Xây dựng thương hiệu Việt trên nền tảng đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội, quản trị (ESG), truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành "giấy thông hành" của hàng hóa trên thị trường quốc tế, thương hiệu Việt đang đứng trước yêu cầu phải được xây dựng trên nền tảng mới. Không còn đơn thuần là tên gọi hay biểu tượng nhận diện, thương hiệu đã trở thành tài sản chiến lược, để nâng cao năng lực thích ứng của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Đó cũng là thông điệp xuyên suốt tại Diễn đàn ASIA R&D CONNECT 2026 với chủ đề "Xây dựng và bảo vệ thương hiệu Việt trong hội nhập kinh tế toàn cầu", do Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh và Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức ngày 22/7 tại TP. Hồ Chí Minh.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động mạnh, cạnh tranh không còn được quyết định bởi quy mô sản xuất hay chi phí lao động mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ, chất lượng quản trị và đặc biệt là giá trị thương hiệu.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể đứng ngoài quá trình đổi mới, mà phải luôn chủ động thay đổi, thích ứng với nhu cầu thị trường, nếu không muốn bị tụt hậu.

Theo đại diện Sở Công Thương, thương hiệu ngày nay không chỉ là tên gọi hay biểu tượng của doanh nghiệp mà còn là chất lượng sản phẩm, uy tín, trách nhiệm với xã hội và niềm tin của người tiêu dùng. Thành công của thương hiệu không chỉ được đo bằng mức độ nhận biết, mà còn phải được tạo ra những giá trị bền vững, khẳng định năng lực đổi mới sáng tạo.

"Một thương hiệu mạnh không chỉ tạo giá trị gia tăng cho doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia và sức cạnh tranh của nền kinh tế", ông Lê Văn Danh chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở góc độ chính sách, các chuyên gia tại diễn đàn đều cho rằng thương hiệu trong thời đại hội nhập phải được xây dựng trên nền tảng đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị tài sản trí tuệ.

Theo đó, trong môi trường cạnh tranh toàn cầu, thương hiệu cần được nhìn nhận như một "tài sản niềm tin", được hình thành từ chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tính minh bạch, trách nhiệm xã hội và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.

Điều này cũng đồng nghĩa, doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy xây dựng thương hiệu bằng quảng bá sang quản trị tổng thể các tài sản vô hình; trong đó, sở hữu trí tuệ, dữ liệu, công nghệ và ESG trở thành những yếu tố cốt lõi tạo nên giá trị thương hiệu.

Ông Nguyễn Quốc Uy, Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp SME châu Á tại Việt Nam cho rằng, doanh nghiệp Việt cần chuyển từ tư duy "Made in Vietnam" sang "Trusted by the World" - không chỉ sản xuất tại Việt Nam mà còn được thế giới tin tưởng. Muốn làm được điều đó, thương hiệu phải được xây dựng bằng chất lượng, đổi mới sáng tạo, minh bạch, trách nhiệm và khả năng thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu.

"Trong môi trường cạnh tranh toàn cầu, doanh nghiệp không chỉ cần năng lực sản xuất mà quan trọng hơn là xay dựng được niềm tin với đối tác, nhà phân phối và người tiêu dùng quốc tế", ông Nguyễn Quốc Uy chia sẻ.

Chia sẻ từ thực tiễn doanh nghiệp, bà Trần Quế Trang, Phó Chủ tịch Ủy ban Điều hành Công ty cổ phần Thành Thành Công – Biên Hoà (AgriS) cho rằng ESG không còn là xu hướng mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu. Hành trình tích hợp ESG của doanh nghiệp không hề dễ dàng khi phải đối mặt với ba nhóm thách thức lớn là chi phí, chính sách và con người.

Ở giai đoạn đầu, doanh nghiệp phải đầu tư lớn cho chuyển đổi công nghệ, thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng sinh khối, xây dựng hệ thống dữ liệu, kiểm kê phát thải, thuê tư vấn quốc tế và đào tạo nhân lực. Trong khi đó, hiệu quả tài chính chưa thể nhìn thấy ngay.

Bên cạnh đó, cơ chế hỗ trợ như ưu đãi thuế, tín dụng xanh hay các chính sách khuyến khích doanh nghiệp thực hiện ESG vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện. "Xây dựng thương hiệu gắn với ESG là chiến lược lâu dài, giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, thu hút đầu tư và mở rộng thị trường quốc tế. Khi thương hiệu chứng minh được trách nhiệm và quá trình phát triển bền vững, cơ hội cạnh tranh của doanh nghiệp Việt trên thị trường toàn cầu sẽ lớn hơn rất nhiều", bà Trang chia sẻ.

Một câu chuyện khác đến từ Công ty Cổ phần Phúc Sinh cho thấy thương hiệu không được tạo dựng bằng truyền thông mà bằng sự kiên trì đầu tư vào chất lượng và tiêu chuẩn quốc tế.

Theo ông Phan Minh Thông, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phúc Sinh, doanh nghiệp lựa chọn châu Âu là thị trường mục tiêu ngay từ rất sớm bởi đây là nơi có những tiêu chuẩn khắt khe nhất về chất lượng và phát triển bền vững. Khi đáp ứng được tiêu chuẩn của châu Âu, doanh nghiệp có thể mở rộng sang nhiều thị trường khó tính khác như Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) hay Singapore.

Đáng chú ý, doanh nghiệp còn đầu tư xây dựng thương hiệu ngay từ vùng nguyên liệu khi hỗ trợ miễn phí hàng chục nghìn hộ nông dân áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững, qua đó tạo nên chuỗi cung ứng đáp ứng yêu cầu quốc tế. "Xây dựng thương hiệu là quá trình đầu tư dài hạn vào chất lượng, công nghệ, con người và phát triển bền vững. Chỉ khi tạo dựng được niềm tin với khách hàng toàn cầu, doanh nghiệp mới có thể nâng cao giá trị gia tăng và phát triển lâu dài", ông Thông chia sẻ.

Trong giai đoạn phát triển mới, xây dựng và bảo vệ thương hiệu Việt phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển tài sản trí tuệ và hội nhập quốc tế. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, hoàn thiện chính sách về sở hữu trí tuệ và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Thời gian qua Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ chuyển giao công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực đến xúc tiến thương mại, kết nối thị trường, thông qua mô hình liên kết với các hiệp hội ngành hàng, các trường đại học và viện nghiên cứu để mở rộng mạng lưới hỗ trợ doanh nghiệp.

Thông qua các chương trình hợp tác này, doanh nghiệp sẽ được cập nhật kịp thời những cam kết từ các hiệp định thương mại tự do (FTA), các tiêu chuẩn kỹ thuật mới của những thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu…, qua đó chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng và bảo vệ thương hiệu Việt trong bối cảnh hội nhập. "Xây dựng thương hiệu không phải là nhiệm vụ của riêng doanh nghiệp mà cần có sự đồng hành của Nhà nước thông qua việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển bền vững", ông Danh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh tiêu chuẩn quốc tế liên tục thay đổi, chỉ khi chủ động học hỏi, đổi mới công nghệ và kết nối với hệ sinh thái hỗ trợ, doanh nghiệp Việt mới có thể xây dựng được những thương hiệu đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.