Vì sao xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc giảm mạnh?

Vì sao xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc giảm mạnh? Ảnh: TTXVN

Theo báo “Liên hợp buổi sáng” của Singapore có chi nhánh ở Hong Kong, trước việc xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc giảm khoảng 70% trong tháng 7/2020 so với cùng kỳ năm ngoái, người phát ngôn của Bộ Thương mại Trung Quốc Cao Phong cho biết, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 trong năm nay, hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty đất hiếm ở hạ nguồn đã chậm lại; các công ty Trung Quốc dựa trên những thay đổi về nhu cầu thị trường quốc tế và các điều kiện rủi ro để triển khai thực hiện hoạt động kinh doanh thương mại quốc tế.

Số liệu do Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố cho thấy, trong tháng 7/2020, Trung Quốc đã xuất khẩu 1.620,3 tấn đất hiếm, giảm 69,1% so với cùng kỳ năm ngoái (5.243,4 tấn); xuất khẩu đất hiếm cộng đồn từ tháng Một đến tháng 7/2020 là 22.735,8 tấn, giảm 20,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Hãng tin Kyodo News (Nhật Bản) trước đó đã phân tích rằng Trung Quốc có thể hạn chế xuất khẩu đất hiếm, coi đây như là một biện pháp trả đũa nhằm đáp trả lại việc Mỹ trục xuất các công ty Trung Quốc khỏi thị trường Mỹ.

Theo đó, 80% đất hiếm ở Mỹ phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Quốc. Đất hiếm là nguyên liệu thô quan trọng đối với ngành công nghiệp quân sự và ngành công nghệ cao. Các ngành công nghiệp này ở Mỹ cũng dựa vào đất hiếm của Trung Quốc. Nếu xuất khẩu của Trung Quốc đình trệ, có thể trở thành "ngòi nổ" khác cho căng thẳng trong quan hệ Trung-Mỹ.

Mặt khác, Trung Quốc cũng coi đất hiếm là “nguồn tài nguyên chiến lược”. Vào tháng 4/2020, nước này đã quyết định thành lập một trung tâm nghiên cứu để nghiên cứu và phát triển các vật liệu mới và công nghệ ứng dụng, điều này phản ánh chính sách không dựa vào xuất khẩu mà để tăng cường các ngành công nghiệp trong nước.

Tháng 7/2020, trước tuyên bố của Mỹ về việc phê chuẩn việc bán số lượng vũ khí trị giá 620 triệu USD cho Đài Loan (Trung Quốc), bao gồm cả việc xác nhận bán tên lửa phòng không "Patriot-3" (PAC-3), Chính phủ Trung Quốc đã công bố các biện pháp trừng phạt đối với Lockheed Martin Corporation – tập đoàn sản xuất vũ khí của Mỹ. 

Vào thời điểm đó, “Thời báo Hoàn cầu”, nhật báo khổ nhỏ được quản lý bởi Nhân dân nhật báo, cơ quan ngôn luận chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc, cho biết các biện pháp trừng phạt có thể khác của Trung Quốc, bao gồm cắt nguồn cung cấp nguyên liệu đất hiếm, hạn chế hoạt động kinh doanh của các nhà cung cấp vật liệu cho Lockheed Martin ở Trung Quốc.

Mỹ đang tiến tới việc đảm bảo một nhà cung cấp đất hiếm thay thế, nhưng rất khó thực hiện được trong ngắn hạn. Hai nước Trung Quốc và Mỹ ban đầu dự định tổ chức cuộc họp trực tuyến để xem xét tiến triển của Thỏa thuận thương mại giai đoạn một giữa Đại diện Thương mại Mỹ Lighthizer và Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc hôm 15/8, nhưng cuộc họp cuối cùng đã không diễn ra. 

Ngày 20/8, Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ chối xác nhận về bất kỳ kế hoạch làm việc nào với Trung Quốc về Thỏa thuận thương mại Giai đoạn một sau khi Bộ Thương mại Trung Quốc nói rằng các cuộc đàm phán song phương sẽ diễn ra trong những ngày tới để đánh giá về tiến triển của thỏa thuận.

Giới quan sát gần đây có nhiều bình luận cho rằng Mỹ hiện phụ thuộc rất nhiều vào nguồn cung của Trung Quốc so với những gì số liệu thương mại thể hiện. Do đó, xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc giảm mạnh có thể gây tổn hại cho các ngành công nghiệp của Mỹ như công nghiệp quốc phòng và ô tô.

Tuy nhiên, cũng có một số chuyên gia phân tích cho rằng công nghiệp sản xuất của Mỹ không tiêu thụ nhiều đất hiếm, do đó khả năng Bắc Kinh sử dụng các loại khoáng sản này làm đòn bẩy là rất hạn chế./.

Hoài Nam (TTXVN tại Hong Kong)