Thiếu nhân lực lành nghề, áp lực gia tăng trên các công trình giao thông

Hàng loạt dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn triển khai trên cả nước khiến nhu cầu lao động tăng cao. Song nhiều doanh nghiệp vẫn khó tìm đủ kỹ sư có kinh nghiệm, công nhân lành nghề hay nhân lực vận hành máy móc chuyên dụng. “Cơn khát” nhân lực hiện không chỉ xuất phát từ nguồn cung lao động hạn chế mà còn liên quan đến chất lượng đào tạo, chi phí nhân công và khả năng thu hút, giữ chân người lao động.

Theo ông Trần Đình Lân, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Trung Chính, từ năm 2025 đến nay, nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp đã tăng gần gấp 3 lần, buộc đơn vị phải đẩy mạnh tuyển dụng và chủ động tạo nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh. Tuy vậy, định mức chưa theo kịp thị trường, nhà thầu chịu thêm áp lực chi phí.

Theo số liệu thực tế mà Trung Chính phản ánh, đơn giá nhân công trong định mức hiện chỉ khoảng 300.000 - 400.000 đồng/công, trong khi mức chi trả trên thị trường có thể lên tới 900.000 đồng đến 1 triệu đồng/công. Riêng tại Trung Chính, mức chi trả là 950.000 đồng/công.

“Khoảng cách lớn giữa định mức và chi phí thực tế khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong cân đối tài chính, nhất là tại những công trình đòi hỏi kỹ thuật cao như cầu, hầm”, vị đại diện này cho hay.

Trong khi đó, nhu cầu nhân lực ngành hạ tầng giao thông tăng đột biến, với hàng loạt dự án đường bộ, đường sắt đã và đang triển khai. Bên cạnh đó, nhiều tập đoàn xây dựng đang mở rộng hoạt động sang lĩnh vực giao thông, khiến nhu cầu tuyển dụng càng tăng cao.

Về phía Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, PGS.TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội, cho rằng, khi các ngành nghề cạnh tranh ngày càng gay gắt để thu hút lao động, nếu không cải thiện điều kiện làm việc và chính sách đãi ngộ, ngành giao thông sẽ khó giữ được người giỏi, người có tay nghề.

Nhìn tổng thể bài toán quy hoạch nhân lực giao thông, theo PGS.TS Trần Chủng, công tác này chưa thực sự chủ động trong quy hoạch, dự báo và xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực dài hạn. Nếu không duy trì được nguồn tuyển và chất lượng đào tạo, khi nhu cầu đầu tư hạ tầng tăng mạnh, sẽ khó có ngay đội ngũ nhân lực đủ năng lực đáp ứng.

Đại diện các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ bày tỏ mong muốn sớm xây dựng được chiến lược phát triển nguồn nhân lực trên cơ sở dự báo nhu cầu và tính toán khoa học, thay vì chỉ giải quyết tình trạng thiếu hụt khi các dự án đã bước vào giai đoạn triển khai. Cùng với đó, cần có cơ chế, chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút, giữ chân và bảo đảm thu nhập xứng đáng cho đội ngũ đang ngày đêm tham gia phát triển hạ tầng giao thông đất nước.

Hiện đề án và chính sách phát triển nguồn nhân lực ngành xây dựng - giao thông đang được Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng cán bộ xây dựng (Bộ Xây dựng) triển khai thực hiện. Mục tiêu là chuẩn bị đội ngũ đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng và phù hợp về cơ cấu chuyên môn, đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án hạ tầng lớn trong giai đoạn đến năm 2030, 2035 và tầm nhìn đến năm 2050.

“Đây là bài toán quy mô lớn, đòi hỏi phải đánh giá tổng thể nhu cầu nhân lực của toàn ngành, gắn với đặc điểm từng dự án, năng lực triển khai và khả năng đáp ứng của thị trường lao động. Việc xác định nhu cầu cần dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có năng lực đào tạo thực tế của các cơ sở giáo dục; trình độ chuyên môn, kỹ năng và vị trí công tác hiện tại của lực lượng lao động; cũng như khả năng sẵn sàng tham gia các dự án”, PGS.TS.KTS. Nguyễn Vũ Phương nói.

Khi các dự án giao thông bước vào giai đoạn triển khai đồng loạt, áp lực về vấn đề nhân lực trên các công trình còn gia tăng, không chỉ về số lượng mà cả chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Từ quy hoạch, đào tạo đến định mức chi phí và chính sách đãi ngộ, những vấn đề này đòi hỏi cách tiếp cận đồng bộ hơn, nhằm tạo nền tảng đáp ứng mục tiêu phát triển hạ tầng trong dài hạn.