

Các đại biểu cho rằng việc phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long là vấn đề rất lớn, hệ trọng và khó liên quan đến mọi mặt đời sống xã hội của vùng như về bố trí dân cư, cơ cấu kinh tế, hạ tầng, văn hóa, xã hội… Do đó, cần tính toán hết sức kỹ càng; đặt vấn đề trong mối quan hệ với các quy hoạch, phát triển các ngành, khu vực, các nước trong lưu vực sông Mekong.

Các đại biểu đề xuất nghiên cứu các giải pháp phi công trình; giải pháp thích ứng, thích nghi; cùng với đó bố trí, huy động nguồn lực và có các ưu tiên để thực hiện phát huy hiệu quả; nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ để biến những khó khăn thành lợi thế, tiềm năng để phát triển bền vững Đồng bằng sông Cửu Long.

Về “Đề án xử lý một số vấn đề tồn đọng liên quan chống ngập lụt của Thành phố Hồ Chí Minh và các dự án khác liên quan đến bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu”, Đảng ủy Chính phủ cho biết, Bộ Chính trị đã có Kết luận số 77, Quốc hội đã có Nghị quyết số 170, vừa qua Bộ Chính trị tiếp tục có chỉ đạo giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội bổ sung vào chương trình Kỳ họp thứ 10 của Quốc hội để xem xét, thông qua Nghị quyết mở rộng phạm vi áp dụng Nghị quyết số 170/2024/QH15.

Trong đó, chống ngập lụt của Thành phố Hồ Chí Minh là dự án vướng mắc kéo dài, ngày 21/7/2025, Chính phủ đã có Nghị quyết số 212/NQ-CP tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của dự án. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã tiến hành rà soát, tổng hợp ác dự án khác liên quan đến môi trường, biến đổi khí hậu; từ đó, chuẩn bị kỹ dự thảo Báo cáo Bộ Chính trị về kết quả thực hiện xử lý một số vấn đề tồn đọng.

Sau khi cùng các đại biểu thảo luận, làm rõ các vấn đề; kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính hoan nghênh, đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về các đề án trình Bộ Chính trị theo nhiệm vụ được giao, nhất là về Đề án phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Thủ tướng cơ bản thống nhất với nội dung báo cáo, đề xuất của Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Thủ tướng Chính phủ cho biết, với vị trí, vai trò, tầm quan trọng và thực tiễn diễn ra tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, việc phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn của vùng được Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ đặc biệt quan tâm và đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết định, chỉ đạo, cũng như đầu tư lớn nguồn lực cho phát triển Đồng bằng sông Cửu Long.

Nhấn mạnh tư duy thích ứng linh hoạt, hiệu quả biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long theo chiều thuận thiên, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu nghiên cứu, tiếp thu ý đầy đủ ý kiến góp ý của Ban Thường vụ Đảng ủy và các đại biểu dự họp, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, tài liệu trình Bộ Chính trị theo quy định. Trong đó, phải phân tích rõ tình hình, nguyên nhân; cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn của Đề án; báo cáo quá trình xây dựng Đề án; những nội dung cơ bản của Đề án về quan điểm, mục tiêu; nhiệm vụ, giải pháp; đối tượng nghiên cứu phòng, chống là sụt lún, sạt lở, khô hạn, ngập úng, nhiễm mặn; thời gian thực hiện Đề án chỉ nên trong 10 năm từ 2026 - 2035.

Cho rằng phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long phải có nguồn lực lớn, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thiết kế cơ chế, chính sách để huy động tổng thể, toàn diện các nguồn lực cho công tác này, với nhiều hình thức khác nhau đặc biệt là hợp tác công tư, trên tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, phấn đấu huy động nguồn lực ngoài Nhà nước chiếm khoảng 35%.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Đề án phải đề xuất các dự án thành phần cụ thể, dựa trên 5 lĩnh vực cần phòng, chống là sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn và có thứ tự ưu tiên, với phương châm quy hoạch tổng thể, thực hiện phân kỳ, làm đến đâu chắc đến đó; trên tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền”.

Chỉ rõ vai trò quan trọng của giải pháp về khoa học, công nghệ, nhất là công nghệ mới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu phát huy các giải pháp đã và đang thực hiện có hiệu quả; nghiên cứu giải pháp phi công trình, kết hợp với giải pháp công trình; quy hoạch bố trí dân cư, tổ chức sản xuất, cơ cấu nền kinh tế; giải pháp về giao thông thích ứng tối đa với địa bàn sông nước; vào cuộc ngày và có thứ tự ưu tiên để bố trí nguồn lực để thực hiện.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu sự vào cuộc của các bộ, ngành, nhất là các bộ có liên quan trực tiếp như Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, các cơ quan nghiên cứu, chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước, cấp ủy, chính quyền các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long khẩn trương hoàn thiện Đề án trình Bộ Chính trị.

Yêu cầu hoàn thiện Báo cáo Bộ Chính trị về kết quả thực hiện xử lý một số vấn đề tồn đọng gồm dự án chống ngập lụt của Thành phố Hồ Chí Minh, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo nếu cần thiết nghiên cứu xây dựng Đề án liên quan đến bảo vệ môi trường, quản lý chất lượng, chống ô nhiễm và nâng cao chất lượng không khí tại các đô thị, nhất là tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh trình xin ý kiến Bộ Chính trị; đặc biệt là đề xuất cơ chế, chính sách và giải pháp đảm bảo khả thi, thiết thực, hiệu quả.