Vướng mắc về tài chính khi triển khai mô hình chính quyền 2 cấp đã cơ bản được giải quyết

Chiều 12/9, phát biểu tại cuộc họp trực tuyến với các địa phương để phổ biến và giải đáp các vướng mắc liên quan đến lĩnh vực tài chính - ngân sách khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp đối với cấp xã, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, những vướng mắc tưởng chừng rất ảnh hưởng đến triển khai mô hình mới như kinh phí, tài chính, ngân sách cho hoạt động của chính quyền... đã được cơ bản được giải quyết, không có phản ánh nào về vướng mắc trong quy định pháp luật về tài chính.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, tại hội nghị trực tuyến ngày 26/7, Bộ Tài chính cùng các địa phương đã trao đổi, giải quyết các vướng mắc khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp đối với cấp xã. Sau hội nghị, công tác triển khai đã có chuyển biến rõ rệt, hầu hết các tỉnh, thành phố đều triển khai thuận lợi.

Tuy nhiên, vẫn còn những địa bàn có những vướng mắc cũ hoặc vướng mắc mới phát sinh trong quá trình triển khai. Do đó, Bộ Tài chính tiếp tục tổ chức hội nghị trực tuyến để cùng địa phương nhận diện các vướng mắc, tìm nguyên nhân cho tình trạng có những địa phương vận hành thông suốt nhưng vẫn có những nơi chưa triển khai được.

Ông Nguyễn Minh Tân, Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính đã chủ động phối hợp với các bộ, cơ quan trung ương ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện các nội dung trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý.Theo đó, Bộ Tài chính cũng đã trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hỗ trợ các địa phương 7,7 nghìn tỷ đồng chi cho sắp xếp đơn vị hành chính, đảm bảo cơ sở vật chất cho các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp; trên 42 nghìn tỷ đồng để chi trả chính sách, chế độ theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách, chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang trong thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và Nghị định số 67/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định số 178/2024/NĐ-CP.

Ông Nguyễn Minh Tân cho biết, phần lớn các đơn vị dự toán cấp xã đã mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước, qua đó đảm bảo kịp thời chi lương, phụ cấp và các khoản chi thường xuyên thiết yếu. Một số nơi chủ động phân cấp, ủy quyền rõ ràng trong quản lý ngân sách và tài sản công; đồng thời đã có kế hoạch bố trí, bổ sung nhân lực kế toán để đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy mới. Các Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước cùng với các cơ quan cấp xã đã có nhiều nỗ lực tháo gỡ khó khăn, đảm bảo hoạt động bước đầu của chính quyền cấp xã sau sắp xếp được thông suốt. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những điểm nghẽn cần giải quyết.

Liên quan đến tiến độ mở tài khoản tại Kho bạc, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Giám đốc Kho bạc Nhà nước thông tin, cơ quan này đã chỉ đạo các kho bạc khu vực phối hợp chặt chẽ với cấp xã trong công tác này. Nhờ đó, tiến độ mở tải khoản và chi lương có chuyển biến rõ rệt.

Theo ông Cường, thời điểm ngày 15/8, số đơn vị chưa mở tài khoản là 6.700, chiếm 12%, nhưng đến nay chỉ còn 256 đơn vị, chiếm 0,45%. Liên quan đến chi lương, nếu như thời điểm ngày 15/8 có 14.533 đơn vị chưa chi lương tháng 8, đến nay chỉ còn 372 đơn vị chưa chi, chiếm 0,71%.

Trong lĩnh vực tài sản công, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản cho hay, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền ban hành đầy đủ các văn bản pháp luật cũng như văn bản hướng dẫn, đôn đốc. Qua rà soát cho thấy, một trong những khó khăn nhất của địa phương là cán bộ thực hiện quản lý tài sản công có thay đổi nhiều. Hiện nay, hơn 2.000 xã chưa có cán bộ có kinh nghiệm về quản lý tài sản công.

Do vậy, Cục đã tập trung tập huấn cho các địa phương, đã tổ chức 16 lớp tập huấn cho 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đến tận cấp xã với hơn 10.000 lượt cán bộ của cả cấp tỉnh và cấp xã tham gia. Sau tập huấn, tài liệu, bài giảng và các câu hỏi, giải đáp đã được Cục đưa lên Youtube để cán bộ tại các địa phương thuận tiện khai thác, tham khảo.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, đơn vị đã ba lần báo cáo tại các hội nghị trực tuyến đến tận cấp xã về việc sắp xếp, bố trí tài sản công khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính. Quá trình chuẩn bị và triển khai cơ bản đã hoàn thành nhiệm vụ được giao, đảm bảo cơ sở vật chất phục vụ các đơn vị cấp tỉnh, cấp xã mới.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng nơi thừa, nơi lại thiếu, đặc biệt về trụ sở, phương tiện và thiết bị. Hiện cả nước còn 354 xã chưa được trang bị ô tô; 545 đơn vị có máy móc thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu chất lượng, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số.

Trao đổi tại cuộc họp, đại điện các địa phương đều đánh giá, hiện nay các văn bản pháp luật, hướng dẫn của Bộ Tài chính đã đầy đủ, chỉ còn vướng mắc kỹ thuật trong quá trình triển khai. Các địa phương đều cam kết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan triển khai ngay trong những ngày tới. Đặc biệt là việc mở tài khoản, bố trí nhân sự về tài chính, kế toán, giải quyết các vấn đề chính sách thu nhập cho cán bộ, công chức...

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi chia sẻ về tổng thể, không có địa phương nào phản ánh khó khăn về quy định pháp luật. Các vướng mắc chủ yếu phát sinh trong tổ chức thực hiện hoặc do điều kiện cụ thể tại từng địa bàn.

Đối với những vướng mắc mang tính kỹ thuật, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi giao Vụ Ngân sách nhà nước và Kho bạc Nhà nước phối hợp với địa phương giải quyết. Những vấn đề liên quán đăng ký kinh doanh, Bộ Tài chính đã nêu rõ các quy định pháp luật, Thứ trưởng đề nghị Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể làm đầu mối tổ chức tập huấn cho tất cả các địa phương, xã phường về lĩnh vực này trong tuần tới.

Thứ trưởng nhấn mạnh, liên quan đến quản lý tài sản công nếu việc quản lý lơ là, không có giải pháp cụ thể sẽ gây thất thoát, lãng phí tài sản. Thứ trưởng đề nghị lãnh đạo các sở tài chính phân công cụ thể cán bộ có trách nhiệm rõ ràng trong tham mưu lãnh đạo Tỉnh về sắp xếp, xử lý, quản lý tài sản công hiệu quả nhất theo đúng tinh thần chỉ đạo và văn hướng dẫn, không để thất thoát, lãng phí.

Theo Thứ trưởng những vướng mắc trong quá trình triển khai mô hình chính quyền hai cấp là khó tránh khỏi. Quan trọng là thiết lập cơ chế giải quyết kịp thời, hiệu quả, đưa mô hình nhanh chóng đi vào ổn định, phát huy hiệu quả theo đúng mục tiêu của Đảng và Nhà nước.