Việt Nam trước bước ngoặt lớn trên thị trường cá ngừ thế giới

Ngày 28/7, tại tỉnh Khánh Hòa, Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Ban Quản lý Dự án Quản lý nghề cá bền vững tại khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Á tổ chức Hội thảo quốc gia về tăng cường năng lực thực hiện nghĩa vụ Thành viên hợp tác không đầy đủ và lộ trình trở thành thành viên chính thức của Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương.

Phát biểu tại Hội thảo, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân cho biết, việc lựa chọn Khánh Hòa làm nơi tổ chức hội thảo mang nhiều ý nghĩa. Đây là địa phương trọng điểm về khai thác, thu mua, chế biến và xuất khẩu cá ngừ của cả nước; đồng thời, đi đầu trong triển khai các mô hình quản lý nghề cá, thu thập dữ liệu và thực hiện các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Theo ông Trần Đình Luân, những kết quả đạt được của Khánh Hòa đã đóng góp quan trọng vào quá trình thực hiện các nghĩa vụ của Việt Nam đối với Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương.

"Việt Nam luôn coi trọng việc bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn lợi thủy sản, thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ quốc tế, thúc đẩy hợp tác khu vực và quốc tế trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982; đồng thời phát triển nghề cá theo hướng hiện đại, có trách nhiệm, minh bạch và bền vững", ông Luân khẳng định.

Tại hội thảo, đại diện Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, Việt Nam tham gia Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương với tư cách Thành viên hợp tác không đầy đủ từ năm 2009. Trong những năm qua, với sự hỗ trợ của Ban Thư ký Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương, Cộng đồng Thái Bình Dương và các dự án hợp tác quốc tế, Việt Nam từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý nghề cá, nâng cao chất lượng báo cáo dữ liệu, triển khai hệ thống giám sát hành trình tàu cá và tăng cường các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.

Giám đốc điều hành Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương Rhea Moss-Christian đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong việc thực hiện đầy đủ các trách nhiệm của Thành viên hợp tác không đầy đủ. Theo bà, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực thông qua việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường tuân thủ các quy định quốc tế, nâng cao hiệu quả giám sát hoạt động khai thác và từng bước chuẩn hóa hệ thống thu thập dữ liệu nghề cá.

Bà Rhea Moss-Christian cho rằng, những kết quả này không chỉ góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong ngành cá ngừ thế giới mà còn tạo nền tảng quan trọng để duy trì các thị trường xuất khẩu lớn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc và khai thác bền vững. Ban Thư ký Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm để Việt Nam thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ, hướng tới mục tiêu trở thành thành viên chính thức của tổ chức.

Theo Ban Thư ký Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương, tổ chức hiện giữ vai trò trung tâm trong quản lý các nguồn lợi cá ngừ di cư ở khu vực Tây và Trung Thái Bình Dương. Năm 2024, tổng sản lượng khai thác cá ngừ tại khu vực đạt hơn 3 triệu tấn, trị giá khoảng 5,6 tỷ đô la Mỹ. Xu hướng quản lý nghề cá hiện nay là tăng cường ứng dụng công nghệ, tự động hóa việc thu thập dữ liệu và quản lý dựa trên hệ sinh thái nhằm bảo đảm khai thác bền vững, minh bạch chuỗi cung ứng và bảo vệ nguồn lợi lâu dài.

Đại diện Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam cũng khẳng định, New Zealand sẽ tiếp tục hỗ trợ các chương trình nâng cao năng lực quản lý nghề cá của Việt Nam thông qua các dự án hợp tác. Theo đại diện Đại sứ quán, việc tăng cường quản trị nghề cá và tuân thủ các quy định quốc tế không chỉ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn bảo đảm sinh kế lâu dài cho cộng đồng ngư dân; đồng thời, thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững.

Báo cáo tại hội thảo cho thấy, Việt Nam đã thực hiện đầy đủ nhiều nghĩa vụ cơ bản của Thành viên hợp tác không đầy đủ như hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, vận hành hệ thống giám sát hành trình đối với tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên, đăng ký tàu cá trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, triển khai hệ thống chứng nhận điện tử và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính hằng năm. Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu từ các chuyến biển, dữ liệu quan sát viên và kết nối đồng bộ các hệ thống quản lý vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của tổ chức.

Kết luận hội thảo, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân nhấn mạnh, thời gian tới ngành Thủy sản sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng hệ thống thu thập dữ liệu, tăng cường năng lực quản lý từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế; đồng thời, Việt Nam sẽ tiếp tục nghiên cứu toàn diện các điều kiện, quyền lợi và trách nhiệm để xây dựng lộ trình phù hợp, từng bước hướng tới mục tiêu trở thành thành viên chính thức của Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương, góp phần nâng cao vị thế ngành thủy sản Việt Nam và phát triển nghề cá theo hướng hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.

Tham dự hội thảo có đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ban Thư ký Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương, cộng đồng Thái Bình Dương, Đại sứ quán New Zealand tại Việt Nam, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam, Hội Cá ngừ Việt Nam, các địa phương ven biển, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản cùng nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế. Chương trình tập trung đánh giá việc thực hiện nghĩa vụ của Việt Nam với tư cách Thành viên hợp tác không đầy đủ, đồng thời trao đổi các điều kiện, cơ hội và thách thức trên lộ trình trở thành thành viên chính thức của tổ chức.