Thử thách và cơ hội đối với Malaysia trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2025

Đề xuất tổ chức cuộc họp ASEAN-GCC-Trung Quốc vào năm tới cũng nằm trong chiến lược tổng thể này. Ngoài ra, ASEAN cần tổ chức các cuộc thảo luận thực chất hơn về các chủ đề cùng quan tâm như ứng phó với biến đổi khí hậu và xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.

Thứ hai, ASEAN cần nghiên cứu những tác động của công nghệ mới đối với khu vực. Hiện nay, khối này đang tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, công nghệ sẽ có tác động lớn đến cả ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN khi cả Mỹ và Trung Quốc đều đang nỗ lực trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu, dẫn đến nguy cơ gây bất ổn chuỗi giá trị, từ nguyên liệu thô cho đến các sản phẩm công nghệ.

Trong bối cảnh ASEAN là một khu vực quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và là một thị trường tiêu dùng đang phát triển, điều quan trọng là các quốc gia thành viên cần phải cân nhắc đến những tác động của công nghệ đối với an ninh quốc gia, thương mại, dịch vụ, năng lượng, hệ sinh thái và đảm bảo công bằng xã hội. ASEAN có thể nghiên cứu thành lập một diễn đàn riêng hay một hội đồng cố vấn riêng gồm lãnh đạo các chính phủ, các chuyên gia công nghệ nhằm giúp khu vực có chiến lược toàn diện để ứng phó kịp thời với những diễn biến khó lường của quá trình phát triển công nghệ trong thời gian tới.

Thứ ba, Malaysia đưa ra chủ đề “Tính bao trùm và bền vững” cho năm ASEAN 2025 bắt nguồn từ mối quan tâm hàng đầu của khu vực là đẩy mạnh triển khai cuộc cách mạng kỹ thuật số và cách mạng xanh. Theo đó, ASEAN cần phải nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc về tác động của công nghệ dựa trên các số liệu cụ thể nhằm đảm bảo công bằng xã hội, tính toán xây dựng cơ sở hạ tầng giúp nâng cao quyền tiếp cận của tất cả người dân, đảm bảo việc làm cho người lao động, đề cao trách nhiệm giải trình và tính minh bạch, bảo vệ dữ liệu thông tin doanh nghiệp, cá nhân được số hóa mà không ảnh hưởng đến tình hình kinh tế, xã hội trong dài hạn.

Để giải quyết các vấn đề này, thay vì cách tiếp cận là phát triển kinh tế dựa trên công nghệ, ASEAN cần có cách tiếp cận liên chính phủ, liên ngành. Ví dụ, ASEAN cần xem xét ban hành các khuôn khổ dữ liệu chung nhằm bảo vệ quyền riêng tư của cộng đồng, nắm được tác động, phương án giải quyết những ảnh hưởng bất lợi của quá trình phát triển công nghệ hay làm rõ các tiêu chuẩn đạo đức khi ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo đó, Chính phủ Malaysia và các tổ chức có liên quan có thể tổ chức các cuộc họp để thảo luận về những vấn đề này. Kết quả cuộc họp có thể được đưa vào chương trình nghị sự của Hội nghị Bộ trưởng Kỹ thuật số ASEAN. Ngoài ra, việc khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân cùng các tổ chức xã hội ở khu vực Đông Nam Á nói chung và Malaysia nói riêng vào quá trình nghiên cứu cũng sẽ giúp ASEAN tìm ra giải pháp hiệu quả hơn.

Cuối cùng, bà Elina Noor kết luận, vai trò Chủ tịch ASEAN của Malaysia trong năm 2025 sẽ là cơ hội để nước này phát huy những thành tựu mà ASEAN đã đạt được trong các nhiệm kỳ trước. Tuy nhiên, để nâng cao vai trò trung tâm và quyền tự quyết của khu vực, Malaysia cần phải đưa ra được những đề xuất, chính sách và sáng kiến mới, khác biệt so với những quốc gia đã đảm nhiệm cương vị Chủ tịch trước đây./.